სპეციალური პისტოლეტი Type-67

ჩინეთის სახალხო-განმანთავისუფლებელმა არმიამ (ჩინურად 中国人民解放军) 60-ანი წლების შუალედში შეიარაღებაში მიიღო სპეციალური უხმო (ჩუმი) პისტოლეტი Type-64. აღნიშნული იარაღზე სტატია შეგიძლიათ იხილოთ ბმულზე --> სპეციალური პისტოლეტი Type-64  და სპეციალური უხმო (ჩუმი) პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი Type 64 სტატია შეგიძლიათ იხილოთ ბმულზე -->  პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი Type-64. ორივე იარაღის შეიარაღებაში მიღებიდან ძალიან მალევე დაწყებულ იქნა სამუშაოები, რომელიც მიზნად ისახავდა მათ გადამუშავებას იმდაგვარად, რომ წარმოებისთვის ყოფილიყო უფრო მარტივი/ტექნოლოგიური და შემცირებულიყო როგორც დროითი, ასევე მატერიალური დანახარჯი. ამას გარდა ცვლილებები იყო საჭირო იარაღის ტაქტიკურ-ტექნიკური მახასიათებლების გაუმჯობსების კუთხითაც.

სპეციალური პიასტოლეტი Type-67

ზემოაღნიშნული სამუშაობის შედეგად  1967 წელს შეიაღებაში მიიღეს ახალი (გადამუშავებული) სპეციალური პისტოლეტი, რომელსაც მიენიჭა აღნიშვნა Type 67,  ხოლო 1985 წელს შეიარაღებაში მოხვდა სპეციალური უხმო (ჩუმი) პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი Type 85 სტატია შეგიძლიათ იხილოთ ბმულზე --> Type-85.

აღნიშნულ სტატიაში მოგითხრობთ სწორედ  სპეციალურ ჩუმ პისტოლეტზე Type-67, რომელიც უმეტეს კვანძებს იყენებს მისი წინამორბედი Type-64-სგან, თუმცა მასში არის განხორციელებული გარკვეული ცვლილებები, რომელიც პირველ რიგში ეხება იარაღის ლულაზე ინტეგრირებული მაყუჩის აგებულებას.

Tye-67-ის წარმოება დაწყებულ იქნა 1968 წელს ქარხანაში „China North Industries Corp“ (შემოკლებით Norinco), ხოლო 1969 წელს მოხდა პირველი პარტიის პისტოლეტების მიწოდება სამხედრო რიგებში. იგი ძირითადად განკუთვნილი იყო ჩინეთის სახალხო-განმანთავისუფლებელი არმიის სპეციალური და სადაზვერვო დანაყოფებისთვის.

საინტერესოა ის ფაქტი, რომ საბჭოთა კავშირმა ზუსტად ამავე 1967 წელს შეიარაღებაში მიიღო ანალოგიური ტიპის პისტოლეტი ПБ (Пистолет бесшумный - უხმო პისტოლეტი) (მთავარი სარაკეტო-საარტილერიო სამმართველოს ინდექსი 6П9). თუ გავითვალისწინებთ იმ ფაქტს, რომ ჩინელებმა ჯერ კიდევ 1964 წელს მიიღეს შეიარაღებაში Type-64, შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ საბჭოთა-კავშირმა სწორედ ჩინეთისგან აიღო (თუ გნებავთ მოიპარა) პისტოლეტ ПБ-ს იდეა.

Type-67-ის მართვის ორგანოები, საკეტთან, პისტოლეტისებურ სახელურთან, პისტოლეტის ჩარჩოსთან და მჭიდთან ერთად გადმოტანილ იქნა Type-64-დან. მსროლელს ისევე როგორც Type-64-ში შეუძლია აირჩიოს ან თვითდამტენი (ნახევრად ავტომატური) რეჟიმით სროლის შესაძლებლობა, ან მოახდინოს საკეტის ბლოკირატორის გააქტიურება და გასროლის შემდეგ თავად მექანიკურად შეასრულოს საკეტის ხელით გაღება მისთვის საჭირო დროს და ადგილას.

არასრულად დაშლილი Type-67

როგორც უკვე ვთქვთ მთავარი ცვლილება შეეხო ლულაზე ინტეგრირებულ მაყუჩს, რომელიც არის ბევრად მსუბუქი და ტრადიციული ცილინდრული ფორმის. იგი იყენებს ფოლადის მავთულისგან შესრულებულ ბადისებურ ხვეულას, რეზინის საფენებს და სეპარატორებს. ახალი მაყუჩის წყალობით პისტოლეტის მასა მთლიანობაში შემცირდა 760 გრამით, რაც საკმაოდ შთამბეჭდავი მაჩვენებელია. ცნობისათვის წინამორბედი პისტოლეტი Type-64 ვაზნების გარეშე იწონის 1810 გრამს, ხოლო მისი გადამუშავებული ვარიანტი Type-67 1050 გრამს. ამას გარდა ახალი მაყუჩის დამზადება იყო ბევრად უფრო მარტივი, რაც მნიშვნელოვნად ამცირებდა იარაღის თვითღირებულებას.

Type-67 ჩინეთის სპეცსამსახურების შეიარაღებაში მოხვედრის მომენტიდან წარმატებით ართმევდა თავს დაკისრებულ მოვალეობას. თუმცა რაც უფრო მეტი დრო გადიოდა უფრო აქტუალური ხდებოდა გარკვეული ნაკლოვანებები, როგორც მორალურად მოძველების, ასევე ტექნიკური კუთხით (ერთრიგიანი მცირე ტევადობის მჭიდი, თანამედროვე იარაღებთან შედარებით მაღალი წონა და სუსუტი ვაზნა). ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე 2000-ანი წლების დასაწყისში ალაპარაკდნენ მის შეცვლაზე.

მაყუჩით აღჭურვილი პისტოლეტი „Type-06“ (QSW-06)

2002 წლის იანვარში დაწყებულ იქნა სხვადასხვა სახის კომბინირებული (პისტოლეტი+ვაზნა+მაყუჩი) გამოცდები, რომლის ფარგლებშიც გამოცდას დაექვემდებარა 2 პისტოლეტი, რამოდენიმე ტიპის ვაზნა და 15 სხვადასხვა კონსტრუქციის მაყუჩი. საბოლოოდ არჩევანი გაკეთდა ერთერთ პისტოლეტზე და მაყუჩზე, რომელმაც საბოლოო სახე 2005 წელს მიიღო და 2006 წელს ჩაშვებულ იქნა სერიულ წარმოებაში სახელწოდებით „Type-06“ (QSW-06). ახალი პისტოლეტის შეიარაღებაში მიღების მიუხედავად, Type-67  მცირე რაოდენობით დღესაც ირიცხება ჩინეთის სხვადასხვა სპეც-სამსახურების რიგებში, ხოლო გარკვეული ნაწილი სასაწყობე მარაგებში იქნა გადატანილი. ის პისტოლეტები რომელიც უკვე ზედმეტად გაცვეთილი და გასარემონტებული იყო დაექვემდებარა უტილიზაციას.

სპეციალური იარაღი Type 85

სტატიაში სპეციალური იარაღი Type 64 ჩვენ უკვე ვისაუბრეთ, რომ ჩინეთში 1979-1983 წლებში სასწრაფო წესით დაიწყეს მუშაობა გამარტივებულ ეგზემპლარზე, რომელსაც ჩინეთის სახალხო-გამანთავისუფლებელი არმია Type-64-ის ნაცვლად მიიღებდა შეიარაღებაში. აღნიშნული სამუშაოების შედეგად 1985 წელს წარმოდგენილ იქნა პროტოტიპი, რომელიც გამოცდის შემდეგ, 1987 წელს ოფიციალურად მიიღეს შეიარაღებაში. ჩინეთის სამხედრო ნომენკლატურის თანახმად მას მიენიჭა სახელწოდება „Type-85“.

Type-85 მისი წინამორბედისგან განსხვავდებოდა სიმარტივით და იყინებდა დაშტამპვის (დაბეჭდვის) მეთოდით დამზადებულ დეტალებს. ასევე მისი დეტალების გარკვეული ნაწილი ერთმანეთზე მიმაგრებულ იყო შედუღების გამოყენებით, რამაც საგრძნობად გააიაფა წარმოება და შეამცირა იარაღის დასამზადებლად საჭირო დროითი რესურსი. Type-85-ის წარმოება ხდებოდა 2 ძირითადი ვარიანტის სახით:

Type 85 ინტეგრირებული მაყუჩით

1. ინტეგრირებული მაყუჩით, რომელიც გათვლილი იყო ქვებგერით ვაზნაზე 7,62х25 Type-64. აღნიშნულ მოდიფიკაცია იყენებდა ლულაზე ინტეგრირებულ მაყუჩს, რომელიც Type-64-ის მსგავსად იყო აგებული. ლულას წინა ნაწილში (ისევე როგორც Type-64-ში) ჰქონდა ნასვრეტებიანი მონაკვეთი. მაყუჩი შედგებოდა 9 ცალი ქრომირებული სეპარატორისგან და ლულის კოლოფზე დამაგრებული გარსაცმისგან. სროლის წარმოება ასევე შესაძლებელი იყო სტანდარტული ვაზნებით 7,62x25 Type-51. ამ შემთხვევაში ტყვია ლულას ტოვებდა ზებქერითი სიჩქარით, რის გამოც სროლის ხმის დახშობა ვერ ხდებოდა ეფექტურად. გარდა ამისა მაყუჩის რესურსი საგრძნობლად მცირდებოდა;

Type 85 ვარიანტი მაყუჩის გარეშე

2. ვარიანტი მაყუჩის გარეშე. იგი გათვლილი იყო ტოკარევის სისტემის პისტოლეტისთვის განკუთვნილ სტანდარტულ ვაზნებზე 7,62x25 Type-51 (საბჭოთა 7,62х25 ТТ -ს ვაზნის ჩინური ანალოგი). თუმცა ამ მოდიფიკაციაში ასევე შესაძლებელი იყო ქვებგერითი ტიპის ვაზნების 7,62х25 Type-64 გამოყენებაც. ქვებგერითი ტიპის ვაზნების გამოყენება შესაძლებელი იყო იმის ხარჯზე, რომ მჭიდში ეტეოდა უფრო გრძლი ვაზნა 7,62х25 Type-64. (აქვე ავღნიშნავ, რომ სტანდარტულად 7,62х25 ТТ ტიპის ვაზნაზე გათვლილი იარაღის მჭიდში არ ჩადის ჩინური სპეციალური ვაზნა 7,62х25 Type-64, რადგანაც მძიმე წვეტიანი ტყვიის გამო ვაზნის საერთო სიგრძე უფრო მეტია).

როგორც უკვე ვისაუბრეთ სტატიის ზემოთ Type-85-ს ჰქონდა დაშტამპვის (დაბეჭდვის) მეთოდით დამზადებული მილისებური ლულის კოლოფი. ასევე დაშტამპვის მეთოდით მზადდებოდა ლულის კოლოფის ქვემოდან დამაგრებული სასხლეტი მეანიზმის ბუდე, მჭიდის მიმღები და საკეცი დუგლუგი. Type-85-ის დუგლუგი იკეცებოდა მარჯვენა მხარეს და არა ქვემოთ ლულის კოლოფის გასწვრივ  როგორც ხდებოდა Type-64-ში. (სხვადასხა ფოტოზე შეიძლება შეგვხდეს ეგზემპლარები, რომელსაც საკეცი დუგლუგი მარცხნივ აქვს დაკეცილი.

