Reichsrevolver M1879 და Reichsrevolver M1883

1870-ანი წლების მეორე ნახევარში გერმანიის ხელისუფლებამ მიიღო გადაწყვეტილება, რომ მთლიანად გაძლიერებულიყო არმიის შეიარაღება. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე მოძველებული ცეცხლსასროლი იარაღი ან ახალი მოდელებით უნდა ამოეცვალათ, ან მოეხდინათ შეიარაღებაში არსებული ეგზემპლარების საფუძვლიანი მოდერნიზაცია. ცვლილება შეეხებოდა, როგორც მსხვილ შეიარაღებას, ასევე ხელის ცეცხლსასროლ იარაღს. ერთერთი მიმართულება, რომელზეც გერმანელები ყურადღებას ამახვილებდნენ იყო მოკლელულიანი ცეცხლსასროლი იარაღი. სწორედ აღნიშნულ პერიოდში გადაწყდა, რომ შექმნილიყო ძლიერი საარმიო რევოლვერი. 1873 წლიდან პრუსიაში დაიწყეს სხვადასხვა იმპორტული რევოლვრების გამოცდა, რომელთა შორისაც იყო ინგლისური ადამსი, ამერიკული კოლტი M1873, სმიტ ვესონის მოდელი ნომერი 3, ავსტრო-უნგრული გასერი M1870 და ლეფოშეს სარჭიან ვაზნებზე გათვლილი სხვადასხვა რევოლვერები. გამოცდები მიზნად ისახავდა ეგზემპლარების შესწავლას, რის შედეგადაც მათგან უნდა ამოკრეფილიყო საუკეთესო საბრძოლო/საექსპლუატაციო თვისებები და ამ ყველაფრის გათვალისწინებით მოეხდინათ გერმანული რევოლვერის შემუშავება. ახალი რევოლვერი გახდებოდა ერთგვარი სტანდარტული საარმიო მოდელი, რომლითაც შეიარაღდებოდა გერმანიის 4 სამეფოს (პრუსიის, ბავარიის, საქსონიის და ვიურტემბერგის) არმია.
1878 წელს შპანდაუს (გერმანიის ადმინისტრაციული ოლქი) მეიარაღეების მიერ დამზადებულ იქნა პირველი პროტოტიპი, რომელიც გამოცდების შემდეგ, 1879 წელს ოფიციალურად მიიღეს შეიარაღებაში.
 
„Reichsrevolver M1879“
რევოლვერს მიენიჭა სახელწოდება „Reichsrevolver M1879“ (ცნობილია ასევე სახელწოდებით „Reichs-Commissions-revolver Modell 1879“). გერმანიის არმიაში რევოლვერს ხშირად უწოდებდნენ  კავალერიულ რევოლვერს (Cavalry revolver), რადგანაც თავდაპირველად სწორედ დრაგუნებს (დრაგუნის განმარტება - ჯარისკაცი ან ოფიცერი ისეთი კავალერიული ნაწილებისა, რომლებიც განკუთვნილნი იყვნენ ქვეითად და ცხენდაცხენ საბრძოლველად) გადაეცათ.


„Reichsrevolver M 1879“ წარმოადგენდა საკმაოდ საიმედო იარაღს, რომელიც იყო მასიური წარმოებისთვის იოლი და ძალზედ მარტივად გამოსაყენებელი. მისი მონოლითური (მთლიანი) ჩარჩო მზადდებოდა ფოლადისგან. ჩარჩოს წინა ნაწილში შესრულებული ჰქონდა მსხვილი და დაკუთხული ცხვირი, რომლის ქვემოთაც  გაკეთებლი იყო დოლურის ღერძის ნასვრეტი. ჩარჩოს ცხვირში ჩამაგრებული იყო ფოლადის ლულა. ლულის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენდა მაღალი წინა სამიზნე მოწყობილობა. უკანა სამიზნე მოწყობილობის როლს ასრულებდა რევოლვერის ჩარჩოს ზემოთა მხრიდან გაკეთებული V-სებრი ჭრილი. ფოლადისგან დამზადებულ დოლურას გააჩნდა ვაზნებისთვის განკუთვნილი 6 ცალი კამერა. დოლურას წინა ნაწილში შესრულებული ჰქონდა ამონაჭრელებელი, რაც მისი საერთო წონის შემცირებისთვის იყო განკუთვნილი. დოლურას უკანა ნაწილში ჰქონდა ფიქსატორის ენისთვის გაკეთებული ღარები.
ვაზნების ჩასალაგებელი კარები
დოლურის ვაზნებით შევსება და გასროლის შემდეგ მასრების ამოღება ხდებოდა რევოლვერის ჩარჩოს მარჯვენა მხარეს დოლურის უკან დამაგრებული სპეციალური კარებიდან.

ფოტოზე ჩანს ბერკეტის სახით შესრულებული რევოლვერის ღერძის ფისაქტორი

დოლურაში ვაზნების ჩალაგების და მასრების ამოღების ალტერნატიულ გზას წარმოადგენდა რევოლვერის ჩარჩოდან დოლურის მოხსნა. დოლურის მოხსნა და რევოლვერისგან განცალკევება შესაძლებელი იყო მას შემდეგ, რაც მსროლელი 90 გრადუსით დაწევდა დაბლა დოლურის ფიქსტორ ბერკეტს, წინიდან მოქაჩავდა დოლურის ღერძს და მოხსნიდა მას ჩარჩოდან. რევოლვერის კონსტრუქციაში არ იყო გათვალისწინებული მასრების ამოყრისთვის განკუთვნილი რაიმე მოწყობილობა ან მექანიზმი. შესაბამისად მათ კომპლექტაციაში მოჰყვებოდა ხისგან, ან სპილენძისგან დამზადებული ღერო, რომელიც რევოლვერისგან განცალკევებით ინახებოდა და საჭიროების შემთხვევაში მსროლელი გამოიყენებდა მას დოლურის სავაზნე კამერებიდან მასრების ამოსაყრელად.
რევოლვერის საბრძოლო ზამბარა
 
„Reichsrevolver M 1879“-ს ჰქონდა ერთმაგი მოქმედების (SA) სასხლეტი მექანიზმი, რომელიც ჩამონტაჟებული იყო ჩარჩოს შიგნით. საბრძოლო ზამბარა განლაგებული იყო მოგრძო და ამავდროულად მოღუნულ სახელურში. რევოლვერის ჩახმახი იყო ღია და გააჩნდა საკმაოდ გრძელი ნისკარტი. რევოლვერის ჩარჩოზე მარცხენა მხრიდან განთავსებული იყო დროშისებური მცველი.
რევოლვერის დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის მუშაობის ანიმაცია
რევოლვერის სახელურს გააჩნდა ხისგან დამზადებული ლოყები, რომელიც ხრახნის მეშვეობით მაგრდებოდა ჩარჩოზე.  სახელურს ქვედა ნაწილში დამაგრებული ჰქონდა ქამრისთვის განკუთვნილი ფოლადის რგოლი.


