11/07/2018

Colt Open Top Pocket Model 1871

1871 წელს კომპანია COLT-მა (ამ პერიოდში კომპანიის სრული დასახელება იყო  „Colt's Patent Fire Arms Manufacturing Company“) წარმოებაში ჩაუშვა ჯიბის რევოლვერი ღია ჩარჩოთი. ეს რევოლვერი არის კოლტის ისტორიაში პირველი ჯიბის რევოლვერი, რომელიც გათვლილი იყო წრიული აალების უნიტარულ ვაზნაზე. რევოლვერის კონსტრუქტორები იყვნენ ამერიკელი ვილიამ მეისონი (William Mason) და ჩარლი ბრინკერჰოფ რიჩარდსი (Charles Brinckerhoff Richards). ცნობისთვის ზუსტად 1871 წელს კომპანია კოლტმა წარმოებაში ჩაუშვა ასევე უნიტარულ ვაზნაზე გათვლილი მცირე ზომის რევოლვერი სახელწოდებით Colt House Revolver. (სამომავლოდ აღნიშნულ  რევოლვერზეც შემოგთავაზებთ სტატიას).
 
 Colt Open Top Pocket Model 1871
რევოლვერმა გამოსვლის დღიდანვე მოიპოვა პოპულარულობა და დიდ მოწონებას იმსახურებდა სამოქალაქო პირებში. ამ პერიოდში იარაღის ბაზარზე  წარმოდგენილი იყო  კოლტის მთავარი კონკურენტის სმიტ და ვესონის (Smith & Wesson) იაფფასიანი ჯიბის რევოლვერი მოდელი 1, რომელის ღირებულაც 2$-ს შეადგენდა. კომპანია კოლტის პრეზიდენტის რიჩარდ ჯარვიშის (Richard Jarvis) გადაწყვეტილებით იგი არ აპირებდა კონკურენცია გაეწია იაფფასიანი რევოლვერებისთვის, რადგანაც ორიენტირებული იყო ხარისხიანი პროდუქციის შექმნაზე. შესაბამისად მაღალი ხარისხით დამზადებული რევოლვერი Colt Open Top Pocket Model 1871 -ის ფასი შეადგენდა 8$-ს. 70-ანი წლების მიწურულს Colt Open Top Pocket Model 1871-ს კონკურენცია გაუწია ასევე ესპანეთიდან და ბელგიიდან იმპორტირებულმა იაფიანმა რევოლვერებმა.
სახელოწდება „Open Top Pocket Revolver“ მოწმობდა, რომ რევოლვერის ჩარჩო იყო ზევითა მხრიდან ღია. თავად ჩარჩოს დამზადება ხდებოდა თითბერისგან, თუმცა მცირე სერიებად იწარმოებოდა ასევე მოვერცხლილი და მონიკელებული ჩარჩოთიც. რევოლვერის დოლურა იყო გლუვი ფორმის და მასში თავსდებოდა 7 ცალი .22 კალიბრის წრიული ვაზნები (.22Short და .22Long). რევოლვერის ტარის ფორმა შესრულებული იყო ჩიტის თავის მოყვანილობით და გააჩნდა მოვარდისფერო ხისგან (palissandre) ან ბერძნული კაკლისგან  დამზადებული ლოყები. ასევე იწარმოებოდა სპილოს ძვლისგან დამზადებული ტარის ლოყებიც. რევოლვერის დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი იყო ერთმაგი მოქმედების (SA) და გააჩნდა ჩარჩოს გამონაზრდში დამალული სასხლეტი, რაც იმ პერიოდში ერთგვარ მოდას წარმოადგენდა.
Colt Open Top Pocket Model 1871 ადრეული ვარიანტი ლულს გვერდით არსებული მასრების ამოსაგდები ღერძით
რევოლვერის ლულაზე მარჯვენა მხრიდან დამაგრებული იყო მასრების ამოსაგდები ღერძი (ზუმბა), რომელიც მხოლოდ ადრეული პარტიის მოდელებზე კეთდებოდა. დაახლოებით 1874 წლიდან მასრების ამოსაყრელი ამოღებულ იქნა კონსტრუქციიდან.
 რევოლვერის ჩარჩოდან მოხსნილი ლულა და დოლურა
1874 წლიდან დამზადებულ რევოლვერებში მასრების ამოსაყრელად მფლობელს დოლურა უნდა მოეხსნა  ჩარჩოსგან. ცარიელი დოლურის ვაზნებით შევსება შესაძლებელი იყო, როგორც მოხსნილი დოლურის დროს, ასევე რევოლვერის ჩარჩოს ფარზე მარჯვენა მხარეს გაკეთებული ამონაჭრელიდან. რევოლვერი იწარმოებოდა 2 განსხვავებული სიგრძის ლულით: 1. 2-3/8″ ინჩი (60,33 მმ) და  2-7/8″ ინჩი (73 მმ).
რევოლვერის ჩარჩოს ფარზე შესრულებული ჭრილი, დოლურაში ვაზნების ჩასალაგებლად
ზუსტად უცნობია როდის დასრულდა აღნიშნული რევოლვერების წარმოება. რიგი წყაროების თანახმად რევოლვერის წარმოაბა შეწყდა 1877 წელს, ხოლო კომპანიის კომერციულ კატალოგებში რევოლვერი გვხდება 1880 წლამდე. ცნობილია, რომ სულ 1880 წლამდე გაყიდულ იქნა დაახლოებით 114 000-114 200 ცალი ეგზემპლარი.