 თუ დავაკვირდებით ასეთ ფოტოებს დავინახავთ, რომ დუგლუგის საზურგე ნაწილი ამოყირავებულია, რაც იმას მოწმობს, რომ შესაძლებელი იყო ლულის კოლოფზე დუგლუგის უკუღმა დაყენება. პრინციპულ სხვაობას Type-64-თან შედარებით წარმოადგენდა ასევე ის ფაქტიც, რომ Type-85 ისროდა ღია საკეტიდან. იარაღის ვაზნებით კვება ხდებოდა Type-64 -ის 20 და 30 ცალ ვაზნაზე გათვლილი 2 რიგიანი გამოსასვლელის მქონეს მჭიდებით. სროლის რეჟიმების გადამრთველი (სელექტორი) განთავსებული იყო ლულის კოლოფზე მარჯვენა მხრიდან  სასხლეტი კავის ზევით. გადამრთველს გააჩნდა 3 პოზიცია. პირველი პოზიცია მარკირებული იყო ციფრი 1-ანით, რაც ნიშნავდა ერთეულ გასროლებს, შემდეგი პოზციცია მარკირებული იყო ნულიანით (0) და წარმოადგენა მცველს, ხოლო მესამე პოზცია მარკირებული იყო 2-ით და სელექტორის მასზე გადართვისას ხდებოდა სრულიად ავტომატური ჯერებით სროლა.

სპეცრაზმელი ინტეგრირებული მაყუჩიანი Type 85-ით ხელში

საინტერესოა ერთი მომენტი, კერძოდ, ჩემს მიერ გადამოწმებულ ყველა წყაროში მაყუჩით აღჭურვილ Type 85 -ს ტაქტიკურ-ტექნიკურ მახასიათებლებში სროლის ტემპის გასწვრივ მითითებული აქვს 780-850 გასროლა წუთში, მაშინ როდესაც  მისი წინამორბედი Type 64-ის სროლის ტემპი წუთში 1000-1300 გასროლას შეადგენს. ბუნებრივია ეს   ბადებს შეკითხვას თუ რის ხარჯზე მოხდა სროლის ტემპის შემცირება? ან იქნებ ნაბეჭდი შეცდომაა პირველ წყაროში? (ამ შეკითხვებზე პასუხი არ მაქვს).

საერთო ჯამში Type 85 გამოვიიდა ისეთივე ეფექტური იარაღი, როგორიც იყო მისი წინამორბედი მოდელი Type 64. ამოვდროულად Type 85 გამოირჩეოდა სიმსუბუქით და ტექნოლოგიურობის გამო მისი წარმოება ჯდებოდა გაცილებით იაფი.

სპეციალური პისტოლეტი Type 64

რამოდენიმე ხნის წინ ჩვენ უკვე ვისაუბრეთ ჩინეთში შექმნილ სპეციალურ პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევზე სახელწოდებით Type 64 (სტატია შეგიძლიათ იხილოთ ბმულზე ჩინური სპეციალური იარაღი Type 64), რომელსაც ჰქონდა ლულაზე ინტეგრირებული  უხმო და ალისგარეშე სროლის მოწყობილობა (მაყუჩი). ზუსტად ამავე პერიოდში და იგივე საკონსტრუქტორო-კვლევითი სამუშაოების ფარგლებში ასევე შემუშავდა სპეციალური პისტოლეტი ლულაზე ინტეგრირებული უხმო და ალისგარეშე სროლის მოწყობილობით, რომელიც იგივე სახელწოდებას “Type 64” ატარებს. იგივე სახელწოდება განპირობებულია იმით, რომ სპეციალური პისტოლეტი Type 64 და პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი Type 64 ერთდროულად კომპლექსური სახით მიიღეს ჩინეთის სახალხო-განმანთავისუფლებელი არმიის (ჩინურად 中国人民解放军) შეიარაღებაში 1964 წელს. აქვე ავღნიშნავ, რომ ამ პერიოდში ჩინეთში იგივე სახელწოდებით (Type 64) კიდევ ერთი პისტოლეტი მიიღეს შეიარაღებაში, რომელიც ვალტერის ცნობილი მოდელის PPK ბაზაზე იყო შემუშავებული. სტატია აღნიშნულ პისტოლეტზე შეგიძლიათ იხილოთ ბმულზე ჩინური პისტოლეტი Type 64). მოკლედ რომ არ დავიბნეთ, ჩინეთში 1964 წელს სახელწოდებით „Type 64“ შეიარაღებაში მიიღეს 3 განსხვავებული სახის ცეცხლსასროლი იარაღი:

1. სპეციალური პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი Type 64; 2. სპეციალური პისტოლეტი Type 64; 3. ტრადიციული პისტოლეტი Type 64;

სპეციალურ პისტოლეტზე მუშაობა ჩინეთში დაიწყეს 60-ანი წლების დასაწყისში. მთავარ მოთხოვნას წარმოადგენდა ის, რომ იგი აღჭურვილი უნდა ყოფილიყო უხმო და ალისგარეშე სროლის მოწყობილობით (ე.წ. მაყუჩით). პისტოლეტის მთავარ სამიზნე ჯგუფს წარმოადგენდნენ ჩინეთის სახალხო-განმანთავისუფლებელი არმიის სპეციალური დანაყოფები, მზვერავები და დივერსანტები, რომელთაც ევალებოდათ განსაკუთრებული დავალებების შესრულება. საკონსტრუქტორო ჯგუფმა საწყის ეტაპზე შეიმუშავა სპეციალური საბრძოლო მასალა, რომლის საფუძვლად აღებულ იქნა ბრაუნინგის 7,65მმ-ანი ვაზნა (7,65x17 Browning / .32ACP). ჩინელებმა ვაზნის დაპროექტებისას მცირედით შეცვალეს ბრაუნინგის ვაზნის გეომეტრია. მთავარ სხვაობას ბრაუნინგის 7,65მმ-ან ვაზნისგან წარმადგენდა ის, რომ მასრას ბოლოში არ ჰქონდა რანტისებური ნაწიბური.

ფოტოზე მარცხნივ გამოსახულია ბრაუნინგის ვაზნა 7,65x17 (.32ACP), ხოლო მარჯვნივ ჩინური ვაზნა 7,62x17 Type 64

ჩინური ვაზნა დამუხტული იყო მთლიანად გარსიანი (FMJ) ტყვიით, რომელიც 4,8 გრამს იწონიდა. ტყვია მოკლე ბალისტიკური ლულიდან სროლისას ავითარებდა მაქსიმუმ 305 მ/წამ სიჩქარეს, თუმცა ინტეგრირებული მაყუჩის გამოყენების შემთხვევაში საწყსი სიჩქარე საგრძნობლად ეცემოდა და მერყეობდა 205 დან 240 მ/წამამდე. არეულობის თავიდან ასაცილებლად ჩინელებმა ვაზნას მიანიჭეს აღნიშვნა “7,62x17 Type 64”. ვაზნის აღნიშვნა სხვადასხვა ლიტერატურაში შეიძლება შეგვხვდეს შემდგი სახით: 7.62x17 Chino Tipo 64 / 7.62 Chinese Type 64 / 7.62 mm Randlos / 7.62 mm Type 64 / 7.62x17 China / 7.65 Typ 64 / SAA 1965 / XCR 08 017 CGC 010.

სპეციალური პისტოლეტი Type 64

 

1964 წლის მიწურულს საკონსტრუქტორო ჯგუფმა წარმოადგინა ჩინურ ვაზნაზე „7,62x17 Type 64“ გათვლილი სპეციალური პისტოლეტი, რომელიც როგორც უკვე ავღნიშნეთ ამავე წელს, სახელწოდებით „Type 64“ მიიღეს შეიარაღებაში, ხოლო მისი წარმოება დაიწყეს 1965 წელს.  Type 64 -ს ჰქონდა ლულაზე ინტეგრირებული ორკამერიანი ტიპის ასიმეტრიული მაყუჩი. მაყუჩის პირველად კამერას წარმოადგენდა სივრცე, რომელშიც მეტალისგან დამზადებული დახვეული ბადე იყო მოთავსებული. მეტალისგან დამზადებული ხვეულა ბადე უზრუნველყოფდა გასროლის დროს ლულიდან გამოვარდნილი დენთის აირების დამუხრუჭებას და გაგრილებას. ამავე კამერიდან დენთის აირების გარკვეული ნაწილი ფართოვდებოდა მაყუჩის გარსაცმის სივრცეში. მეორე კამერაში მოთავსებული იყო რეზინის დისკისებური სეპარატორები. აღნიშნული სეპარატორები აკავებდა დენთის აირებს, რის შედეგადაც მცირდებოდა მისი ინტენსიურ გამოდინება მაყუჩს გარეთ. შესაბამისად გასროლა გამოდიოდა ჩუმი და ალისგარეშე.

Type 64 -ის ღია საკეტი. ზევით გამოსახულია პისტოლეტიდან მოხსნილი დამაბრუნებელი ზამბარა და მისი მიმმართველი ღერო

ვინაიდან მაყუჩი იყო საკმაოდ მასიური და ამავდროულად ლულაზე ინტეგრირებული, პისტოლეტის საკეტი გამოვიდა შედარებით მოკლე. ასევე მასიური ინტეგრირებული მაყუჩის გამო დამაბრუნებელი ზმბარისთვის აღარ დარჩა  ადგილი არც ლულაზე და არც ლულის ქვემოთ. ამიტომ დამაბრუნებელმა ზამბარამ გადაინაცვლა ფოლადის ღერძისებურ მიმმართველზე. აღნიშნული მიმმართველის ერთი ბოლო დამაგრებული იყო ლულის სახაზინო ნაწილის ზედა მხარეს. შემდეგ მიმმართველი გაყრილი იყო საკეტის ზედა ნაწილში შესრულებულ გამჭოლ ნახვრეტში. ამავე ნახვრეტში მიმმართველის გარშემო ჩამოცმული იყო დამაბრუნებელი ზამბარა.

დამაბრუნებელი მექანიზმის სიტყვებით აღწერა ძალზედ რთულია, ამიტომ გადავწყვიტე მარტივად დამეხაზა მისი მოქმედების პრინციპი. ნაზაზზე ფერების მიხედვით მოვნიშნე შესაბამისი დეტალები

მიმმართველს ბოლოში ჰქონდა გაბრტყელებული თავი, რომელზეს შესრულებული იყო სახრახნისისთვის განკუთვნილი ჭრილი. პისტოლეტის ჩარჩოდან საკეტის მოსახსნელად აუცილებელი იყო დამაბრუნებელი ზამბარის მიმმართველის მოშვება სახრახნისით. სწორედ ამიტომ პისტოლეტის მჭიდის ფუძეზე წინა მხრიდან გაკეთდა ბრტყელი შვერილი, რომელიც საველე პირობებში სახრახნისის დანიშნულებას ასრულებდა.

ფოტოზე კარგად ჩანს პისტოლეტის მჭიდი, რომელის ფუძესაც გააჩნია შვერილი. სწორედ აღნიშნული შვერილი ასრულებდა სახრახნისის დანიშნულებას.

გარკვეულ წყაროებში გვხვდება ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ მსროლელს თითს უზიანებდა აღნიშნული შვერილი. ამიტომ გარკვეული მებრძოლები მჭიდიდან აქლიბავდნენ/აჭრიდნენ შვერილს. თუმცა მჭიდიდან მოქლიბუილი შვერილის შემთხვევაში ახალი პრობლემა იჩენდა თავს, რომელიც  გამოიხატებოდა პისტოლეტის სახელურში მორგებული მჭიდის მოხსნის გართულებაში. ბანალურად რომ ვთქვათ, მსროლელი საიმედოდ ვეღარ კიდებდა თითებს მჭიდის ძირს.