Reichsrevolver М1879 -ისთვის შემუშავებულ იქნა 10,6მმ კალიბრის ცენტრალური აალების ვაზნა, რომელიც დღეს ცნობილია აღნიშვნით „10,6x25mm R“ (10,8mm Officers revolver, 10.8x25 MRR, 10,55mm M1879). Reichsrevolver М1879 -ის შეიარაღებაში მიღების შემდეგ „10,6x25mm R“ ტიპის ვაზნა გახდა გერმანიის საშტატო რევოლვერის ვაზნა. იგი გეომეტრიულად და მახასიათებლებით ახლოს იყო .44 S&W Russian (.44 Russian) ვაზნასთან. გერმანული რევოლვერის ვაზნის ტაქტიკურ-ტექნიკური მახასიათებლები ასე გამოიყურებოდა:

აღნიშნული ვაზნა მზადდებოდა სხვადასხვა მწარმოებლების მიერ, მათ შორის გერმანიის საზღვრებს გარეთაც. კერძოდ: ავსტრიაში, ესპანეთში და მცირე რაოდენობით დანიაში. ვაზნა „10,6x25mm R“ გაყიდვაში იყო 1939 წლამდე, ხოლო შემდგომ შეწყდა მათი წარმოება.
რევოლვერის ვაზნები და ორიგინალური მუყაოს კოლოფი
Reichsrevolver M1879 გამოირჩეოდა კარგი სიზუსტით, იყო მარტივი კონტრუქციის და მასში გამოყენებული ვაზნა იძლეოდა კარგ შემაჩერებელ ეფექტს, თუმცა იგი იყო ზედმეტად დიდი ზომის. ასევე მისი სახელური სხვა რევოლვერებთან შედარებით იყო მოუხერხებელი.
რევოლვერი კომპლექტებოდა ტყავისგან დამზადებული შალითით (ბუდით), რომელსაც არ გააჩნდა სათადარიგო ვაზნების ჩასალაგებელი ჯიბე. შესაბამისად რევოლვერის მფლობელებს უწევდათ სათადარიგო ვაზნების ცალკე ტარება. 
რევოლვერის წარმოება ხდებოდა რამოდენიმე ქარხნის მიერ, რომელთა შორისაც აღსანიშნავია შემდეგი ცნობილი ქარხნები:
·         VC Schilling & Cie
·         Spangenberg & Sauer
·         C.G. Haenel & Cie
·     Franz V. Dreyse / Rheinische Metallwaren & Maschinenfabrik Sommerda
·         Gebrüder Mauser & Cie
ასევე დამატებით დეტალების წარმოების პროცესში ჩართული იყო საწარმო:
·         Königliche Gewehrfabrik Erfurt.
 
აღნიშნული ჩამონათვალით შეიძლება ითქვას, რომ ფაქტიურად ყველა მსხვილი იარაღის ქარხანა, რომელიც  იმ პერიოდში გერმანიაში ოპერირებდა, ჩართული იყო  Reichsrevolver M1879 -ის წარმოებაში.
რევოლვერების მიწოდება უნდა მომხდარიყო შემდეგი პრინციპით:
1. ქალაქ ზულის იარაღის კონსორციუმი (მასში შედიოდნენ Spangenberg & Sauer, VC Schilling & Cie  და C.G. Haenel & Cie) მოახდენდა რევოლვერების დამზადებას პრუსიისთვის, საქსონიისთვის და ბავარიისთვის.
პირველი კონტრაქტი გაფორმდა 1879 წლის 24 მარტს, რომლის თანახმად ჯამში პრუსიის კავალერიისთვის, ფეხოსნებისთვის და საველე არტილერიისთვის დამზადდა 41 000 ცალი რევოლვერი. 1882 წელს გაფორმდა ახალი კონტრაქტი, რომლის თანახმად კიდევ 9000 რევოლვერი დამზადდა პრუსიის კირასირებისთვის (აბჯროსნებისთვის). 1882 წლის 14 იანვარს მოხდა დაკვეთა 2795 ცალ რევლვერზე, რომელიც კონკრეტულად ბავარიისთვის უნდა დაემზადებინათ. ამავე წლის 11 ოქტომბერს დამატებითი შეკვეთის საფუძველზე ბავარიისთვის დამზადდა 428 ცალი რევოლვერი. საქსონიისთვის რევოლვერების დამზადება განხორციელდა 1882 წლის 16 მარტს დადებული კონტრაქტის თანახმად. რომელიც ითვალისწინებდა 2000 ცალი რევოლვერის დამზადებას, ხოლო  1883 წლის 28 თებერვალს გაფორმებულ იქნა ახალი კონტრაქტი დამატაებით 2200 ცალ რევოლვერზე. ზულის კონსორციუმის რევოლვერების მარკირება ხდებოდა ქარხნების ინიციალებით [S&S. / V.C.S. / C.G.H. / SUHL].
გარდა ზემოაღნიშნულისა 1879 წლის 24 მარტს პრუსიამ გააფორმა კონტრაქტი ფრანც დრეიზეს (Franz V. Dreyse) ფაბრიკასთან, რომლის თანახმად პრუსიისთვის დამზადდა 19 000 ცალი რევოლვერი. 1880 წლის 22 მაისს ამავე ქარხანას  ბავარიამ დაუკვეთა 545 ცალი რევოლვერი.
ძმები მაუზერების ფაბრიკამ (Gebrüder Mauser & Cie) კონტრაქტი გააფორმა 1879 წლის 31 ოქტომბერს, რომლის თანახმად ბავარიისთვის დაამზადა 5003 ცალი რევოლვერი. ასევე ამავე წლის დეკემბრის თვეში მაუზერის ფაბრიკამ გააფორმა კონტრაქტი ვიურტენბერგის სამეფოსთან, რომლის მიხედვით დაამზადა 3000 ცალი რევოლვერი.


რევოლვერების ჩარჩოზე მარცხენა მხრიდან, სასხლეტი კავის ზევით ხდებოდა მწარმოებელი ქარხნის წარწერის სახით დატანა, რომელიც  ოვალში იყო ჩასმული. ასევე ჩარჩოზე ლულის ჩამაგრების ადგილთან, ხდებოდა სპეციალური დამღის დატანა, რომლის მიხედვითაც შესაძლებელი იყო ამოცნობა, თუ რომელ სამეფოს ეკუთვნოდა რევოლვერი.

რევოლვერის გადამუშავება  და ახალი მოდელი "Reichsrevolver M1883"
რევოლვერის შეიარაღებაში მიღებიდან ძალიან მალევე, აღმოჩნდა, რომ იგი გარკვეული სამხედრო მოსამსახურეებისთვის იყო ზედმეტად დიდი და მოუქნელი. "Reichsrevolver M1879" კავალერიის რიგების მოთხოვნებს ასე თუ ისე აკმაყოფილებდა, მაგრამ ფეხოსანთა ოფიცრების, უნტერ-ოფიცრებს, სამხედრო მედ-პერსონალს (სანიტრებს) და სამხედრო-საორკესტრო მუსიკოსებს,  რომელთაც ეკუთვნოდათ ცეცხლსასროლი იარაღის ტარება, უფრო კომპაქტური მოდელი ესაჭიროებოდათ. შესაბამისად დაფიქრდნენ Reichsrevolver M1879 -ის გადამუშავებაზე, რაც გულისხმობდა მასში გარკვეული კონსტრუქციული ცვლილების შეტანას და გაუმჯობესებას.

ფოტოზე გამოსახულია პირველი გადამუშავებული პროტოტიპი. ეგრედწოდებული გარდამავალი მოდელი "Reichsrevolver M1879/1883" (M79/83), რომელსაც შეუცვალეს ჩარჩოს წინა ნაწილი (იგი იქნა შემოკლებული) და შეუცვალეს ტარის ფორმა. ტარი გახდა უფრო მოღუნული და მომრგვალდა მისი ქვედა ნაწილი.