10/19/2018

ძველი МР-443 «Барс» და განახლებული Baikal МР-443

თუ თვალს გადავავლებთ ისტორიას, დავინახავთ, რომ საბჭოთა კავშირში 1960-ან წლებში ცადეს მცირეგაბარიტიანი პისტოლეტის შექმნა, რა დროსაც შეამსუბუქეს და დაამოკლეს მაკარვის სისტემის პისტოლეტი (პროექტს მიენიჭა ქარხნული ინდექსი 56-А-125М) და 1965 წელს წარმოადგენისეს გამოცდებზე, თუმცა პროექტი წარუმატებელი გამოდგა. ჩვენ აღნიშნული პისტოლეტის შესახებ უკვე ვისაუბრეთ სტატიაში მაკაროვის პისტოლეტი (ПМ) კონკურსიდან-დღემდე. < სტატია იხილეთ ბმულზე. შემდგომ უკვე შემუშავდა 5,45მმ-ან ვაზნაზე გათვლილი მცირეგაბარიტიანი თვითდამტენი პისტოლეტი „ПСМ“, რომელიც 1973 წელს ოფიციალურად იქნა მიღებული საბჭოთა კავშირის მიერ შეიარაღებაში. ვინაიდან ПСМ-ის 5,45x18 მმ კალიბრის ვაზნის შემაკავებელი ენერგია იყო საკმაოდ არაეფექტური, სხვადასხვა საკონსტრუქტორო ბიუოროებში იშვიათად, მაგრამ მაინც მუშაობდნენ მცირეგაბარიტიან ჯიბის პისტოლეტებზე, რომელიც უფრო ძლიერ ვაზნაზე იქნებოდა გათვლილი. მაგალითად ასე შეიქმნა 90-ან წლებში მაკაროვის ვაზნაზე „9x18 ПМ“ გათვლილი პისტოლეტი ОЦ-21"Малыш". < სტატია ამ პისტოლეტზე იხილეთ ბმულზე. ОЦ-21 "Малыш" არ წასულა მასიურ წარმოებაში და მხოლოდ მცირე რაოდენობით იქნა დამზადებული იჟევსკის მექანიკური ქარხანის მიერ.
2000 -ანი წლების დასაწყისში იჟევსკის მექანიკურმა ქარხანამ (Ижевский механический завод / შემოკლებით „ИжМех“. ინგლისურად Mechanical Plant / შემოკლებით MP) დაიწყო მუშაობა მცირეგაბარიტიანი პისტოლეტის პროექტზე, რომელიც იმ ოპერატიული თანამშრომლებისთვის უნდა ყოფილიყო განკუთვნილი, ვისაც იარაღის ფარული ტარება ესაჭიროებოდათ. პროექტს სათავეში ჩაუდგა კონსტრუქტორი დ.ა. ბოგდანოვი (Д.А.Богданов). ახალი პისტოლეტის შექმნისას უნდა გაეთვალისწინებინათ საბჭოთა კავშირში და შემდგომ უკვე რუსეთში არსებული გამოცდილება, რომელიც ეხებოდა მცირეგაბარიტიანი პისტოლეტების შექმნას და გამოყენებას. ახალი პისტოლეტის შემუშავებისას საფუძვლად აიღეს რუსეთის შეიარაღებაში არსებული მცირეგაბარიტიანი პისტოლეტი „ПСМ“.
გარკვეული სამუშაოების ჩატარების შემდეგ, 2005 წელს წარმოდგენილ იქნა საცდელი ეგზემპლარი სახელწოდებით МР-443 «Барс» (არ უნდ აგვერიოს ვ.ა. იარიგინის სისტემის პისტოლეტში, რომელსაც აქვს სახელწოდება МР-443 «Грач»). მცირეგაბარიტიანი პსიტოლეტი МР-443 «Барс» გათვლილი იყო მაკაროვის საშტატო ვაზნაზე „9x18 ПМ“, იკვებებოდა 6 ცალ ვაზნაზე გათვლილი მაკაროვის ერთრიგიანი დამოკლებული მჭიდით, იწონიდა 560 გრამს, ჩარჩო დამზადებული იყო ფოლადისგან და გააჩნდა დარტყმაგამძლე პლასტმასისგან ჩამოსხმული ტარის ლოყები.
პისტოლეტი МР-443 «Барс»
მჭიდის ღილაკ ფიქსატორი განთავსებული იყო პისტოლეტის ტარზე მარცხენა მხარეს სასხლეტი კავის უკან. ერგონომიულობის კუთხით და პისტოლეტში გამოყენებული ვაზნით იგი უფრო კარგი მოთამაშე იყო, ვიდრე შეიარღებაში არსებული მცირეგაბარიტიანი პისტოლეტი „ПСМ“. მიუხედავად ამისა პისტოლეტი არ წასულა სერიულ წარმოებაში და მხოლოდ საცდელი სახით იქნა დამზადებული.