პისტოლეტის ჩარჩოზე მარცხენა მხარეს სახელურის ზემოთ განთავსებულია დროშისებური მცველი, რომელიც ზევით აწევის შემთხვევაში აქტიურდება. დამრტყმელ-სასხლეტ მექანიზმი წარმოადგენს ჩახმახიან ტიპს, რომელშიც ჩახმახი თითქმის მთლიანად არის დამალული საკეტის უკანა ნაწილში. პისტოლეტში გამოყენებული სამიზნე მოწყობილობა არარეგულირებადია. უკანა სამიზნე მოწყობილობა მერცხლის კუდის ტიპის სამაგრით არის დამაგრებულია საკეტზე, ხოლო წინა სამიზნე მოწყობილობა წარმოადგენს ინტეგრირებული მაყუჩის გარსაცმზე დამაგრებულ დეტალს. პისტოლეტი „Type 64“ იკვებება ერთრიგიანი მჭიდით, რომელშიც 9 ცალი ვაზნა თავსდება. მჭიდის ღილაკ-ფიქსატორი განთავსებულია ტარის ქვემოთ. მარცხენა მხარეს პისტოლეტის სახელურის ქვედა ნაწილში დამაგრებულია ქამრის (თასმის) სამაგრი რკალი.

Type 64-ს გააჩნია საკმაოდ საინტერესო ფუნქციური დეტალი. მის საკეტს უკანა გვერდებზე აქვს ჩამონტაჟებულია ჰორიზონტალურად (განივად) მოძრავი ღილაკი. თუ მსროლელი გააქტიურებს აღნიშნულ ღილაკს, მოხდება საკეტის ბლოკირება წინა პოზიციაში. ასეთ დროს პისტოლეტი აღარ მუშაობს თვითდამტენ რეჟიმში. ანუ გასროლის დროს საკეტი არ გაიხსნება და არ მოხდება მასრის ექსტრაქცია მანამდე, სანამ მსროლელი ხელით არ გადატენის საკეტს. ამ ფუნქციის წყალობით გასროლას არ ახლავს საკეტის უკუგდების/პისტოლეტის მოძრავი დეტალების და მასრის ექსტრაქციის/მჭიდიდან ახალი ვაზნის მიწოდების ხმა, რაც გასროლას ხდის კიდევ უფრო ჩუმს. ანუ მარტივად რომ ვთქვათ პისტოლეტი ასეთ რეჟიმში მუშაობს  როგორც მექანიკური მჭიდიანი იარაღი და არა როგორც თვითდამტენი. ღილაკის გათიშვის შემთხვევაში პისტოლეტი გადადის ჩვეულებრივ თვიტდამტენ რეჟიმში. ერთერთი უპირატესობა აღნიშნული ფუნქციის წყალობით არის დამატებით ის ფაქტორი, რომ მსროლელს შეუძლია გასროლის შემდეგ ლულის სავაზნეში ჩარჩენილი მასრა საკეტის ხელით გადატენვით ამოაგდოს და არ დატოვოს იგი გასროლის ადგილზე (როგორც საქართველოში ჟარგონულად იტყვიან „ფაქტი არ დატოვოს“). როგორ ხდება საკეტის ბლოკირება ღილაკის გააქტიურებისას? თუ მსროლელი ღილაკს  დააწვება საკეტის მარცხენა გვერდიდან იგი ზემოქმედებას მოახდენს საკეტის თავაკზე, რომელიც არის მბრუნავი. შესაბამისად საკეტის თავაკის გადაბრუნებით მოხდება საკეტის „ყრუ“ გადაკეტვა. ღილაკზე საკეტის მარჯვენა მხრიდან დაწოლის შემთხვევაში საკეტის მბრუნავი თავაკი საწყისი მიმართულებით გადაბრუნდება, რითაც პისტოლეტი გადავა ისევ თვითდამტენ რეჟიმში და სასხლეტზე თითის გამოკვრისას იმუშავებს თავისუფალი საკეტიანი იარაღის პრინციპით.

ზევით მოყვანილი დადებითი თვისებების გარდა, პისტოლეტს გააჩნია ასევე რიგი უარყოფითი თვისებები: 1. მასში გამოყენებული ვაზნა არის საკამოდ სუსტი. მაყუჩიდან გამოსული ტყვიის ენერგია მერყეობს 101-138 ჯოულამდე; 2. პისტოლეტი არის საკმაოდ დიდი გაბარიტების და მისი ფარულად/შეუმჩნევლად ტარება ფაქტიურად შეუძლებელია, რაც მზვერავებისთვს და დივერსანტებისთვის ძალზედ მნიშვნელოვანია; 3. იარაღის წონა დამუხტულ მდგომარეობაში თითქმის 2 კილომდეა; 4. პისტოლეტის ერგონომიულობა ვერ არის მაინცდამაინც მაღალ დონეზე. ასევე ამ ყველაფერს ემატებოდა დეტალების საკმაოდ უხეში შესრულება.

 პისტოლეტი Type 64 მისი საბრძოლო თვისებებიდან და ტაქტიკურ-ტექნიკური მახასიათებლებიდან გამომდინარე, წარმოადგენდა  ვიწრო პროფილის იარაღს. შესაბამისად იგი არ მზადდებოდა მასიურად. მისი წარმოება ხდებოდა მცირე პარტიებად ქარხანა „Norinco“ -ს მიერ და ყველა დამზადებული პისტოლეტი მკაცრად აღირიცხებოდა. გარდა ზემოაღნიშნულისა Type 64 არ გადიოდა ექსპორტზე სხვა ქვეყნებში და მხოლოდ ჩინეთის არმიის რიგებში გამოიყენებოდა. ასევე რიგი წყაროების თანახმად ცნობლია, რომ Type 64 -ის გარკვეული რაოდენობა ვიეტნამის განმათავისუფლებელი ფრონტის  (NLFSV -National Liberation Front for South Vietnam / ვიეტნამურად Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam) პარტიზანების ხელშიც მოხვდა.

ჩინელებმა Type 64 -ის შეიარაღებაში მიღებიდან დაახლოებით 2 წელიწადში, დაიწყეს აქტიური მუშაობა, რომელიც მიზნად ისახავდა პისტოლეტის წონის, გაბარიტების და თვითღირებულების მინიმუმამდე შემცირებას. 1967 წელს დღის სინათლე იხილა გადამუშავებულმა პისტოლეტმა. აღნიშნული პისტოლეტი ცნობილია სახელწოდებით „Type 67“. (სტატია აღნიშნულ მოდელზე შეგიძლიათ იხილოთ მოცემულ ბმულზე Type 67).

ჩინური სპეციალური იარაღი Type 64

ისტორიას რომ გადავავლოთ თვალი, ჩინეთი წლების მანძილზე ძირითადად სხვადასხვა ქვეყნაში შემუშავებული ცეცხლსასროლი იარაღის კოპირებით იყო დაკავებული. 50-ან წლებში ჩინეთის სახალხო-განმანთავისუფლებელი არმიის (ჩინურად 中国人民解放军) შეიარაღებაში დიდი რაოდენობით ირიცხებოდა საბჭოთა კავშირში შექმნილი შპაგინის სისტემის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის (ППШ-41) ჩინური კლონი სახელწოდებით “Type 50” და სუდაევის სისტემის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის (ППС-43) ჩინური კლონი “Type 54”. 1956 წელს მათ რიგებს შეურთდა კალაშნიკოვის ავტომატის მორიგი ჩინური კლონი “Type 56”. აღსანიშნავია, რომ სამივე იარაღი საბჭოთა კავშირის მიერ ოფიციალურად გაცემული ლიცენზიის საფუძველზე მზადდებოდა ჩინეთის ტერიტორიაზე.

60-ანი წლების დასაწყისში ჩინეთში ინიცირებულ იქნა საკონსტრუქტორო-კვლევითი სამუშაოები, რომელიც მიზნად ისახავდა სხვადასხვა სახის სპეციალური ცეცხლსასროლი იარაღის შემუშავებას. მთავარ მოთხოვნას სპეციალური იარაღის მიმართ წარმოადგენდა უხმო და ალისგარეშე სროლის შესაძლებლობა. აღნიშნული პროექტის ფარგლებში შემუშავდა იმ პერიოდისათვის საკმაოდ ინოვაციური პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი, რომელიც დღეს ცნობილია სახელწოდებით „Type -64“. იარაღის შემუშავებას ხელმძღვანელობდა კონსტრუქტორი ლი ჩჟენგფანი (Li Zhengfan).  ჩვენი აზრით ეს იარაღი იმსახურებს დიდ ყურადღებას, რადგანც მისი შემუშავების პერიოდისათვის ბევრ ქვეყანას არ ჰქონია სერიულ წარმოებაში  ანალოგიური სახის კომპლექსური იარაღი, რომელიც აერთიანებდა სპეციალურ ვაზნას და სპეციალურ ავტომატურ იარაღს.

"Type 64" გაშლილი დუგლუგით და 20 ცალ ვაზნაზე გათვლილი მჭიდით

„Type-64“ შეიქმნა ჩინეთის სახალხო-განმანთავისუფლებელი არმიის სპეცდანიშნულების დანაყოფისთვის. მისი ავტომატიკის სქემა სხვა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების იდენტურად აგებული იყო თავისუფალი საკეტის პრინციპით. სროლა წარმოებდა დახურული საკეტიდან. თავად საკეტი იმეორებდა “Type 54” -ში (საბჭოთა ППС-43 -ის ჩინური კლონი) გამოყენებული საკეტის ფორმას. იარაღს შეეძლო ცეცხლის გახსნა როგორც სრულიად ავტომატური ჯერებით, ასევე ერთეული გასროლებით. დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი წააგავდა ჩეხოსლოვაკიური მსუბუქი ტყვიამფრქვევის „ZB-26“ მექანიზმს და შესრულებული იყო დაბეჭდვის (დაშტამპვის) მეთოდით. აქვე ავღნიშნავ, რომ ჩეხოსლოვაკიური მსუბუქი ტყამფრქვევი „ZB-26“ გარკვეული რაოდენობით ირიცხებოდა ჩინეთის არმიის შეიარაღებაში, შესაბამისად მისი დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი მოეწონათ ჩინელებს და გადაწყვიტეს იგივე პრინციპული სახის სქემა გამოეყენებინათ.

გამოცდების წარმატებით დასრულების შემდეგ Type-64 ოფიციალურად იქნა შეიარაღებაში მიღებული. საწარმოო ხაზი გაიმართა ჩინეთში მდებარე სახელმწიფო ქარხანა 66-ში, რომელიც მოგვიანებით გადაეცა ქარხანას  „NORINCO“ (North Industries Group Co).

„Type -64“ არ იყო სტანდარტული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი, რომლის ლულაზეც საჭიროების შემთხვევაში პირდაპირ მაგრდებოდა მაყუჩი (უხმო და ალისგარეშე სროლის მოწყობილობა). მთავარ განსხვავებას წარმოადგენდა ის მომენტი, რომ იგი იყენებდა კომპლექსურ გადაწყვეტილებას იარაღზე ინტეგრირებული მაყუჩის და სპეციალური ვაზნის სახით, რომელთა ერთობლიობაც ეფექტურად ახდენდა გასროლის ხმის საგრძნობლად შემცირებას. ამავდროულად გასროლას თან არ ახლავდა ლულიდან გამოვარდნილი ალი, რაც ღამით სროლისას გამორიცხავდა მსროლელის დემასკირებას (აღმოჩენას).