1883 წელს შეიარაღებაში წავიდა ახალი, გადამუშავებული მოდელი "Reichsrevolver M1883", რომელიც ძველი "Reichsrevolver M1879"-ისგან განსხვავებოდა შემდეგი ნიუანსებით:
1.      დამოკლდა რევოლვერის ლულა და ჩარჩო, რამაც განაპირობა რევოლვერის საერთო სიგრძის და წონის შემცირება;
2.      შეიცვალა დროშისებური მცველის მუშაობის პრინციპი. M1883 -ში მცველის გააქტიურებისას ხდებოდა ჩახმახის ბლოკირება ნახევრად შეყენებულ მდგომარეობაში;
3.      შეიცვალა პისტოლეტის სახელური, რომელიც გარდამავალი მოდელის მსგავსად მომრგვალდა ბოლოში და გახდა უფრო მოღუნული
4.      შეიცვალა დოლურაზე არსებული ამონაჭრელი ღარების ფორმა და რევოლვერის ჩარჩოზე დოლურის ფიქსაციის კონსტრუქცია;
5.      ლულის ცხვირიდან გაქრა რგოლისებური გაფართოვება;
6.      შიცვალა ლულის ჭრილების გეომეტრია;

ზევით ძველი Reichsrevolver M1879, ხოლო ქვევით გადამუშავებული Reichsrevolver M1883

გადამუშავების შედეგად Reichsrevolver M1883 გამოვიდა უფრო მსუბუქი, კომპაქტური და მოსახერხებელი, ვიდრე მისი წინამორბედი მოდელი. Reichsrevolver M1883 ძირითადად ოფიცერთა რიგებში ხვდებოდა. ასევე შესაძლებელი იყო, რომ მსურველს საკუთარი თანხით შეეძინა იგი. აქედან გამომდინარე სხვადასხვა წყაროებში Reichsrevolver M1883 მოხსენიებულია, როგორც ოფიცრების რევოლვერი. მიამორბეუხედავად ცვლილებებისა, ახალი რევოლვერი არ გადამუშავებულა ძირეულად და მას გააჩნდა მისი წინამორბედი მოდელისათვის დამახასიათებელი უარყოფითი ფაქტორები. ბევრი იარაღის ექსპერტი და ისტორიკოსი თვლის, რომ Reichsrevolver M1883 შეიარაღებაში მიღების დორს უკვე იყო მორალურად მოძველებული რევოლვერი.
ფოტოზე გამოსახულია "Reichsrevolver M1883", რომელიც განკუთვნილი იყო უნტერ-ოფიცრებისთვის, სამხედრო მედ-პერსონალისთვის და სამხედრო ორკესტრში მომსახურე პირებისთვის. იგი ოფიცრების რევოლვერისგან განსხვავდება უბრალო ხისგან დამზადებული გლუვი ტარის ლოყებით.
ფოტოზე გამოსახულია ოფიცრებისთვის განკუთვნილი ეგზემპლარი, რომელიც გამოირჩეოდა ტარის ლოყებზე შესრულებული რომბისებური ნაჭდევებით. ასევე ოფიცრებისთვის განკუთვნილი რევოლვერების დამუშავება და დაფარვა იყო უფრო მაღალ დონზე.
"Reichsrevolver M1883"-ის წარმოება
 ახალი რევოლვერის ძირითად მწარმოებლად ითვლებოდა ქალაქ ერფურტის (ERFURT)  იარაღის სამეფო ქარხანა, რომელმაც სულ ჯამში დაამზადა 92 500 ცალი რევოლვერი პრუსიისთვის და 2500 ცალი რევოლვერი ვიურტემბერგისთვის. ერფურტის მიერ დამზადებულ რევოლვერების ჩარჩოზე, მარცხენა მხრიდან დატანილი ჰქონდა ერფურტის იარაღის სამეფო ქარხნის დამღა გვირგვინის სახით.
დამზადებული რევოლვერების რაოდენობით მეორე ადგილზე იყო ზულის კონსორციუმი. კონსორციუმში შემავალი ქარხნების მიერ დამზადდა 10 000 ცალი რევოლვერი პრუსიისთვის, 8477 რევოლვერი ბავარიისთვის და 12 533 ცალი საქსონიისთვის.
ფრანც დრეიზეს ფაბრიკამ დამზდაა 13 000 ცალი რევოლვერი პრუსიისთვის და 860 ცალი ბავარიისთვის. რაც შეეხება ძმები მაუზერების ფაბრიკას, მათ მიერ მოხდა მხოლოდ 1500 ცალი "Reichsrevolver M1883"-ის დამზადება, რომლებიც ვიურტემბერგის სამეფოს გადაეცა.
"Reichsrevolver M1883" კომერციული ვარიანტები
გარდა სტანდარტული საარმიო "Reichsrevolver M1883"-ისა, კომერციული მიზნით იწარმოებოდა მისი საკმაოდ ბევრი ნაირსახეობა. აღნიშნული რევოლვერების ძირითადი ნაწილი მცირე სერიებად იწარმოებოდა არმიის ოფიცრებისთვის და ფლოტისთვის, რომელთაც საკუთარი სახსრებით შეეძლოთ მათი შეძენა. ასევე იწარმოებოდა რევოლვერები სამოქალაქო ბაზრისთვის.

ფოტოზე გამოსახულია კომერციული რევოლვერი, რომელიც სტანდარტული "Reichsrevolver M1883"-ისგან განსხვავდებოდა ორმაგი მოქმედების დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმით. აღნიშნულ მოდელი პოპულარობით სარგებლობდა ოფიცერთა რიგებში, რომლებიც საკუთარი ხარჯებით ყიდულობდნენ მას.

ფოტოზე გამოსახულია რევოლვერი, რომელსაც აქვს სასხლეტი კავის დამცავზე დამატებითი სათითური, ხოლო ლულის ქვემოთ დამაგრებული აქვს მილისებური ღერო. აღნიშნულ ღეროში ჩამონტაჟებული იყო ზამბარა და სახელურიანი ღერო, რომლის მეშვეობითაც ხდებოდა დოლურიდან მასრების ექსტრაქცია. ექსტრაქციის მსგავსი პრინციპი მანამდე გამოიყენებოდა კოლტის რევოლვერებში.
1884 წელს ფრანც დრეიზეს (Franz V. Dreyse) ფაბრიკამ დაიწყო რევოლვერების წარმოება, რომელსაც გააჩნდა სასხლეტი კავის დამცავზე დამატებითი სათითე, განსხვავებული ტიპის ექსტრაქტორი და 2 ცალი სასხლეტი.
ფოტოზე გამოსახულია რევოლვერი, რომელსაც გააჩნია 2 ცალი სასხლეტი და ჩარჩოზე ლულის ქვემოთ დამონტაჟებული მასრების საექსტრაქციოს ღერო.
2 ცალი სასხლეტის მქონე რევოლვერის მექანიზმი მუშაობდა შემდეგი პრინციპით: წინა სასხლეტი კავზე ხელის დაჭერისას ხდებოდა ჩახმახის შეყენება,  დოლურას გადაბრუნება და დოლურას ბლოკირება (ე.წ. გასროლისთვის ბლოკირება).
ამ შემთხვევაში მსროლელს აქვს ალტერნატივა გააგრძელოს წინა სასხლეტზე დაწოლა ბოლომდე და მოახდინოს გასროლა. ან აუშვას ხელი სასხლეტს, რის შემდეგაც ჩახმახი დარჩება შეყენებულ მდგომარეობაში და საჭიროების შემთხვევაში მოახდინოს გასროლა უკანა სასხლეტზე თითის დაწოლით. უკანა სასხლეტი არის უფრო რბილი და მგრძნობიარე, რაც იძლევა უფრო ზუსტი დამიზნებითი გასროლის შესაძლებლობას. ფაქტიურად ეს მექანიზმი წააგავს შაშხანებში და კარაბინებში გამოყენებულ პრინციპს, რომელსაც დამაჩქარებელს (გერმანულად შნელერს) ეძახიან.
ფოტოზე გამოსახულია .380 კალიბრის რევოლვერის ვაზნაზე გათვლილი კომპაკტური მოდელი
1886 წელს დრეიზეს ფაბრიკამ დაიწყო კომპაქტური რევოლვერის წარმოება, რომელსაც ქჰონდა 2 ცალი სასხლეტი, ჩარჩოზე დამონტაჟებული მასრების ექსტრაქტორი, დამოკლებული ლულა და ტარი. ასეთ მოდელის კონსტრუქციიდან ამოღებული იყო დროშისებური მცველი და რევოლვერი გათვლილი იყო .380 კალიბრის რევოლვერის ვაზნაზე. დროშისებური მცველის მაგივრად რევოლვერს ჩახმახის უკან ჰქონდა მცოცავი ღილაკი, რომელიც ჩახმახისკენ მიწევის შემთხვევაში ახდენდა ჩახმახის ბლოკირებას. ასეთი კომპაკტური რევოლვერი სულ რამოდენიმე ათეული ეგზემპლარის სახით იქნა დამზადებული.
ბელგიური რევოლვერი გადასახსნელი ჩარჩოთი
"Reichsrevolver M1883"-ის ბაზაზე ბელგიაში დამზადებულ იქნა გადასახსნელი რევოლვერი, რომელიც გათვლილი იყო .450 კალიბრის რევოლვერის ვაზნაზრე.
ასეთი რევოლვერის გადახსნისას ვარსკვლავისენური ექსტრაქტორის მეშვეობით ხდებოდა დოლურის კამერებში არსებული ვაზნების/მასრების ერთდროული ამოყრა.
ზემოთ მოყვანილი ჩამონათვალი, არ წარმოადგენს კომერციული ეგზემპლარების სრულ დახასიათებას, რადგანაც ძალიან ბევრი ექსპერიმენტული სახის "Reichsrevolver M1883" იწარმოებოდა. არსებობდა სპეციალური შეკვეთით დამზადებული ეგზემპლარები გრავირებით და მოსევადებით. ასევე მზადდებოდა ეგზემპლარები სხვადასხვა არასტანდარტული სიგრძის ლულით.
1908 წელს გერმანიის არმიამ შეიარაღებაში მიიღო გეორგ ლუგერის ლეგენდარული თვითდამტენი პისტოლეტი „Parabellum P08“, რამაც გამოიწვია Reichsrevolver -ების წარმოების შეწყვეტა და უკანა ფლანგზე გადასვლა, თუმცა გარკვეული ნაწილი მაინც რჩებოდა შეიარაღებაში. პირველი მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ Reichsrevolver -ების დიდმა ნაწილმა უკვე საწყობებში და საცავებში გადაინცვლა, ხოლო ნაწილი კი ჩამოიწერა. მეორე მსოფლიო ომის მიწურულს, როდესაც გერმანიის შეექმნა იარაღის დეფიციტი, მოხდა დასაწყობებული რევოლვერების ამოღება. 1944-1945 წლებში Reichsrevolver-ების უმეტესობა გადაეცა Volkssturm-ს.  იქიდან გამომდინარე, რომ ამ პერიოდში აღარ იწარმოებოდა გერმანული ვაზნები „10,6x25mm R“ და იყო საკმაოდ დეფიციტური, რევოლვერების გარკვეული ნაწილს შეუცვალეს დოლურა ისე, რომ მასში შესაძლებელი გახდა ამერიკული .44 S&W კალიბრის ვაზნების გამოყენება.