იარაღის ლულას წინა ნაწილში კედლებზე ჰქონდა ნასვრეტებიანი (ე.წ. პერფორირებული)  მონაკვეთი, რომელიც უზრუნველყოფდა დენთის აირების გარკვეული ნაწილის გამოდინებას ინტეგრირებული მაყუჩის პირველად გამაფართოვებელ კამერაში. ნასვრეტები შესრულებული იყო 4 ცალი ჯგუფის სახით, რომლის თითო ჯგუფში შედიოდა 9 ცალი 3მმ-ანი დიამეტრის ნასვრეტი (ჯამში ნასვრეტების რაოდენობა შეადგენდა 36 ცალს).

არასრულად დაშლილი Type 64 და მისი მჭიდი

მაყუჩი იყენებდა 12 ცალ ქრომირებული ფოლადისგან დამზადებულ ტიხარს (ე.წ. სეპარატორს) და 1 ცალ დამატებით გამაფართოვებელ კამერას. აღნიშნული სეპარატორები ერთმანეთზე ცენტრირდებოდა 2 ცალი მიმმართველი ღერძის მეშვეობით. სროლის შემდეგ იარაღის მექანიზმი და მაყუჩი ზედმეტად ბინძურდებოდა ნამწვისგან, რაც Type-64-ის კონსტრუქციული თავისებურებით იყო გამოწვეული. გარდა ამისა ჩინური ვაზნები იყენებდა კოროზიულ კაფსულ-მაალებელს, რომელიც აგრესიულად მოქმედება იარაღის დეტალებზე და ითხოვდა რეგულარულ წმენდას. როგორც უკვე ავღნიშნეთ მაყუჩი იყო ლულაზე ინტეგრირებული ტიპის და იარაღი არ ითვალისწინებდა მის გარეშე სროლის წარმოებას.

ლულის კოლოფის თავსახური დამზადებული იყო ფოლადის ფურცლისგან, რომლის მოხსნის შემთხვევაში მსროლელს შეეძლო საკეტის და დამაბრუნებელი ზამბარის ამოღება ლულის კოლოფიდან. ლულის კოლოფში ასევე თავსდებოდა სინთეტიკური მასალისგან დამზადებული უკუცემის ბუფერი, რომელიც სროლის დროს ამცირებდა/შთანთქავდა ლულის კოლოფზე საკეტის დაჯახების გარკვეულ ენერგიას.

ღია სამიზნე მოწყობილობა დამონტაჟებული იყო ინტეგრირებული მაყუჩის გარსაცმზე, რომლის უკანა სამიზნეს ჰქონდა 2 პოზცია. პოზიცია მარკირებით „10“ - გამოიყენებოდა 100 მეტრამდე სროლისთვის, ხოლო პოზიცია მარკირებით „20“ - გამოიყენებოდა 200 მეტრამდე სროლისთვის. წინა სამიზნეს ჰქონდა ხრახნიანი სამაგრი, რისი წყალობითაც შესაძლებელი იყო მისი დარეგულირება ვერტიკალურ ხაზში (მაღლა ან დაბლა). პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევიდან სროლის ეფექტური მანძილი შეადგენდა 135-200 მეტრს.

სროლის რეჟიმების გადამრთველი (ე.წ. სელექტორი) განთავსებული იყო ლულის კოლოფის მარცხენა მხარეს პისტოლეტისებური სახელურის ზევით, რომელსაც ჰქონდა ჩინური იოროგლიფებით მარკირებული 2 პოზიცია. თუ სელექტორი გადაწეული იყო წინა პოზიციაში, მაშინ იარაღი ისროდა  ერთეულ რეჟიმში, ხოლო უკანა პოზციაში გადაწევისას სრულიად ავტომატური ჯერებით. სელექტორზე მანიპულირება მარტივად ხდებოდა მსროლელის მარჯვენა ხელის ცერა თითით (მემარცხენა მსროლელის შემთხვევაში კი საჩვენებელი თითით). 

ფოტოზე ჩანს ლულის კოლოფზე დამონტაჟებული კალაშნიკოვის ავტომატის მსგავსი ბერკეტისებური მცველი. ასევე ჩანს მეორე მცველი, რომელიც СКС -ში გამოყენებული მცველის მსგავსია და ახდენს სასხლეტის ბლოკირებას

ლულის კოლოფის მარჯვნა მხარეს დამონტაჟებული იყო კალაშნიკოვის მცველის ბერკეტის მსგავსი გადამრთველი, რომელიც ზევით აწეულ პოზიციაში ახდენდა სასხლეტის და საკეტის ბლოკირებას, ხოლო ქვევით დაწევის შემთხვევაში იარაღი იხსნებოდა მცველიდან. Type 64 -ს ასევე ჰქონდა დამატებითი მექანიკური მცველი, რომელიც სასხლეტის უკან იყო დამონტაჟებული. აღნიშნული მცველი წააგავს საბჭოთა კავშირში დამზადებულ სიმონოვის თვიტდამტენ კარაბინში (СКС) გამოყენებულ მცველს და იგივე პრინციპით მუშაობს.

Type 64 დაკეცილი დუგლუგით და 30 ცალ ვაზნაზე გათვლილი მჭიდით

თუ დავაკვირდებით ფოტოსურათს, პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის გარკვეულ კვანძებში მარტივად ამოვიცნობთ კალაშნიკოვის ავტომატისთვის დამახასიათბელ შტრიხებს. მაგალითად ცეცხლის სამართავი პისტოლეტისებური სახელური აღებულ იქნა ჩინური კალაშნიკოვის ავტომატისგან „Type-56“. ასევე კალაშნიკოვის ავტომატის ანალოგიურად არის მოწყობილი საკეცი დუგლუგი, რომელიც ლულის კოლოფის გასწვრივ ქვემოთ იკეცებოდა. Type-64 -ის ლულის კოლოფი დამზადებული იყო ფრეზირების მეთოდით და მისი მოყვანილობა ასევე კალაშნიკოვის ავტომატის ლულის კოლოფს წააგავდა.

ვაზნა „7,62x25mm Type-64“ (7.62mm Type P)

Type-64-ისთვის შემუშავდა სპეციალური ვაზნა, რომელიც შედგებოდა ტოკარევის პისტოლეტის ვაზნის (7,62х25 ТТ) მასრისგან, მახვილ თავიანი მძიმე ტყვიისგან, რომელსაც ჰქონდა ფოლადის გულარი და შემცირებული დენთის მუხტისგან. სპეციალურ ვაზნას მიენიჭა აღნიშვნა „7,62x25mm Type-64“ (7.62mm Type P).

ვაზნა 7,62x25mm Type-64

მძიმე ტყვიის, შემცირებული დენთის მუხტის და ამავდროლულად ლულაზე არსებული ნასვრეტების წყალობით ტყვია ლულას ტოვებდა ქვებგერითი სიჩქარით, რაც გასროლას ხდიდა კიდევ უფრო ჩუმს. გამოუვალ მდგომარეობაში შესაძლებელი იყო ჩინეთის არმიის სტანდარული „7,62x25 Type-51“ (საბჭოთა ვაზნის 7,62х25 ТТ ჩინური ანალოგი)  ნომენკლატურის მქონე ვაზნების გამოყენება, თუმცა ასეთ შემთხვევაში ხმის ჩახშობა ვერ ხდებოდა ეფექტურად და ინტეგრირებული მაყუჩის რესურსიც უფრო მალე მცირდებოდა.

„7,62x25mm Type-64“ (7.62mm Type P) ვაზნის მახასიათებლები ასე გამოიყურებოდა: ტყვიის წონა (მასა): 7,78 გრამი (120 Grain); ტყვიის საწყისი სიჩაქრე: 285-305 მ/წამი; ტყვიის ენერგია ლულიდან გამოსვლისას: 316 – 362 ჯოული.

ფოტოზე ჩანს „7,62x25mm Type-64“ (7.62mm Type P) ვაზნაში გამოყენებული ფოლადის გულარი (ე.წ. პენეტრატორი)

 

სტატიის დასაწყისში ჩვენ ავღნიშნეთ რომ  „Type-64“ იმსახურებს დიდ ყურადღებას და შევეცდები განვმარტო რატომ მიმაჩნია ასე. როგორც უკვე ვისაუბრეთ სტატიის ზევით, Type-64-ის შექმნის პერიოდში მსგავსი სახის კომპლექსური იარაღი (ავტომატური იარაღი ინტეგრირებული მაყუჩით + სპეციალური ვაზნა) არცერთ ქვეყანას არ ჰქონია სერიულ წარმოებაში. ძირითადად მხოლოდ საცდელი სახით ხდებოდა მათი შემუშავება და მცირე რაოდენობით დამზადება. ალბათ ამ კუთხით ერთერთი ყვლეაზე ცნობილი და შედარებით მასიურად წარმოებული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი იყო ამერიკული „M3“ (Grease gun) ინტეგრირებული მაყუჩით ეგრედწოდებული “OSS M3”. თუმცა აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ მას არ სჭირდებოდა სპეციალური საბრძოლო მასალა, რადგანაც მასში გამოყენებული .45ACP ტიპის ვაზნა ისედაც მძიმე ტყვიით დამუხტული და ქვებგერითი სიჩქარის მქონეა. იგივე შეიძლება ითქვას ბრიტანულ პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევ STEN -ზე, რომელიც ინტეგრირებულ მაყუჩს იყენებდა და საშტატო 9x19 ტიპის ვაზნებზე იყო გათვლილი.

Type-64 საინტერესოა კიდევ ერთი ეპიზოდის გამო. 1942 წელს საბჭოთა კავშირში ცადეს გაეკეთებინათ დეგტიაროვის სისტემის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის (ППД) ვარიანტი, რომელსაც ინტეგრირებული ექნებოდა ძმები მიტინების მაყუჩი ე.წ. "Брамит".  ვინაიდან სტანდარტული ტოკარევის პისტოლეტის ვაზნა 7,62х25 ТТ იყო ზებგერითი, შემუშავდა სპეციალური ვაზნა  (7,62х25 ТТ -ს მასრა, რომელშიც ჩამაგრებული იყო მოსინის შაშხანის 7,62მმ-ანი მსუბუქი ტყვია). სპეციალური ვაზნა გამოვიდა  ბევრად გრძელი, ამიტომ საჭირო გახდა ППД-სთვის სპეციალური მჭიდის მიმღების და ახალი მჭიდის დამზადება, რაზეც საბოლოოდ უარი თქვეს.  70-ანი წლების მიწურულს, საბჭოთა კავშირმა შეისწავლა ჩინელების მიერ შემუშავებული Type 64 და დაიწყეს საცდელ-საკონსტრუქტორო სამუშაოები, რომლის მიზანიც იყო უხმო სნაიპერული იარაღის შემუშავება. ამ შემთხვევაში მათ გამოიყენეს ჩინელების ანალოგიური გადაწყვეტილება და საცდელი იარაღის შემუშავება მოახდინეს 7,62х25 ТТ ტიპის ვაზნაზნის მასრის ბაზაზე აგებული საბრძოლო მასალით. მარტივად რომ ვთქვათ მათაც გამოიყენეს პისტოლეტის 7,62х25 ТТ მასრა, რომელსაც ჩინური ვაზნის იდენტურად დაუმაგრეს მძიმე და მახვილი ტყვია.  შემდგომ საცდელი სამუშაოები გააგრძელეს შემდეგი პრინციპით. აიღეს 5,45х39 ტიპის ვაზნის მასრა, გადაჭრეს 28 მმ-მდე, გაუკეთეს ბოთლისებური ყელი ისე, რომ მასში ჩამაგრებულიყო 7,62მმ-ანი მახვილი თავიანი ტყვია და შექმნეს საცდელი ვაზნა სამუშაო სახელწოდებით  ”7,62х28 РГ-037“. სწორედ ამ საცდელი ვაზნის ბაზაზე ЦНИИточмаш -ში  დაწყებულ იქნა პროგრამა შიფრით «Винторез».