ავსტრალიური F1

1960-ანი წლების დასაწყისში ავსტრალიაში ინიცირებულ იქნა პროექტი, რომელიც მიზნად ისახავდა ახალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის შექმნას. ახალი მოდელი ჩაანაცვლებდა იმ პერიოდში ავსტრალიის შიარაღებაში არსებულ პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევ „Owen“-ს. 1961- წელს მომზადებულ იქნა გარკვეული ნახაზები და შემუშავდა პროტოტიპის ესკიზები, ხოლო 1962 წელს დამზადებულ იქნა პირველი საცდელი პროტოტიპი, რომელსაც მიენიჭა სახელწოდება „X-3”. გარკვეული გამოცდების შემდეგ ახალი პისტლეტ-ტყვიამფრქვევი შეიარაღებაში იქნა მიღებული სახელწოდებით „F1”.
პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი F1
 
პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი F1 იყენებდა თავისუფალი საკეტის პრინციპს, რომელშიც  სროლა ღია საკეტიდან წარმოებდა. გადასატენი სახელური განთავსებული იყო მარცხენა მხარეს. ლულის კოლოფი მზადდებოდა ცილინდრული ფორმის მილისგან და წინა ნაწილში გააჩნდა პერფორირებული (დასვრეტილი) სახის ლულის გარსაცმი. კონდახი შესრულებული იყო იმდაგვარად, რომ მისი მხარზე მიბჯენის წერტილი და ლულა ერთ ხაზზე იყო განლაგებული.  კონდახი ლულის კოლოფის უკანა ნაწილში სპეციალური ფიქსატორის მეშვეობით მაგრდებოდა. იარაღის დასაშლელად საჭირო იყო კონდახის მოხსნა, რის შემდეგაც დამაბრუნებელი ზამბარა და საკეტი ამოდიოდა მილისებური ლულის კოლოფიდან.


იარაღის კვება ხდებოდა სექტორული მჭიდებით, რომელიც ლულის კოლოფის ზემოდან მაგრდებოდა. მჭიდის ამდაგვარმა განთავსებამ განაპირობა სამიზნე მოწყობილობის მარჯვენა მხარეს გადახრა. უკანა სამიზნე წარმოადგენდა ძალზედ მარტივ ასიმეტრიული სამკუთხედის ფორმის დეტალს, რომელზეც დიოპტრული სამიზნის მსგავსი პატარა ნასვრეტი იყო შესრულებული. უკანა სამიზნე საჭიროების შემთხვევაში იკეცებოდა. ვინაიდან F1 -ზე მჭიდი განთავსებული იყო ზემოთა მხრიდან, გასროლის დროს მასრები ცვიოდა ლულის კოლოფის ქვემოთ, მჭიდის მიმღების პარალელურად შესრულებული ფანჯრიდან. ცეცხლის წარმოებისას მსროლელს უნდა გამოეჩინა გარკვეული ყურადღება. მაგალითად თუ იგი მეორე ხელს (წინა ხელს) შედარებით უკან (პისტოლეტის სახელურათ ახლოს) მოკიდებდა ლულის კოლოფს, იყო იმის ალბათობა, რომ ხელით გადაკეტავდა მასრების ამოსაყრელ ფანჯარას, რაც გამოიწვევდა იარაღის შეფერხებას, ან მოძრავი საკეტი „უკბენდა“ ხელზე. ასეთი შემთხვევის თავიდან ასაცილებლად ლულის კოლოფზე მასრების ამოსაყრელი ფანჯრის შემდეგ დამაგრდა სპეციალური შვერლი ჯებირის სახით. თუმცა რეალურ საექსპლუატაციო პრაქტიკაში ასეთი ჯებირი ვერ უზრუნველყოფდა საიმედო დაცვას.
 

პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევს შეეძლო როგორც ერთეული, ასევე სრულიად ავტომატური ჯერებით სროლა. მცველის ფუნქციას ასრულებდა პისტოლეტისებური სახელურის ზემოთ, მარცენა მხრიდან განთავსებული დროშისებური გადამრთველი. ლულის გარსაცმს ბოლოში გააჩნდა სპეციალური ღარი, რომელზეც მაგრდებოდა ხიშტ-დანა. პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის სახელური, სასხლეტი და მისი დამცავი კავი, აღებულ იქნა ბრიტანული “L1A1” ტიპის შაშხანისგან. ამავე შაშხანისგან გადმოიტანეს ღვედის სამაგრი კაპი და კონდახის ბოლოში განთავსებული მეტალის  საზურგე. აღნიშნული დეტალებს “L1A1” ტიპის შაშხანის საწარმოო ხაზიდან მზა სახით აწვდიდნენ ქარხანას „Lithgow Small Arms Factory“, სადაც ხდებოდა F1-ის დამზადება / აწყობა. პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევ F1 –ს კონსტრუქციული კუთხით ბევრი საერთო ჰქონდა ასევე ბრიტანულ პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევ „Sterling“-თან. სწორედ „Sterling“-ის მჭიდებით ხდებოდა F1-ის ვაზნებით კვება.
F1-ის წარმოება დაწყებულ იქნა 1962 წლის მიწურულს და როგორც უკვე ავღნიშნეთ ზემოთ, ანხორციელებდა იარაღის ქარხანა „Lithgow Small Arms Factory“. 1963 წლის ივლისში ავსტრალიის არმიას მიაწოდეს პირველი შეკვეთა.