არასრულად დაშლილი სპეციალური სნაიპერული შაშხანა ВСС «Винторез»

შემდგომ არადამაკმაყოფილებელი შემაჩერებელი ენერგიის და ცუდი ბალისტიკური მონაცემების გამო კვლავ შეცვალეს ვაზნის კალიბრი და კონსტრუქცია. საბოლოოდ კი 80-ანი წლებს ბოლოს შეიარაღებაში მიიღეს დღეისათვის ცნობილი კომპლექსი  ВСС «Винторез» ასევე АС «Валл»  და მათში გამოყენებული 9მმ-ანი სპეციალური ვაზნები 9х39 СП-5/СП-6. როგორც ხედავთ საბჭოთა კავშირს მინიმუმ 12 წლით უსწრებდა ჩინეთი მსგავსი იარაღის სერიულ წარმოებაში ჩაშვების კუთხით. მიუხედავად ამისა რუსები ჩვეული ეპატაჟით მაინც ამბობენ თავიანთ საყვარელ ფრაზას «Не имеющий аналогов в мире». მართალია საბოლოოდ შეიარაღებაში მიღებული 9х39 ტიპის საბჭოთა ვაზნა თავისი მახასიათებლებით უკვე შუალედური ვაზნების კატეგორიაში გადის, მაგრამ კონცეპტუალურად მათ იმავე გზით დაიწყეს ექსპერიმენტები, რომელიც ჩინელებს უკვე გავლილი ჰქონდათ.

Type 64 ჩინელი ჯარისკაცის ხელში

საბოლოო ჯამში ჩინური პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი და მისი ვაზნა ახლო დისტანციაზე ცეცხლის წარმოებისთვის იყო საკმაოდ ეფექტური კომპლექსი, თუმცა იარაღის  დამზადების ხარისხი არ აკმაყოფილებდა გარკვეულ მოთხოვნებს, რაც აისახებოდა დეტალბის დაბალ სიცოცლისუნარიანობაზე. სწორედ ამიტომ 1979-1983 წლებში სასწრაფო წესით დაიწყეს მუშაობა გამარტივებულ ეგზემპლარზე, რომელსაც ჩინეთის სახალხო-განმანთავისუფლებელი არმია Type-64-ის ნაცვლად მიიღებდა შეიარაღებაში.  აღნიშნული სამუშაოები და მის ფარგლებში შექმნილი იარაღები კი უკვე ცალკე სტატიის თემაა, ამიტომ მათ შესახებ მომდევნო ნაწილში გიამბობთ. მომდევნო ნაწილი შეგიძლიათ იხილოთ აღნიშნულ ბმულზე > სპეციალური იარაღი Type 85.

პროგრამა „Удар“ და ყველაფერი მის შესახებ

უკვე 10 წელზე მეტია რაც დაინტერესებული ვარ რუსული პროგრამა „Удар“-ის ფარგლებში შექმნილი იარაღით და მისი ვაზნებით. ვერ ვიტყვი, რომ ამ პროგრამაზე სრული ინფორმაციული ვაკუუმია და იარაღის მოყვარულთათვის არაა ხელმისაწვდომი ინფორმაცია. თუმცა უნდა ავღნიშნო, რომ არცისე ბევრი რამ არის ცნობილი ამ პროგრამის ფარგლებში შემუშავებულ იარაღსა და მათ საბრძოლო მასალებზე. ამ სტატიით შევეცდები ჩამოვაყალიბო და ქართველ მკითხველებს გავაცნო ის ინფორმაცია, რომელსაც წლებია ვაგროვებ. განსაკუთრებული ყურადღება მინდა გავამახვილი პროგრამის ფარგლებში შემუშავებულ სბრძოლო მასალებზე (ვაზნებზე), რომლებსაც ფაქტიურად ყველაზე მნიშვნელოვანი როლი აკისრიათ ამ პროგრამაში. ყველაზე დიდი გაუგებრობა და ინფორმაციის ნაკლებობა სწორედ  „Удар“-ის ვაზნებში გვხვდება, რადგანაც უამრავი სახის ექსპერიმენტული ვარიანტები შეიქმნა 90-ან წლებში. 2008 წელს მივლინებით ვიმყოფებოდი ლუბლიანაში (სლოვენია), სადაც სრულიად შემთხვევით გავიცანი რუსეთის მოქალაქე, რომელიც მონაწილეობას იღებდა პროგრამა „Удар“-ში. ამ პიროვნების გაცნობა დამეხმარა რიგ შეკითხვებზე პასუხის გაცემაში, რომელიც მე გამაჩნდა პროგრამა „Удар“-ის ვაზნებზე.

ინფორმაცია პროგრამის შესახებ

1980-ანი წლების მიწურულს რუსი სამართალდამცავების მხრიდან წამოვიდა გარკვეული უკუკავშირი, რომელშიც თანამშრომლები აღნიშნავდნენ, რომ მათი სამუშაო სპეციფიკიდან გამომდინარე, საჭირო იყო შეექმნათ მოკლელულიანი საშტატო იარაღი, რომელშიც შესაძლებელი იქნებოდა სხვადასხვა ტიპის ვაზნების გამოყენება. ვინაიდან შეიარაღებაში არსებული მოძველებული საშტატო მაკაროვის პისტოლეტი(ПМ) ვერ აკმაყოფილებდა გარკვეული ოპერაციების შესრულებისათვის საჭირო მოთხოვნებს, რუსეთის ფედერაციის შინაგან საქმეთა სამინისტრომ (МВД РФ) 90-ანი წლების დასაწყისში მოახდინა პროგრამის ინიცირება, რომლის ფარგლებშიც უნდა მომხდარიყო ახალი სპეციალური იარაღების და საბრძოლო მასალების შექმნა. პროგრამა დაწყებულ იქნა საცდელ-საკონსტრუქტორო სამუშაოებით, სწორედ ამიტომ მიენიჭა აბრევიატურა „ОКР“ - (Опытно-конструкторские работы) „საცდელ-საკონსტრუქტორო სამუშაოები“, კოდური სახელწოდებით „Удар“ (დარტყმა). პროგრამაში ჩაერთვნენ, როგორც სამართალდამცავები, ასევე ცეცხლსასროლი იარაღის რუსი კონსტრუქტორები (მეიარაღეები).

პროგრამის დაწყების პირველ ეტაპს (საფეხურს) წარმოადგენდა გარკვეული მოთხოვნილებების ჩამოყალიბება, კერძოდ:

·         იარაღი უნდა ყოფილიყო მოკლელულიანი (პისტოლეტი ან რევოლვერი);

·         მისი კონსტრუქცია უნდა ყოფილიყო მარტივი;

·         ადვილად უნდა მომხდარიყო იმ თანამშრომელთა ინსტრუქტაჟი, რომლებსაც საშტატოდ გადასცემდნენ იარაღს;

·         მთავარი მოთხოვნა, რომელიც სამართალდამცავებს გააჩნდათ, იყო ის, რომ იარაღში უნდა გამოყენებულიყო ვაზნების ფართო სპექტრი: ჩვეულებრივი ვაზნები, გაზრდილი შემაკავებელი (შემაჩერებელი) მოქმედების ვაზნები, სპეციალური ვაზნები, რომლებიც დამუხტულნი იქნებოდნენ კარტეჩით, ჯავშანგამტანი ტყვიებით, არალეტალური მოქმედების ტყვიებით, რომელთა დანიშნულებაც იქნებოდა არა მოწინააღმდეგის განადგურება, არამედ მისი პარალიზება.

არსებული მოთხოვნებიდან გამომდინარე საბოლოო არჩევანი გაკეთდა რევოლვერზე, რადგანაც მისი კონსტრუქცია ბევრად უფრო მარტივი შესაქმნელი იყო. გარდა აღნიშნულისა, იარაღში უნდა გამოყენებულიყო აირის ვაზნები, ხმოვან-მანათობელი ვაზნები, რომელზეც თვითდამტენი პისტოლეტის ავტომატიკა ვერ იმუშავებდა.

ზოგადად თუკი გადავხედავთ 1990-ან წლებამდე შექმნილ საბჭოთა და რუსულ იარაღს, დავინახავთ, რომ რევოლვერების ფართო არჩევანი რუსეთში არასოდეს ყოფილა. ყველა რევოლვერი რომელიც მათ ჰქონდათ შეიარაღებაში, იყო სხვადასხვა ქვეყნებში შექმნილი. ქრონოლოგიურად მათ შეიარაღებაში არსებულ რევოლვერებს, რომ გადავხედოთ ასეთ სურათს მივიღებთ: ფრანგული რევოლვერები რომლებიც ლეფოშეს მიერ იყო შექმნილი, ბელგიური გალანი, რუსული 4,2 ხაზიანი რევოლვერი სმიტ და ვესონი (ე.წ. რუსული სმიტ ვესონი), რომელიც ამერიკის შეერთებულ შტატებს დაუკვეთეს და ბოლოს ბელგიური ნაგანის 1895 წლის მოდელი. აღნიშნულ ფაქტებზე დაყრდნობით მარტივად შეძლება ითქვას, რომ მათ არ ჰქონიათ რევოლვერების შექმნის დიდი გამოცდილება, თუ არ ჩავთვლით რამოდენიმე საცდელ და ექსპერიმენტალურ მოდელს.

ერთერთი ფაქტორი, რამაც განაპირობა საბოლოო არჩევანის რევოლვერზე შეჩერება, ჩემი აზრით შესაძლოა იყო აშშ-ს გავლენა, რომელთა სამართალდამცავებს წლების მანძილზე სხვადასხვა რევოლვერები გააჩნდათ შეიარაღებაში და საკმაოდ წარმატებით იყენებდნენ მას. რუსები კი როგორც ცნობილია უბადლონი არიან სხვისი გამოცდილების და იდეების კოპირება / გამოყენებაში.

რამდენადაც ცნობილია პროგრამაში ჩაერთო შემდეგი სამი ჯგუფი:

1.      ქალაქ ტულის КБП (Конструкторское бюро приборостроения);

2.      ქალაქ კლიმოვსკის ЦНИИТОЧМАШ (Центральный научно-исследовательский институт точного машиностроения);

3.      ქალაქ ტულის ЦКИБ СОО (Центральное конструкторско-исследовательское бюро спортивного и охотничьего оружия).

ვინაიდან ახალი იარაღი უნდა შექმნილიყო კომპლექსური სახით, ანუ როგორც იარაღი ასევე მისი ვაზნა, მუშაობაც მიმდინარეობდა ორი ძირითადი მიმართულებით. გარკვეული საკონსტრუქტორო ჯგუფი დაკავებული იყო ვაზნების შემუშავებით, ხოლო გარკვეული ჯგუფი კი რევოლვერის შექმნაზე მუშაობდა.

ვაზნის საფუძვლად აღებულ იქნა სანადირო გლუვლულიანი თოფის 32 კალიბრიანი ვაზნის მასრა. პროექტის ფარგლებში შექმნილი ექსპერიმენტალური ვაზნების შესახებ დეტალურ ინფორმაციას სტატიის ქვემოთ შემოგთავაზებთ, მანამდე კი განვიხილოთ რევოლვერები და მათი მოდიფიკაციები, რომლებიც აღნიშნული პროგრამის ფარგლებში შეიქმნა.

КПБ -ს მიერ შექმნილი რევოლვერი Т-93 „Удар“ / „У-94“.

1993 წლის მიწურულს КПБ-ს კონსტრუქტორების მიერ შემუშავებულ იქნა რევოლვერი კოდური სახელწოდებით Т-93, რომელიც წარმოადგენდა ამავე ბიუროში ერთი წლით ადრე შექმნილი რევოლვერის Р-92-ის ანალოგს, რომლისგანაც განსხვავდებოდა გაზრდილი გაბარიტებით და მასში გამოყენებული ახალი ვაზნით. (Р-92 შექმნილი იყო რუსი კონსტრუქტორ Василий Петрович Грязев-ის მიერ და გათვლილი იყო  მაკაროვის ვაზნებზე 9х18 ПМ).

 

რევოლვერ Т-93 -ის დამრტყმელ-გამშვები მექანიზმი ისევე როგორც Р-92-ში იყო ორმაგი მოქმედების. რევოლვერს გააჩნდა ნახევრად დაფარული ჩახმახი, რომლის შემართვა (შეყენება) წინასწარ ხელითაც იყო შესაძლებელი. სხვადასხვა გამოხმაურებებს თუ დავუჯერებთ ორმაგი მოქმედების რეჟიმით სროლისას სასხლეტ კავზე თითის დაწოლა ნაკლებ ძალისხმევას მოითხოვს, რაც დადებითათ აისახება რევოლვერის სიზუსტეზე. ნახევრად დაფარული ჩახმახის გამოყენება აადვილებდა რევოლვერის სწრაფ ამოღებას ისე, რომ არ მოხდებოდა მისი ტანისსამოსზე გამოდება და შეფერხება. დოლურაში ვაზნების ჩასალაგებლად იგი გადმოდის მარცხნივ. დოლურას ფიქსატორი ჩარჩოზე მარცხნივ არის განთავსებული. ვაზნების ჩალაგება ხდება სპეციალური ვარსკვლავისებური დამჭერის (აბოიმის) მეშვეობით, რომელიც საშუალებას იძლევა ერთდროულად ჩავდოთ დოლურას კამერებში 5 ცალი ვაზნა. მასრების ექსტრაქცია ხდება ერთდროულად, დოლურას ღერძში გაყრილ ექსტრაქტორზე თითის მიწოლით.

რევოლვერს გააჩნია მარტივი არარეგულირებადი სამიზნე მოწყობილობა, რომელიც 25 მეტრამდე სასროლად გამოიყენება.

საცდელ-საგამოცდო სროლებისას გამოვლინდა გარკვეული უარყოფითი ფაქტორები, კერძოდ: რევოლვერის ტარი ძალიან ვიწრო იყო და ძლიერი ვაზნებით სროლისას ართულებდა მის საიმედო მოთავსებას (დაჭერას) მსროლელის ხელში. აღნიშნულიდან გამომდინარე შეიცვალა რევოლვერის ტარის ფორმა და გაიზარდა მისი გაბარიტები. გარდა აღნიშნულისა შეიცვალა სასხლეტი კავის დამცავი რგოლს ფორმა, რომელსაც წინა მხრიდან დაემატა ნაჭდევები რევოლვერის ორი ხელით დაკავებისათვის. აღნიშნული მოდერნიზაცია განხორციელდა 1994 წელს, ამიტომ რევოლვერს მიენიჭა ახალი დასახელება „Удар -94“, შემოკლებით „У-94“.

ჩატარდა სპეციალური გამოცდები, რომელიც რევოლვერის კონსტრუქციის გამძლეობასა და ცივ კლიმატურ პირობებში გამოყენებას მოიცავდა, რასაც საბოლოო ჯამში У-94-მა კარგად გაართვა თავი. იგი არაოფიციალურად მიღებულ იქნა რუსეთის ფედერაციის შსს-ს შეიარაღებაში. თუმცა არ დამზადბულა მასიურად. რევლოვერები აგრეთვე გადაეცათ გარკვეული კატაეგორიის თანამშრომლებს, რომლებსაც ესაჭიროებოდათ მსგავსი იარაღი. 1998 წელს რევოლვერების მცირე ნაწილი მიღებულ იქნა რუსეთის ფედერაციის სასაზღვრო სამსახურის შეიარაღებაში და გასამხედროებულ დაცვის სამსახურში «ВОХР» - Военизированная охрана.

მიუხედავად იმისა, რომ  რევოლვერი საიმედოდ მუშაობდა და უძლებდა სხვადასხვა რთულ მოხმარების პირობებს, მაინც არ მოიპოვა რაიმე განსაკუთრებული აღიარება, რადგანაც მისი გაბარიტები იყო საკმაოდ დიდი, რაც შეუძლებელს ხდიდა მის ფარულ ტარებას. გარდა ამისა იგი ნაკლებად ეფექტური იყო „ნორმალური“ კალიბრის მქონე ავტომატურ (თვითდამტენ) პისტოლეტებთან შედარებით. რევოლვერით არ დაინტერესდნენ აგრეთვე შეიარაღებული ძალები, რომლებმაც მისი მონაცემების შესწავლის შემდეგ არასერიოზულად მიიჩნიეს იგი.

რევოლვერ У-94 -ის ბაზაზე შექმნა აგრეთვე სამსახურეობრივი რევოლვერი  «Удар-С» У-94С. იგი განკუთვნილია შემცირებული სიმძლავრის ვაზნებით სროლისათვის 12,3х22R (ПМ-32),  რომელსაც გააჩნია დაბალი საწყისი სიჩქარე. რევოლვერში შესაძლებელი იყო არალეტალური მოქმედების ვაზნების გამოყნებაც, რომელსაც მუხტავდნენ რეზინის ტყვიით ან პლასტმასის ბურთულით. მისი დანიშნულებაა მასიური არეულობების დროს გამოყენება, მეამბოხეების და ხულიგნების წინააღმდეგ. რევოლვერი У-94С შექმნეს სპეციალურად შეიარაღებული დაცვის თანამშრომლებისთვის და უშიშროების სამსახურებისათვის.   

სასწავლო-სავარჯიშო რევოლვერი  «Удар-ТС», (У-94ТС). აღნიშნული რევოლვერით შესაძლებელია  შეღებვითი ვაზნების 12,3×46R სროლა, რომელიც გამოიენება სავარჯოშოდ. მასში შესაძლებელი იყო აგრეთვე სპეციალური რეზინის ტყვიით დამუხტული ვაზნების РП-32-ის გამოყენება. რევოლვერიდან საბრძოლო ვაზნებით სროლა შეუძლებელია. იგი არ გამოსულა სერიულად და დამზადებულ იქნა მხოლოდ რამოდენიმე ცალი ეგზემპლარი.

 2006 წელს У-94-ის ბაზაზე ქ.კავროვში არსებულ დეგტიაროვის სახელობის ქარხანაში დაიწყეს 13მმ-ანი რევოლვერ «Ратник“-ის წარმოება, რომელიც ტრავმატული მოქმედების ვაზნებს 13х45R ისროდა და განკუთვნილი იყო თავდაცვისთვის.

ЦНИИТОЧМАШ-ში შექმნილი რევოლვერი «Удар» РГ053

ЦНИИТОЧМАШ-ის კონსტრუქტორების მიერ 1993 წელს პროგრამა  «Удар» -ის ფარგლებში შეიქმნა რევოლვერი,  რომელსაც მიენიჭა კოდური სახელწოდება «Удар» РГ053. რევოლვერის მთლიანი ჩარჩო დამზადებული იყო უმაღლესი ხარისხის იარაღის ფოლადისაგან. მისი დამრტყმელ-გამშვები მექანიზმი იყო ორმაგი მოქმედების. სროლა შესაძლებელი იყო აგრეთვე ჩახმახის წინასწარი შეყენებითაც. რევოლვერის ლულა ჩარჩოზე დამაგრებული იყო ჩაპრესვის მეთოდით. რევოლვერის ტარი მზადდებოდა პლასტმასის ჩამოსხმის მეთოდით.  РГ053-ის უპირატესობა У-94 მოდელთან შდარებით, იყო ის, რომ მისი დოლურა სწრაფად იხსნებოდა. შესაბამისად მფლობელს შეეძლო ჯიბით ეტარებინე მეორე დოლურა, რომელიც წინასწარ იქნებოდა ვაზნებით დამუხტული და სწრაფად მოეხდინა ცარიელი დოლურის ამოცვლა. დოლურას გააჩნდა აგრეთვე ვარსკვლავისებური ზამბარიანი ექსტრაქტორი. რევოლვერის სამიზნე იყო მუდმივი, თუმცა შესაძლებელი იყო მისი გვერდითი რეგულირება, უკანა სამიზნის აქეთ-იქით გაწევით.  სასხლეტი კავის დამცავ რგოლს გააჩნდა სპეციალური შეჭრილი კუთხე, რომელიც ორი ხელით სროლისას უზრუნველყოფდა მეორე ხელის საჩვენებელი თითით დამატებით მოჭიდებას.

რევოლვერი საიმედოდ მუშაობდა, თუმცა როგორც У-94, მისი გაბარიტებიც იყო ზედმეტად დიდი. საბოოლოდ РГ053 დარჩა საცდელ ეგზემპლარად და არ იქნა მიღებული შეიარაღებაში. თუმცა გარკვეულ წყაროებში გხვდება ინფორმაცია, რომ გარკვეული სერიული პარტია დამზადდა და 2001 წლის 3 აგვისტოს მცირე რაოდენიბით მიიღო შეიარაღებაში რუსეთის ფედერაციის შინაგან საქმეთა სამინისტრომ.

ЦКИБ СОО -ში შექმნილი რევოლვერი "Гном" ОЦ-20

ქალაქ ტულის ЦКИБ СОО-ში პროგრამა "Удар"-ის ფარგლებში კონსტრუქტორების ნ.ა.ნევიჟინის, ვ.ი.სერეგინის  და ს.ვ. ზოტოვის (Н.А. Невижин, В.И. Серегин, С.В. Зотов)მიერ შემუშავებულ იქნა რევოლვერი კოდური სახელწოდებით ОЦ-20 "Гном". რევოლვერი დასრულებული სახით წარმოდგენილ იქნა 1994 წელს. 

ვლადიმერ ივანეს ძე სერეგინი (Серегин Владимир Иванович)

მის საფუძვლად აღებული იყო მანამდე დამზადებული რევოლვერი ОЦ-17 «Титан»,  რომელიც მაკაროვის 9х18 ПМ ვაზნებზე იყო გათვლილი. ОЦ-20-ისთვის შექმნილი იქნა სპეციალური ვაზნები, რომელიც როგორც „У-94“-ის და  «Удар» РГ053-ის შემთხვევაში, ასევე 32 კალიბრიანი სანადირო გლუვლულიანი თოფის ვაზნის მასრის ბაზაზე იყო შექმნილი. რომ არ მომხდარიყო გაუგებრობა და ვაზნების არევა, ОЦ-20-ის ვაზნების აღნიშვნა ხდებოდა როგორც 12,5 მმ და არა 12,3 მმ. თავდაპირველად დამზადდა რევოლვერები ჭრილიანი ლულით, თუმცა შემდგომ უარი თქვეს ჭრილების გამოყენებაზე და რევოლვერები აღჭურვეს გლუვი ლულით. ლულის რესურსის გახანგრძლივების მიზნით იგი დაფარული იყო ქრომით. ქრომით იფარებოდა აგრეთვე დოლურას სავაზნე კამერები.

ОЦ-20 "Гном"-ის სქემა არის ტრადიციული რევოლვერის ტიპის. დოლურაში ვაზნების ჩასალაგებლად იგი იწევა მარცხნივ. მასრების ექსტრაქცია ხდება ერთდროულად. დამრტყმელ გამშვები მექანიზმი არის ორმაგი მოქმედების და გააჩნია ღია ჩახმახი. სროლა შესაძლებელია ჩახმახის წინასწარ ხელით შეყენებითაც.