ავსტრალიელი მებრძოლი და F1
საერთო ჯამში F1 იყო მარტივი, საიმედო და მყარი კონსტრუქციის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი, თუმცა ჰქონდა გარკვეული ექსპლუატაციური სახის ნაკლოვანებები, რის გამოც სამხედრო რიგებში არ სარგებლობდა პოპულარობით.
1963 წლიდან 1973 წლის ჩათვლით დამზადებულ იქნა დაახლოებით 25 000 – 25 136 ცალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი F1. იგი ავსტრალიის არმიის შეიარაღებაში ირიცხებოდა 1980-ანი წლების მიწურულამდე. 1990 წელს ავსტრალიამ მასიურად დაიწყო არმიის გადაიარაღება საიერიშო შაშხანით „F88 Austeyr“, რომელიც ავსტრიული „Steyr AUG“ -ის ლიცენზირებულ მოდელს წარმოადგენდა. შესაბამისად F1-მა საცავებში გადაინაცვლა. რიგი წყაროების თანახმად შეიარაღებიდან ამოღებული F1 –ც მცირე ნაწილი (28 ცალი ეგზემპლარის სახით) შეიძინა მალაიზიამ. ასევე გარკვეული რაოდენობა გადაეცა პაპუა-ახალი გვინეის პოლიციას, ხოლო გარკვეული ნაწილი მოხვდა როდეზიის არმიაში.
1967 წელი ვიეტნამის ომი. ავსტრალიის სამეფო პოლკის მე-7-ე ბატალიონის სამხედრო მოსამსახურე, თავდაცვის მინისტრის მალკოლმ ფრეიზერისთვის (Malcolm Fraser) ახდენს F1-ის დემონსტრირებას. ფოტოს ავტორი Bryan Campbell.
F1 გამოიყენებოდა როდეზიის ომში და ვიეტნამის ომის დროს ჩატარებულ სხვადასხვა სამხედრო ოპერაციებში.
 
 

Colt Open Top Pocket Model 1871

1871 წელს კომპანია COLT-მა (ამ პერიოდში კომპანიის სრული დასახელება იყო  „Colt's Patent Fire Arms Manufacturing Company“) წარმოებაში ჩაუშვა ჯიბის რევოლვერი ღია ჩარჩოთი. ეს რევოლვერი არის კოლტის ისტორიაში პირველი ჯიბის რევოლვერი, რომელიც გათვლილი იყო წრიული აალების უნიტარულ ვაზნაზე. რევოლვერის კონსტრუქტორები იყვნენ ამერიკელი ვილიამ მეისონი (William Mason) და ჩარლი ბრინკერჰოფ რიჩარდსი (Charles Brinckerhoff Richards). ცნობისთვის ზუსტად 1871 წელს კომპანია კოლტმა წარმოებაში ჩაუშვა ასევე უნიტარულ ვაზნაზე გათვლილი მცირე ზომის რევოლვერი სახელწოდებით Colt House Revolver. (სამომავლოდ აღნიშნულ  რევოლვერზეც შემოგთავაზებთ სტატიას).
 
 Colt Open Top Pocket Model 1871
რევოლვერმა გამოსვლის დღიდანვე მოიპოვა პოპულარულობა და დიდ მოწონებას იმსახურებდა სამოქალაქო პირებში. ამ პერიოდში იარაღის ბაზარზე  წარმოდგენილი იყო  კოლტის მთავარი კონკურენტის სმიტ და ვესონის (Smith & Wesson) იაფფასიანი ჯიბის რევოლვერი მოდელი 1, რომელის ღირებულაც 2$-ს შეადგენდა. კომპანია კოლტის პრეზიდენტის რიჩარდ ჯარვიშის (Richard Jarvis) გადაწყვეტილებით იგი არ აპირებდა კონკურენცია გაეწია იაფფასიანი რევოლვერებისთვის, რადგანაც ორიენტირებული იყო ხარისხიანი პროდუქციის შექმნაზე. შესაბამისად მაღალი ხარისხით დამზადებული რევოლვერი Colt Open Top Pocket Model 1871 -ის ფასი შეადგენდა 8$-ს. 70-ანი წლების მიწურულს Colt Open Top Pocket Model 1871-ს კონკურენცია გაუწია ასევე ესპანეთიდან და ბელგიიდან იმპორტირებულმა იაფიანმა რევოლვერებმა.
სახელოწდება „Open Top Pocket Revolver“ მოწმობდა, რომ რევოლვერის ჩარჩო იყო ზევითა მხრიდან ღია. თავად ჩარჩოს დამზადება ხდებოდა თითბერისგან, თუმცა მცირე სერიებად იწარმოებოდა ასევე მოვერცხლილი და მონიკელებული ჩარჩოთიც. რევოლვერის დოლურა იყო გლუვი ფორმის და მასში თავსდებოდა 7 ცალი .22 კალიბრის წრიული ვაზნები (.22Short და .22Long). რევოლვერის ტარის ფორმა შესრულებული იყო ჩიტის თავის მოყვანილობით და გააჩნდა მოვარდისფერო ხისგან (palissandre) ან ბერძნული კაკლისგან  დამზადებული ლოყები. ასევე იწარმოებოდა სპილოს ძვლისგან დამზადებული ტარის ლოყებიც. რევოლვერის დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი იყო ერთმაგი მოქმედების (SA) და გააჩნდა ჩარჩოს გამონაზრდში დამალული სასხლეტი, რაც იმ პერიოდში ერთგვარ მოდას წარმოადგენდა.
Colt Open Top Pocket Model 1871 ადრეული ვარიანტი ლულს გვერდით არსებული მასრების ამოსაგდები ღერძით
რევოლვერის ლულაზე მარჯვენა მხრიდან დამაგრებული იყო მასრების ამოსაგდები ღერძი (ზუმბა), რომელიც მხოლოდ ადრეული პარტიის მოდელებზე კეთდებოდა. დაახლოებით 1874 წლიდან მასრების ამოსაყრელი ამოღებულ იქნა კონსტრუქციიდან.
 რევოლვერის ჩარჩოდან მოხსნილი ლულა და დოლურა
1874 წლიდან დამზადებულ რევოლვერებში მასრების ამოსაყრელად მფლობელს დოლურა უნდა მოეხსნა  ჩარჩოსგან. ცარიელი დოლურის ვაზნებით შევსება შესაძლებელი იყო, როგორც მოხსნილი დოლურის დროს, ასევე რევოლვერის ჩარჩოს ფარზე მარჯვენა მხარეს გაკეთებული ამონაჭრელიდან. რევოლვერი იწარმოებოდა 2 განსხვავებული სიგრძის ლულით: 1. 2-3/8″ ინჩი (60,33 მმ) და  2-7/8″ ინჩი (73 მმ).
რევოლვერის ჩარჩოს ფარზე შესრულებული ჭრილი, დოლურაში ვაზნების ჩასალაგებლად
ზუსტად უცნობია როდის დასრულდა აღნიშნული რევოლვერების წარმოება. რიგი წყაროების თანახმად რევოლვერის წარმოაბა შეწყდა 1877 წელს, ხოლო კომპანიის კომერციულ კატალოგებში რევოლვერი გვხდება 1880 წლამდე. ცნობილია, რომ სულ 1880 წლამდე გაყიდულ იქნა დაახლოებით 114 000-114 200 ცალი ეგზემპლარი.