რევოლვერის ტარი მზადდებოდა პლასტმასისაგან, თუმცა გვხვდება რევოლვერები ხის ტარითაც. სამიზნე მოწყობილობა არის მუდმივი და გათვლილია 25 მეტრამდე სასროლად. თუმცა შესაძლებელია მისი გვერდითი რეგულირება. ცუდი განათების პირობებში დამიზნების გაადვილების მიზნით სმიზნე მოწყობილობებზე შესაძლებელი იყო კაშკაშა თეთრი ფერის პლასტმასის მაჩვენებლების დამაგრება. სასხლეტი კავის დამცავი რგოლის წინ ჩარჩოზე შესაძლებელი იყო ლაზერული მიზანმაჩვენებლის დამაგრებაც. აღნიშნული მიზანმაჩვენებლის ჩართვა-გამორთვა შესაძლებელი იყო რევოლვერის ტარზე ხელის მტევნის მოჭერით. ბოლომდე დამუხტული ლაზერული მიზანმაჩვენებელი საშუალებას იძლეოდა განხორციელებულიყო 500-მდე დამიზნებადი გასროლა.

სპეციალური მექანიზმის მეშვეობით ხდებოდა დოლურის სავაზნე კამერების ზუსტი დაფიქსირება ლულის გასწვრივ. დოლურაზე გაკეთებული იყო 5 ცალი ღარი, რომელშიც გასროლის წინ შედიოდა სასხლეტი კავის სპეციალური შვერილი, რაც უზრუნველყოფდა დოლურას მყარ დაფიქსირებას. თუკი აღნიშნულ ღარში არ მოხვდებოდა სასხლეტი კავის შვერილი, მაშინ შეუძლებელი იყო გასროლის განხორციელება. რევოლვერის ჩახმახი და ზამბარიანი საცემი წარმოადგენდა ცალკეულ დეტალს. ზამბარიანი საცემი ჩასმული იყო რევოლვერის ჩარჩოში, ხოლო შეყენებული ჩახმახი სასხლეტზე თითის დაჭერისას ურტყამდა ზამბარიან საცემს. თუკი სასხლეტ კავზე მსროლელი ბოლომდე არ მოუჭერდა თითს, ჩახმახი არ ურტყავდა საცემს, რაც გამორიცხავდა შემთხვევით გასროლას, იმ შემთხვევაში, თუკი რევოლვერი ჩახმახით დაეცემოდა მყარ ზედაპირზე, ან შემთხვევით მოხდებოდა შეყენებული ჩახმახის ადგილიდან მოწყვეტა.

ОЦ-20 "Гном"-ს გააჩნდა კიდევ ერთი თავისებურება, რომელიც მისი წინამორბედი ОЦ-17 «Титан»-ისგან ერგო მემკვიდრეობით. აღნიშნული თავისებურება მდგომარეობდა რევოლვერის აგრეგატულობაში. აგრეგატულობა განაპირობებდა მოდულურ პრინციპს. რევოლვერი შედგებოდა 3 ცალი ძირითადი მოდულისგან: ჩარჩო ლულით, დოლურა და მთლიანი ბლოკისებური დამრტყმელ-გამშვები მექანიზმი. აღნიშნული კონსტრუქციის მეშვეობით რევოლვერის არასრული დაშლა ხდებოდა ძალიან მარტივად.
რევოლვერი ОЦ-20 «Гном» იყო ზედმეტად დიდი გაბარიტების და მასის (წონის), აგრეთვე გლუვი ლულა არ იძლეოდა მის გამოყენებას შედარებით შორ დისტანციაზე, თუმცა იგი არაოფიციალურად იქნა მიღებული რუსეთის ფედერაციის შსს-ს და შინაგანი ჯარების შეიარაღებაში. რიგი წყაროების თანახმად სულ დამზადებულ იქნა 200 ცალი ეგზემპლარი.

პროგრამის ფარგლებში შემუშავებული 12,3მმ-ანი ვაზნები

როგორც სტატიის დასაწყისში ავღნიშნეთ პროგრამის ფარგლებში შეიქმნა სხვადასხვა ტიპის ვაზნები, რომლებსაც ჰქონდა სპეციფიური დანიშნულება. რევოლვერებში У-94 და «Удар» РГ053-ში გამოიყენებულ ვაზნებს აღნიშნავენ როგორც 12,3მმ-ანს.  ვაზნების შექმნა ორივე რევოლვერისთვის ხდებოდა ЦНИИТОЧМАШ-ის სპეციალური სამუშაო ჯგუფის მიერ, რომელშიც შედიოდნენ ლ.ს დვორიანინოვი, ე.ს. კორნილოვი, ვ.ა. პეტროვი და ი.ზ. ფლოროვი (Л.С. Дворянинов, Е.С. Корнилов, В.А. Петров, Ю.З. Флоров).

12,3მმ-ანი ვაზნები მათი დანიშნულების და სიმძლავრის მიხედვით განსხვავდებოდა გაბარიტებით. სრული ნუსხა ასე გამოიყურება: ყველაზე ძლიერი და გრძელი საპოლიციო ვაზნები აღინიშნებოდა როგორც 12,3х50, შემდეგ მოდიოდა 12,3х46, 12,3х40, 12,3х35 და 12,3х22. რევოლვერებში, რომელიც გათვლილი იყო ყველაზე გრძელ 12,3х50მმ-ან ვაზნებზე, შესაძლებელი იყო 12,3მმ-ანი ვაზნების მთელი სპექტრის გამოყენება, ხოლო მხოლოდ სამსახურეობრივი და სასწავლო-სავარჯიშო რევოლვერებში იყენებდნენ მოკლე მასრიან სპეციალურ ვაზნებს.

ვაზნის მასრის შემუშავებისას კონსტრუქტორებმა აირჩიეს სანადირო გლუვლულიანი თოფის 32 კალიბრიანი ვაზნა ОМ32, რომელიც შეამოკლეს 50მმ-მდე და მაალებელი კაფსულა შეუცვალეს უფრო მგრძნობიარე პისტოლეტის კაფსულით КВ-26 (КВ- Капсюль-Воспламенитель) (ანალოგიური კაფსულ-მაალებელი გამოიყენება მაკაროვის 9х18ПМ ვაზნაში)  

როდესაც რევოლვერი У-94  მიღებულ იქნა შეიარაღებაში, მის ვაზნებს მიენიჭა სპეციალური ვაზნების ნომენკლატურა СП9 (Специальный Патрон 9).

ფინალური ნომენკლატურა კი ასე გამოიყურებოდა:

• СП9 – ვაზნა პლასტმასის ტყვიებით;
• СП9Б – ვაზნა ჯავშანგამტანი ტყვიით;
• СП9Н – პიროსითხიანი ვაზნა;
• СП9Х – ხმოვანი (ფუჭი) ვაზნა.

ვაზნა ჯავშანგამტანი ტყვიით СП9Б 12,3х50R და 12,3x40R

შინაგან საქმეთა სამინისტროს მხრიდან ერთერთ მოთხოვნას წარმოადგენდა  ჯავშანგამტანი მოქმედების მქონე ტყვიები. კონსტრუქტორების მიერ დამზადდა ორი ტიპის ვაზნა, რომელიც დამუხტული იყო ჯავშანგამტანი მოქმედების ტყვიით. ერთში ტყვია მოთავსებული იყო პირდაპირ, ხოლო მეორეში კი ტყვია ჩამაგრებული იყო მასრაზე არსებული წრიული ჭრილის მეშვეობით. ვაზნაში გამოყენებულ ტყვიას მიენიჭა სახელწოდება ПСБ-32 (Пуля Специальная Бронебойная 32).

 

კონსტრუქტორები მუშაობდნენ როგორც ერთტყვიიან ვაზნაზე, ასევე ორტყვიიანზე, რომელიც დამუტხული იყო 2 ცალი უფრო მსუბუქი ტყვით. ორტყვიიანი ვაზნის მასრას გააჩნდა მკვეთრადგამოხატული შევიწროვებული ფორმა, რომელიც იწყებოდა წინა ტყვიის დამაგრების ადგილიდან. ორტყვიიანი ვაზნების შემუშავება არ გასცდენია საცდელ ეგზემპლარებს და საბოლოოდ უარი თქვეს მათ წარმოებაზე.

ჯავშანგამტანი ტყვია შედგება ბიმეტალის გარსისაგან, რომელსაც გააჩნია წაკვეთილი თავი, ფოლადის  კონუსისებური წაკვეთილი გულა და ტყვიისაგან ჩამოსხმული პერანგი (ბოლო პერიოდში საცდელად დამზადდა პოლიეთილენის პერანგიანი ვაზნებიც). ტყვია არის 9,6 გრამიანი და მისი საწყისი სიჩქარე შეადგენს 250 მ/წამში. 25 მეტრ დისტანციამდე სროლისას მისი სიბურჯღლე შეადგენს R₅₀ – 4,0 სანტიმეტრს. (ტყვია მყარ ზედაპირზე მოხვედრისას (კარები, შუშა, ჯავშანჟილეტი) მოქმედებს, როგორც ჯავშანგამტანი და არ აისხლიტება (რიკოშეტირდება). ჯავშანგამტანიანობასთან ერთად, ტყვიას გააჩნია კარგი შემაჩერებელი (შემაკავებელი) მოქმედება. 25მეტრზე ტყვია ხვრეტს 5მმ სისქის ფოლადის ფილას.  

1994 წელს ვაზნა ჯავშანგამტანი ტყვიით ПСБ-32 მიღებულ იქნა შეიარაღებაში და მიენიჭა ინდექსი СП9Б. აღნიშნული ვაზნები გამოდის მხოლოდ ბიმეტალის მასრით.  ვაზნები 12,3х50R და 12,3x40R არის ერთნაირი მახასიათებლების. სხვაობა მდგომარეობს მასრის სიგრძეში. 12,3x40R შემოკლებულ მასრიანი ვაზნა ძირითადად გამოიყენებოდა რევოლვერში «Удар» РГ053.
გარდა ფოლადისგულარიანი ჯავშანგამტანი ტყვიით დამუხტული ვაზნებისა. დამზადებულ იქნა ანალოგიური ვაზნა, რომელიც დამუხტული იყო მთლიანად ტყვიის გულარიანი გარსიანი ტყვიით, რომელსაც გააჩნდა მაღალი შემაკავებელი მოქმედება.

ვაზნები სხვადასხვა რაკურსით

ვაზნა პლასტმასის სფეროსებრი ტყვიებით СП9 12,3х46R

კონსტრუქტორები თავდაპირველად ვარაუდობდნენ შეემუშავებინათ ვაზნა რომელსაც არ ექნებოდა  მეტალის ტყვია, ხოლო კორპუსი იქნებოდა დამზადებული პლასტმასისაგან. ფიქრობდნენ ასევე ვაზნის შექმნაზე, რომელსაც ექნებოდა საფანტის მუხტი და პლასტმასის საბჯენი კუდი, მაგრამ საბოლოდ კონსტრუქტორები შეჩერდნენ პლასტმასის ტყვიებზე.