ძველი МР-443 «Барс» და განახლებული Baikal МР-443

თუ თვალს გადავავლებთ ისტორიას, დავინახავთ, რომ საბჭოთა კავშირში 1960-ან წლებში ცადეს მცირეგაბარიტიანი პისტოლეტის შექმნა, რა დროსაც შეამსუბუქეს და დაამოკლეს მაკარვის სისტემის პისტოლეტი (პროექტს მიენიჭა ქარხნული ინდექსი 56-А-125М) და 1965 წელს წარმოადგენისეს გამოცდებზე, თუმცა პროექტი წარუმატებელი გამოდგა. ჩვენ აღნიშნული პისტოლეტის შესახებ უკვე ვისაუბრეთ სტატიაში მაკაროვის პისტოლეტი (ПМ) კონკურსიდან-დღემდე. < სტატია იხილეთ ბმულზე. შემდგომ უკვე შემუშავდა 5,45მმ-ან ვაზნაზე გათვლილი მცირეგაბარიტიანი თვითდამტენი პისტოლეტი „ПСМ“, რომელიც 1973 წელს ოფიციალურად იქნა მიღებული საბჭოთა კავშირის მიერ შეიარაღებაში. ვინაიდან ПСМ-ის 5,45x18 მმ კალიბრის ვაზნის შემაკავებელი ენერგია იყო საკმაოდ არაეფექტური, სხვადასხვა საკონსტრუქტორო ბიუოროებში იშვიათად, მაგრამ მაინც მუშაობდნენ მცირეგაბარიტიან ჯიბის პისტოლეტებზე, რომელიც უფრო ძლიერ ვაზნაზე იქნებოდა გათვლილი. მაგალითად ასე შეიქმნა 90-ან წლებში მაკაროვის ვაზნაზე „9x18 ПМ“ გათვლილი პისტოლეტი ОЦ-21"Малыш". < სტატია ამ პისტოლეტზე იხილეთ ბმულზე. ОЦ-21 "Малыш" არ წასულა მასიურ წარმოებაში და მხოლოდ მცირე რაოდენობით იქნა დამზადებული იჟევსკის მექანიკური ქარხანის მიერ.
2000 -ანი წლების დასაწყისში იჟევსკის მექანიკურმა ქარხანამ (Ижевский механический завод / შემოკლებით „ИжМех“. ინგლისურად Mechanical Plant / შემოკლებით MP) დაიწყო მუშაობა მცირეგაბარიტიანი პისტოლეტის პროექტზე, რომელიც იმ ოპერატიული თანამშრომლებისთვის უნდა ყოფილიყო განკუთვნილი, ვისაც იარაღის ფარული ტარება ესაჭიროებოდათ. პროექტს სათავეში ჩაუდგა კონსტრუქტორი დ.ა. ბოგდანოვი (Д.А.Богданов). ახალი პისტოლეტის შექმნისას უნდა გაეთვალისწინებინათ საბჭოთა კავშირში და შემდგომ უკვე რუსეთში არსებული გამოცდილება, რომელიც ეხებოდა მცირეგაბარიტიანი პისტოლეტების შექმნას და გამოყენებას. ახალი პისტოლეტის შემუშავებისას საფუძვლად აიღეს რუსეთის შეიარაღებაში არსებული მცირეგაბარიტიანი პისტოლეტი „ПСМ“.
გარკვეული სამუშაოების ჩატარების შემდეგ, 2005 წელს წარმოდგენილ იქნა საცდელი ეგზემპლარი სახელწოდებით МР-443 «Барс» (არ უნდ აგვერიოს ვ.ა. იარიგინის სისტემის პისტოლეტში, რომელსაც აქვს სახელწოდება МР-443 «Грач»). მცირეგაბარიტიანი პსიტოლეტი МР-443 «Барс» გათვლილი იყო მაკაროვის საშტატო ვაზნაზე „9x18 ПМ“, იკვებებოდა 6 ცალ ვაზნაზე გათვლილი მაკაროვის ერთრიგიანი დამოკლებული მჭიდით, იწონიდა 560 გრამს, ჩარჩო დამზადებული იყო ფოლადისგან და გააჩნდა დარტყმაგამძლე პლასტმასისგან ჩამოსხმული ტარის ლოყები.
პისტოლეტი МР-443 «Барс»
მჭიდის ღილაკ ფიქსატორი განთავსებული იყო პისტოლეტის ტარზე მარცხენა მხარეს სასხლეტი კავის უკან. ერგონომიულობის კუთხით და პისტოლეტში გამოყენებული ვაზნით იგი უფრო კარგი მოთამაშე იყო, ვიდრე შეიარღებაში არსებული მცირეგაბარიტიანი პისტოლეტი „ПСМ“. მიუხედავად ამისა პისტოლეტი არ წასულა სერიულ წარმოებაში და მხოლოდ საცდელი სახით იქნა დამზადებული.
2017 წლის 12 ოქტომბერს მოსკოვში სტარტი აიღო გამოფენამ სახელოწოდებით „იარაღი და ნადირობა 2017“ (ОРУЖИЕ И ОХОТА 2017 / ARMS & HUNTING 2017), რომელიც 15 ოქტომბრის ჩათვლით გაგრძელდა. გამოფენაზე კონცერნ კალაშნიკოვის (AO Концерн «Калашников») მიერ წარმოდგენილ იქნა სხვადასხვა პროდუქცია, რომელთა შორისაც იყო ახალი მცირეგაბარიტიანი საცდელი პისტოლეტი, ძველი სახელწოდებით „МР-443“.
 გამოფენის სტენდზე განთავსებული პისტოლეტი MP-443
როგორც ჩანს კონცერნ კალაშნიკოვის შემადგენლობაში არსებულმა იჟევსკის მექანიკურმა ქარხანამ (ИжМех), ჩამოიღო თაროზე შემოდებული ძველი პროექტი, გადაამუშავა და განახლებული სახით წარმოადგინა გამოფენაზე.
ფოტოზე ნათლად ჩანს, რომ პისტოლეტი ვიზუალურად მცირედით განსხვავდება ადრეული МР-443 «Барс» -ისგან. იგი როგორც წინამორბედი მოდელი მუშაობს თავისუფალი საკეტის პრინციპით, გათვლილია მაკაროვის პისტოლეტის საშტატო ვაზნაზე 9x18 ПМ და იკვებება 6 ცალ ვაზნიანი მჭიდით (ასევე არსებობს მჭიდი, რომელსაც აქვს გრძელი ქუსლი და მასში ეტევა 7 ცალი ვაზნა). პისტოლეტის სასხლეტი მექანიზმი არის SA/DA ტიპის. უჩვეულოა პისტოლეტის მცველი, რომელიც ფორმით ჰგავს ПСМ -ის მცველს, თუმცა არის ერთი მთავარი სხვაობა. მცველი გააქტიურებულია, მაშინ როდესაც ქვემოთ არის ჩამოწეული, ხოლო ზევით აწევის შემხვევაში ითიშება. აგრეთვე მცველის გააქტიურებისას არ ხდება ჩახმახის უსაფრთხო დამშვება. გააქტიურებული მცველი ახდენს საკეტის და სასხლეტის ბლოკირებას.
Baikal МР-443
კონცერნ კალაშნიკოვის ოფიციალურმა წარმომადგენელმა (და ამავდროულად http://modernfirearms.net/ru/ -ს ავტორმა) მაქსიმ პოპენკერმა (Максим Попенкер) გამოფენაზე „იარაღი და ნადირობა 2017“ განაცხადა, რომ პისტოლეტი МР-443 (Baikal МР-443), ჯერჯერობით არ წასულა სერიულ წარმოებაში და მხოლოდ საცდელი სახით იქნა დამზადებული.
გამოფანაზე ასევე წარმოადგინეს პისტოლეტი Baikal МР-443, რომელიც ნაცვლად საბრძოლო ვაზნისა "9х18 ПМ", გათვლილია  9მმ-ან ტრავმატულ ვაზნაზე (9mm P.A. 9×22Т)
 ფოტოზე გამოსახულია ტრავმატულ ვაზნებზე გათვლილი Baikal МР-443 და მცირეგაბარიტიანი პისტოლეტი ПСМ