ცნობილია, რომ პირველი ვაზნის პროტოტიპების სიბურჯღლე არ იყო დამაკმაყოფილებელი და გასროლების სერიებში იყო საწყისი სიჩქარის დიდი გაბნევა. სპეციალისტების აზრით აღნიშნული პრობლემის მიზეზი იყო ტყვიის ლულაში შესვლისას წარმოქმნილი დარტყმა.   მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება აღმოეფხვრათ აღნიშნული დარტყმის ძალა და ტყვიისთვის შეექმნათ ერთგვარი წინაღობა, იმ მომენტში, როდესაც იგი იწყებდა ვაზნის მასრაში მოძრაობას.   ვაზნის მასრას წინა ნაწილში გაუკეთეს შევიწროვება.

მასრის შევიწროვებული ადგილის ოპტიმალური დიამეტრი განაპირობებდა ტყვიის მიმართულ მოძრაობას მასში, რაც უზრუნველყოფდა გაუმჯობესებულ სროლის სიბურჯღლეს. გარდა აღნიშნულისა იგი უზრუნველყოფს წნევის ფორსირებას (გაძლიერებას) გასროლის დაწყების მომენტში, რაც თავისმხრივ იწვევს დენთის წვის სტაბილურობას და აუმჯობესებს ბალისტიკურ მახასიათებლებს. მასრის კონუსისებური ფორმა აუმჯობესებს აგრეთვე მის ექსტრაქციას დოლურის სავაზნედან. მასრის ცხვირთან შევიწროვება გამორიცხავს აგრეთვე ტყვის რომელიმე მხარეს გადახრას და აუმჯობესებს ტყვიის მყარად ჩამაგრებას მასრაში, რათა არ მოხდეს მისი შემთხვევითი ამოვარდნა.

პლასტმასის ტყვიებით დამზადებული ვაზნა შესრულებულია მრავალტყვიიანი სქემის პრინციპით და დამუხტულია სამი ცალი სფეროსებული ტყვიით, რომელთა ეფექტური სროლის მანძილია 5დან 15 მეტრამდე. აღნიშნულ მანძილზე ტყვიებს არ შეუძლიათ სხეულის ძლიერი დაზიანება.

1994 წელს ვაზნა მიღებულ იქნა შეიარაღებაში და მიენიჭა ინდექსი СП9. ვაზნები გამოდის მხოლოდ ბიმეტალის მასრით.

პიროსითხიანი ვაზნა СП9Н 12,3х50R

საბრძოლო მასალების შექმნის მოთხოვნა წამოვიდა აგრეთვე პიროსითხიან ვაზნებზე. ვაზნა შემუშავებულ იქნა ЦНИИТОЧМАШ-ის კონსტრუქტორთა და ტექნოლოგთა ჯგუფის მიერ.  ვაზნის კონსტრუქცია დაფუძნებული იყო ვ. ა. პეტროვის (В.А. Петров) ვაზნის БАМ -ის (Баллончик Аэрозольный Малогабаритный) მიხედვით.   

 

პიროსითხიანი ვაზნა შედგება ბიმეტალის მასრის, პისტოლეტის კაფსულ-მაალებლის, დენთის მუხტის, პლასტმასის პიჟისებური დეტალის, მიმწოლის და პლასტმაის ამპულისაგან, რომელშიც შეიცავს 2,5 სმ3  გამაღიზიანებელი მოქმედების სითხეს (ირიტანტს).  გასროლის დროს მიმწოლი უზრუნველყოფს ამპულის დაშლას და სითხის ლულის არხიდან გამოფრქვევას. უხმო ვაზნების პრინციპის მიხედვით მიმწოლი მასრაში უკიდურეს პოზიციამდე გადაადგილდება წინ და გადაკეტავს დენთის აირების, რათა არ მოხდეს მათი მასრიდან გაბნევა.  სითხის გამოფრქვევის მანძილი შეადგენს 5 მეტრს. ბიოლოგიური ობიექტის პარალიზება ხდება არა უმეტეს 10 წუთისა. ირიტანტის ჭავლი გამოიფრქვევა ლულიდან და ჰაერში მოხვედრისას ხდება მისი ღრუბლისებური გაშლა, რაც უზრუნველყოფს იმას, რომ ნაკლები ალბათობაა მსროლელი თავად გაეხვიოს აირის მოქმედების ზონაში. (გაზის პისტოლეტების და რევოლვერების შემთხვევაში აირის ღრუბელი წარმოქმნას იწყებს იარაღის ლულაშივე)

1994 წელს ვაზნა მიღებულ იქნა შეიარაღებაში და მიენიჭა ინდექსი СП9Н. აღნიშნული ვაზნები გამოდის მხოლოდ ბიმეტალის მასრით.

 

ხმოვანი (ფუჭი) ვაზნა  СП9Х 12,3x35R

ფუჭი ხმოვანი ვაზნა შეადგენს 12,3x50 ვაზნის მასრას რომელიც 35მმ-მდეა დამოკლებული და მისი  ბოლო ვარსკვლავისებურად არის შეწვრილებული. ვაზნას გააჩნია პისტოლეტის კაფსულ-მაალებელი და დენთის მუხტი. ვაზნა უზრუნველყოფს გასროლის იმიტაციას და იძლევა ხმოვან სიგნალს, რომლის სიმძლავრეც აღწევს 150 დეციბელამდე.

1994 წელს ვაზნა მიღებულ იქნა შეიარაღებაში და მიენიჭა ინდექსი СП9Х. აღნიშნული ვაზნები გამოდის მხოლოდ ბიმეტალის მასრით.

დამატებითი ვაზნები:

რევოლვერებისთვის შეიქმნა აგრეთვე სპეციალური დამატებითი ვაზნები

• საფანტის ვაზნა - (დამუხტულია ფოლადის კუბისებური ოთხკუთხედი ფორმის საფანტით). ვაზნა გამოიყენება ცუდი განათების პირობებში, როდესაც ოპერაციის შესრულება ხდება შენობებში არსებულ პატარა ოთხებში და დერეფნებში. კუბისებური საფანტის გამოყენების მეშვეობით, მინიმუმადეა დაყვანილი მისი რიკოშეტირება.
• სასიგნალო მანათობელი ვაზნა.
• მანათობელ-ხმოვანი ვაზნა - გასროლისას იძლევა ნათებას სიმძლავრით 100000 კანდელი და ძლიერ ხმას, რაც უზრუნველყოფს მოწინააღმდეგის დეზორიენტაციას / მოძრაობის კოორდინაციის დაკარგვას.  იგი შემუშავებულ იქნა რუსეთის ფედარაციის შინაგან საქმეთა სამინისტროს სპეციალური ტექნიკის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტის "НИИСТ" (Научно-исследовательский институт специальной техники) სპეციალისტების მიერ.
• ვაზნა შეღებვითი შემადგენლობით - მოხვედრისას ტოვებს საღებავის კვალს ობიექტზე. იყენებენ ტერორისტის ან ბოროტმოქმედის მონიშვნისთის. გამოიყენება აგრეთვე სავარჯიშო-საწვრთნელი სროლებისას.
• ვაზნა სფეროსებური რეზინის ტყვიით - ტრავმატული მოქმედებით.

12,3 х 22R (ПС-32)

იგი წარმოადგენს დამოკლებულ მასრიან ვაზნას, რომელიც დამუხტულია ბრტყლეთავიანი მონოლითური ტყვიით. ტყვიას გააჩნია მაღალი შემაკავებელი (შემაჩერებელი) ენერგია, თუმცა მისი გამტანუნარიანობა (ჭავლური ენერგია) არის შედარებით დაბალი. აღნიშნულ ვაზნებს ძირითადად იყენებენ სამსახურეობრივ რევოლვერებში Удар-С.

 

12,3 х 22R არალეტალური ვაზნა რეზინის ტყვიით

ვაზნას ძირითადად იყენებენ რევოლვერებში Удар-С. იგი დამუხტულია რეზინის 11,5გრამიანი ტყვიით, რომლის საწყისი სიჩქარე შეადგენს 80მ/წამს, ხოლო ენერგია შეადგენს 37 ჯოულს.

პროგრამის ფარგლებში შემუშავებული 12,5მმ-ანი ვაზნები რევოლვერ "ОЦ-20"-ისთვის

რევოლვერ  "Гном" ОЦ-20-ისთვის შექმნილ იქნა 3 სახის ძირითადი ვაზნა. ვაზნები შეიქმნა ЦКИБ СОО-ში კონსტრუქტორ ს.მ. შეინინის მიერ (С.М. Шейнин). ამ შემთხვევაშიც ვაზნის საფუძვლად აღებულ იქნა სანადირო გლუვლულიანი თოფის 32 კალიბრიანი ვაზნის მასრა.

12,5x40R ვაზნა ფოლადის ჯავშანგამტანი ტყვიით СЦ 110

მისი ტყვია დამზადებულია ნაწრთობი ფოლადისაგან და უკანა ნაწილზე მიმაგრებული აქვს პოლიეთილენის წამყვანი კონტეინერი, რათა გასროლისას ტყვია არ შეეხოს ლულას და სტაბილურად გაიაროს მის კედლებში. პოლიეთილენის წამყვანი კონტეინერი უზრუნველყოფს აგრეთვე დენთის აირების ობტურაციას. მწარმოებლის თქმით 11გრამიანი ფოლადის ტყვია ანვითარებს 400მეტრ წამამდე სიჩარეს, მისი ენერგია შეადგენს 880-900ჯოულს და 50 მეტრ დისტანციაზე შეუძლია გახვრიტოს 3მმ-მდე სისქის ფოლადის ფირფიტა. 25 მეტრ დისტანციაზე ტყვია ხვრეტს 4,5მმ-ან ჯავშანელემენტს. აღნიშნულ ინფორმაციაზე დაყრდნობით შესაძლებელია ვივარაუდოთ, რომ ტყვია СЦ 110 ხვრეტს პირველი კლასიდან დაწყებულ ყველა ჯავშანჟილეტს,  მეოთხე კლასის ჯავშანჟილეტების ჩათვლით. (აქ იგულისხმება ჯავშანჟილეტების რუსული ნომენკლატურა).

12,5x40R ვაზნა საფანტის მუხტით СЦ 110-02

 

ვაზნა დამუხტულია 16 ცალი საფანტის ბურთულით, რომელთა დიამეტრი არის 4,5მმ. მთლიანობაში საფანტის მასა შეადგენს 10 გრამს. ვაზნა გამოიყენება რთულ პირობებში, როდესაც მსროლელს არ აქვს ზუსტი ინფორმაცია მოწინააღმდეგეს მდებარეობის შესახებ (მაგალითად: მოწინააღმდეგე იმალება ბუჩქების ან მაღალი ბალახების უკან, კვამლის ღრუბლის უკან, კარავის უკან). ვაზნას იყენებენ აგრეთვე რამოდენიმე კაცისაგან შემდგარი ჯგუფის წინააღმდეგ, რადგანაც საფანტი იშლება და ერთი გასროლით შესაძლებელია რამოდენიმე მოწინააღმდეგის დაზიანება.

 

12,5x40R ვაზნა მონოლითური ტყვიით СЦ 110-04

 

იგი დამუხტულია ფოსტერის მსგავის უგარსო მონოლითური ტყვიით. რომლის მასაც არის 12 გრამი და ანვითარებს საწყის სიჩქარეს 350მ/წამი. მისი ენერგია ლულიდან გამოსვლისას შეადგენს 735 ჯოულს. ვაზნა გამოირჩევა გაზრდილი შემაკავებელი (შემაჩერებელი) მოქმედებით. 

ვაზნა 12,5x40R СЦ 110 და მისი ფოლადის ჯავშანგამტანი ტყვია პოლიეთილენის კონტეინერით; ვაზნა 12,5x40R СЦ 110-04  და მისი უგარსო მონოლითური ტყვია; ვაზნა 12,3x50R (СП9Б) და მისი ჯავშანგამტანი ტყვია ПСБ-32