Hyde-Inland M2

მეორე მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ ისევე როგორც სხვა ქვეყნებში, ამერიკის შეერთებულ შტატებშიც მივიდნენ იმ დასკვნამდე, რომ ქალაქის ბრძოლებში და სხვადასხვა ჩასაფრებებში, პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი საკმაოდ ეფექტურ იარაღს წარმოადგენდა. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე ამერიკის შეერთებული შტატების საარტილერიო დეპარტამენტმა (United States Army Ordnance Corps), მიიღო გადაწყვეტილება, რომ შექმნილიყო ახალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი, რომლის წარმოებაც იქნებოდა უფრო მარტივი და ნაკლებ დანახარჯიანი, ვიდრე შეიარაღებაში არსებული ჯონ ტალიაფერო ტომპსონის (John Taliaferro Thompson) სისტემის მოდელები Thompson M1 და M1A1. ახალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევბის გამოცდა მოხდებოდა აბერდინში (Aberdeen) მდებარე პოლიგონზე. გამოცდების დროს ეტალონურ მოდელად დამტკიცებულ იქნა ტომპსონის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი Thompson 1928А1. შესაბამისად ყველა ახლად წარმოდგენილ ეგეზმპლარს სწორედ „Thompson 1928А1“-ს  შეადარებდნენ.
ტომპსონზე იაფი და მარტივად  სწარმოებელი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების შექმნით და ტესტირებებით ამერიკის შეერთებულ შტატებში ჯერ კიდევ მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამდე იყვნენ დაკავებული. ხოლო მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამ კიდევ უფრო დააჩქარა სამუშაო პროცესები. აშშ-ში 1939 წლის 5 ოქტომბრიდან 27 ოქტომბრის ჩათვლით გამოცადეს წარმოშობით გერმანელი კონსტრუქტორის (რამდენადაც ცნობილია იგი პროფესიით იყო მხატვარი) ჯორჯ ჰაიდის (George Hyde) მოდელი სახელწოდებით „Hyde 109“, რომელმაც წარმატებით გაიარა გამოცდები. 1939 წლის 21 ნოემბერს მოხდა მისი განმეორებითი გამოცდა და ამ შემთხვევაშიც საუკეთესო იყო „Hyde 109“.
ფოტოზე გამოსახულია Hyde Model 33
Hyde 109 წარმოადგენდა ჯორჯ ჰაიდის ადრეული მოდელების “Hyde Model 33”  და „Hyde Model 35“-ის უმნიშვნელოდ გადამუშავებულ ვარიანტს, რომელსაც დამატებული ჰქონდა ლულის კომპენსატორი და განხორციელებული იყო მცირე კონსტრუქციული ცვლილებები. „Hyde 109“ გათვლილი იყო აშშ-ს საშტატო ვაზნაზე .45ACP, უკეთესი გაგრილებისთვის გააჩნდა ნეკნებიანი ლულა, იკვებებოდა 20  და 40 ვაზნაზე გათვლილი მჭიდებით და ჰქონდა დამატებითი პისტოლეტისებური სახელური.
 Hyde Model 35/Hyde 109
ვიზუალურად Hyde 109 ძალიან გჰავდა ტომპსონის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევს „Thompson M1928A1“. აღსანიშნავია, რომ საკმაოდ უჩვეული იყო  მისი გადასატენი სახელური, იგი მდებარეობდა მილისებური ლულის კოლოფის უკანა ნაწილში და მსროლელი გადატენვისთვის ახდენდა მის მოქაჩვას. ტესტირებების დროს აღმოჩნდა, რომ ჯორჯ ჰაიდის მოდელი რთულ პირობებს (დაბინძურება მტვრით და ტალახით) უფრო კარგად უმკლავდებოდა, ვიდრე ტომპსონის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი. აგრეთვე ჰაიდის მოდელი უფრო მარტივად გრილდებოდა, იყო ნაკლებად რთული კონსტრუქციის და მისი დამზადება უფრო ნაკლებ მატერიალურ / დროით რესურსს მოითხოვდა. თუმცა იყო გარკვეული მინუსებიც. მისი გადასატენი სახელური მიუღებელი აღმოჩნდა კომისიისთვის, მჭიდის ზამბარა იყო ზედმეტად სუსტი და სასხლეტი მექანიზმი ვერ აკმაყოფილებდა რიგ მოთხოვნებს. გამძლეობის კუთხით იყო შემდეგი მინუსები: მალე მოირყა წინა სახელური და  გაიბზარა საკეტი. შესაბამისად გამოცდების შემდეგ ჯორჯ ჰაიდს მოუწია მისი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის საფუძვლიანი გადამუშავება.
ამ ეპიზოდში ჯორჯ ჰაიდს დახმარება გაუწია კორპორაცია ჯენერალ მოტორსის განყოფილებამ (Inland Division of General Motors), რომელთან თანამშრომლობის შედეგად 1942 წლის დასაწყისში წარმოდგენილ იქნა ახალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი სამუშაო სახელწოდებით „Hyde-Inland-1“. მან 1942 წლის აპრილის დასაწყისიდან-შუა პერიოდამდე აბერდინის ბაზაზე გაიარა გამოცდები.
 განახლებულ მოდელს არ გააჩნდა წინა პისტოლეტისებური სახელური და ლულის გაგრილებისთვის საჭირო ნეკნები. წინა პისტოლეტისებური სახელური ჩაანაცვლა ხისგან დამზადებულმა ტიბჟირმა, რომელიც სარეცელის ნაწილს წარმოადგენდა. ასევე გადასატენი სახელური განთავსდა ლულის კოლოფის მარჯვენა მხარეს. განახლებული მოდელი იყო უფრო მსუბუქი და შეეძლო როგორც ერთეული, ასევე სრულიად ავტომატური ჯერებით სროლა. პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი იყენებდა თავისუფალი საკეტის პრინციპს და გააჩნდა საკმაოდ უცნაური ფორმის საკეტი.
პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის საკეტი
საკეტის უკნა ნაწილი იყო დიდი დიამეტრის, ხოლო მისი მოგრძო წინა ნაწილი იყო ვიწრო დიამეტრის. იარაღის კონდახი, ლულის კოლოფი და ლულა განლაგებული იყო ერთ ღერძზე, რაც დადებითად აისახებოდა ავტომატური ჯერებით სროლისას იარაღის სიზუსტეზე. ავტომატური ჯერებით სროლის შემთხვევაში იგი საცდელ ეგზემპლარებს შორის აჩვენებდა ყველაზე კარგ შედეგებს. 50 იარდზე ჯერებით სროლის დროს 100 გასროლიდან 99 ტყვია ჯდებოდა 15,5x15,5 სმ ზომის რადიუსში. ტომპსონის მოდელი M1928A1 აღნიშნულ ტესტში დებდა ჯორჯ ჰაიდის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის ნახევარ შედეგს (ანუ 50% -ით ნაკლებ შედეგს). თუმცა ერთეული გასროლებით ჯორჯ ჰაიდის მოდელი სიზუსტეში  ჩამორჩებოდა ტომპსონს.
პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის კონდახში განთავსებული იყო კოლბის მსგავსი საზეთე კონტეინერი, რომლის თავსახურზეც მიმაგრებული იყო იარაღის დასაშლელად განკუთვნილი ღერძი
 სულ გამოცდების პროცესში ჯორჯ ჰაიდის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევმა განახორციელა 6080 ვაზნის გასროლა. გასროლების დროს დაფიქსირდა ჯამში 20 გაუმართაობა. უფრო ზუსტად კი ეს სტატისტიკა ასე გამოიყურება:
1.      ბოლო ვაზნის გასროლის შემდეგ საკეტი არ დარჩა ღია მდგომარეობაში - დაფიქსირდა 15 ჯერ;
2.      ბოლო ვაზნის გასროლის შემდეგ საკეტი დარჩა ღია მდგომარეობაში, მაგრამ ცარიელი მჭიდის მოხსნის დროს ავტომატურად დაიხურა - დაფიქსირდა 3 ჯერ;
3.      შეფერხება ვაზნის მიწოდებისას - დაფიქსირდა 1 ჯერ;
4.      საცემს არ ეყო ძალა კაფსულის ასაალებლად - დაფიქსირდა 1 ჯერ.
ტალახით და მტვრით დაბინძურების შემდეგ ჯორჯ ჰაიდის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი უკეთეს შედეგს აჩვენებდა, ვიდრე ტომპსონის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი.
ჯორჯ ჰაიდის მოდელი სრულიად ავტომატური სროლის დროს აჩვენებდა საშუალოდ 527 გასროლას წუთში (ცნობისთვის ტომპსონის მოდელის M1928A1 მაჩვენებელი ამ კუთხით იყო საშუალოდ 610 გასროლა წუთში, ხოლო Thompson M1 -ის შემთხვევაში 775 გასროლა წუთში. საერთო ჯამში გამომცდელები დადებითად ახასიათებდნენ ჯორჯ ჰაიდის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევს. ჰაიდმა მოითხოვა რომ გამოცდების შემდეგ ტურამდე, მიეცათ იარაღის კონსტრუქციაში მცირე ვლილებების შეტანის უფლება. ასევე იარაღის გადამუშავების კუთხით რეკომენდაციები გაიცა საარტილერიო დეპარტამენტის  მიერ, რომელთა შორის იყო ტომპსონის 20 და 30 ცალ ვაზნაზე გათვლილი მჭიდების გამოყენების შესაძლებლობა. აღნიშნული რეკომენდაციების და ცვლილებების განხორციელების შემდეგ ჯორჯ ჰაიდმა კვლავ წარადგინა მისი მოდელი ახალ გამოცდებზე, რომელიც წარმატებით დასრულდა. 1942 წლის 30 აპრილს ჯორჯ ჰაიდის მოდელს რეკომენდაცია გაუწიეს და გადაწყდა მისი შეიარაღებაში მიღება სახელწოდებით „M2“. ვინაიდან პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის შემუშავებაში ჩართული იყო კორპორაცია ჯენერალ მოტორსის განყოფილება "Inland Division of General Motors", პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევს უწოდებდნენ „Hyde-Inland M2”-ს.
„Hyde-Inland M2”
მიუხედავად იმისა, რომ პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი „M2“ იყო უფრო იაფი და იოლად დასამზადებელი, ვიდრე ტომპსონიის მოდელები M1928A1, М1 და  M1A1, საიჭირო იყო საწარმოო ხაზის მომზადება, რასაც გარკვეული დრო დასჭირდბოდა. აქედან გამომდინარე ტომპსონის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების წარმოება ჩვეულებრივ გაგრძელდებოდა და იგი იქნებოდა აშშ-ს სტანდარტული იარაღი, ხოლო სანამ „M2“-ის წარმოება გახდებოდა მასიური, იგი შეიარაღებაში წავიდოდა როგორც  დამხმარე პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი.  საბოლო ჯამში M2 იყო ტომპსონის მოდელებზე მსუბუქი, თითქმის იდეალური ავტომატური ჯერებით სროლისას, უფრო მარტივი კონსტრუქციის და შედარებით იაფი, თუმცა მისი წარმოება მაინც არ იყო მარტივი და საჭიროებდა გარკვეულ ტექნოლოგიურ ცვლილებებს.
1942 წლის ივნისსში წარმოდგენილ იქნა 5 ცალი განახლებული M2, რომელთა გამოცდაც მოხდა 19-22 ივნისს. სულ გასროლილ იქნა 2 640 ვაზნა, რომლიდანაც დაფიქსირდა მხოლოდ 2 შეფერხება. აღნიშნული გამოცდების შემდეგ გაფორმდა კონტრაქტი კომპანია „Marlin Firearms“-სთან, რომლის თანახმად მას უნდა დაემზადებინა 164 450 ცალი (რიგი წყაროების თანახმად 164 000) პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი „М2“.
M2-ის ნახაზები პსაატენტო დოკუმენტაციიდან
ერთი ცალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის ფასი მჭიდის და აქსესუარების გარეშე შეადგენდა 36,76 აშშ დოლარს (ცნობისთვის იმ პერიოდში ტოპმსონის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი M1 ჯდებოდა 44 დოლარი). კონტრაქტის დანამატად გაფორმდა მეორე ხელშეკრულება, რომლის თანახმად უნდა დამზადებულიყო 30 ვაზნიანი მჭიდები. 1 ცალი მჭიდი თითო პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევისთვის.
ახალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების დამზადება უნდა დაწყებულიყო 1942 წლის დეკემბერში, მაგრამ კომპანია „Marlin Firearms“-ს შექმნა შეფერხება. M2-ის კონსტრუქციიდან 6 ცალი კომპონენტი მზადდებოდა ფხვნილისებური მეტალისგან, რომელიც პრეს-ფორმის მეშვეობით იღებდა დეტალის ფორმას. როდესაც დამზადდა რამოდენიმე ეგზემპლარი და მოხდა მათი ქარხნული გამოცდები, აღმოჩნდა, რომ ფხვნილისებური მეტალის მეშვეობით დამზადებული 2 კომპონენტი გაიბზარა. აღნიშნულმა ფაქტმა ეჭვქვეშ დააყენა დეტალების ასთი ტექნოლოგიით დამზადება, რადგანაც არავინ არ იცოდა გრძელვადიან პერიოდში რა პრობლემები შეექმნებოდა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის იმ დეტალებს, რომელიც ფხვნილისებური მეტალისგან იქნებოდა დამზადებული. კომპანიას წარმოების პროცესის საბოლოო გამართვისთვის და ტექნოლოგიის დასახვეწად საკმაოდ დიდი დრო დასჭირდა. სერიული წარმოების პროცესმა სტატრტი აიღო 1943 წლის გაზაფხულს, ხოლო ამავე წლის მაისის თვეში კომპანია „Marlin Firearms“-მა  ამერიკის შეერთებული შტატების საარტილერიო დეპარტამენტს მიაწოდა M2-ის პირველი სერიული პარტია. 
სერიულად დამზადებული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის მარკირება ლულის კოლოფზე
სანამ კომპანია „Marlin Firearms“ მოახდენდა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების წარმოების დაწყებას, ჯორჯ ჰაიდმა ჯენერალ მოტორსის მთავარ ინჟინერ ფრედერიკ სემპსონთან (Frederick Sampson) ერთად შეიმუშავა ახალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის პროტოტიპი, რომელიც საარტილერიო დეპარტამენტმა სასწრაფო წესით გამოცადა. ახალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი აღმოჩნდა M2 -ზე უფრო ტექნოლოგიური  და იაფი. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე 1943 წლის 14 ივნიის აშშ-ს საარტილერიო დეპარტამენტმა გააუქმა „Marlin Firearms“ -თან დადებული კონტრაქტი M2 -ს წარმოების თაობაზე და შეიარაღებაში მიიღო ჯორჯ ჰაიდის ახალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი სახელოწდებით “M3” (მას ასევე უწოდებდნენ “M3  Grease Gun“-ს. ქართულად  “Grease Gun” ითარგმნება, როგორც საზეთური).
“M3  Grease Gun“
უცნობია ზუსტად რამდენი ცალი M2-ის დამზადება მოასწორო კომპანია „Marlin Firearms“-მა. რიგი წყაროების თანახმად სულ დამზადებულ იქნა 400-500 ცალამდე ეგზემპლარი. ისტორიამ არ შემოგვინახა ფაქტები იმის შესახებ, მოხდა თუ არა დამზადებული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების რეალურ ბრძოლებში გამოყენება. დღეს M2 საკმაოდ იშვიათია და ოფიციალურად ცნობილია მხოლოდ 2 ცალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის ვინაობა. ასევე არსებობენ ენთუზიასტები, რომლებიც საკუთარი ძალებით ამზადებენ M2 -ს.