2017 წლის 12 ოქტომბერს მოსკოვში სტარტი აიღო გამოფენამ სახელოწოდებით „იარაღი და ნადირობა 2017“ (ОРУЖИЕ И ОХОТА 2017 / ARMS & HUNTING 2017), რომელიც 15 ოქტომბრის ჩათვლით გაგრძელდა. გამოფენაზე კონცერნ კალაშნიკოვის (AO Концерн «Калашников») მიერ წარმოდგენილ იქნა სხვადასხვა პროდუქცია, რომელთა შორისაც იყო ახალი მცირეგაბარიტიანი საცდელი პისტოლეტი, ძველი სახელწოდებით „МР-443“.
 გამოფენის სტენდზე განთავსებული პისტოლეტი MP-443
როგორც ჩანს კონცერნ კალაშნიკოვის შემადგენლობაში არსებულმა იჟევსკის მექანიკურმა ქარხანამ (ИжМех), ჩამოიღო თაროზე შემოდებული ძველი პროექტი, გადაამუშავა და განახლებული სახით წარმოადგინა გამოფენაზე.
ფოტოზე ნათლად ჩანს, რომ პისტოლეტი ვიზუალურად მცირედით განსხვავდება ადრეული МР-443 «Барс» -ისგან. იგი როგორც წინამორბედი მოდელი მუშაობს თავისუფალი საკეტის პრინციპით, გათვლილია მაკაროვის პისტოლეტის საშტატო ვაზნაზე 9x18 ПМ და იკვებება 6 ცალ ვაზნიანი მჭიდით (ასევე არსებობს მჭიდი, რომელსაც აქვს გრძელი ქუსლი და მასში ეტევა 7 ცალი ვაზნა). პისტოლეტის სასხლეტი მექანიზმი არის SA/DA ტიპის. უჩვეულოა პისტოლეტის მცველი, რომელიც ფორმით ჰგავს ПСМ -ის მცველს, თუმცა არის ერთი მთავარი სხვაობა. მცველი გააქტიურებულია, მაშინ როდესაც ქვემოთ არის ჩამოწეული, ხოლო ზევით აწევის შემხვევაში ითიშება. აგრეთვე მცველის გააქტიურებისას არ ხდება ჩახმახის უსაფრთხო დამშვება. გააქტიურებული მცველი ახდენს საკეტის და სასხლეტის ბლოკირებას.
Baikal МР-443
კონცერნ კალაშნიკოვის ოფიციალურმა წარმომადგენელმა (და ამავდროულად http://modernfirearms.net/ru/ -ს ავტორმა) მაქსიმ პოპენკერმა (Максим Попенкер) გამოფენაზე „იარაღი და ნადირობა 2017“ განაცხადა, რომ პისტოლეტი МР-443 (Baikal МР-443), ჯერჯერობით არ წასულა სერიულ წარმოებაში და მხოლოდ საცდელი სახით იქნა დამზადებული.
გამოფანაზე ასევე წარმოადგინეს პისტოლეტი Baikal МР-443, რომელიც ნაცვლად საბრძოლო ვაზნისა "9х18 ПМ", გათვლილია  9მმ-ან ტრავმატულ ვაზნაზე (9mm P.A. 9×22Т)
 ფოტოზე გამოსახულია ტრავმატულ ვაზნებზე გათვლილი Baikal МР-443 და მცირეგაბარიტიანი პისტოლეტი ПСМ

10/15/2018

Hyde-Inland M2

მეორე მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ ისევე როგორც სხვა ქვეყნებში, ამერიკის შეერთებულ შტატებშიც მივიდნენ იმ დასკვნამდე, რომ ქალაქის ბრძოლებში და სხვადასხვა ჩასაფრებებში, პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი საკმაოდ ეფექტურ იარაღს წარმოადგენდა. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე ამერიკის შეერთებული შტატების საარტილერიო დეპარტამენტმა (United States Army Ordnance Corps), მიიღო გადაწყვეტილება, რომ შექმნილიყო ახალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი, რომლის წარმოებაც იქნებოდა უფრო მარტივი და ნაკლებ დანახარჯიანი, ვიდრე შეიარაღებაში არსებული ჯონ ტალიაფერო ტომპსონის (John Taliaferro Thompson) სისტემის მოდელები Thompson M1 და M1A1. ახალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევბის გამოცდა მოხდებოდა აბერდინში (Aberdeen) მდებარე პოლიგონზე. გამოცდების დროს ეტალონურ მოდელად დამტკიცებულ იქნა ტომპსონის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი Thompson 1928А1. შესაბამისად ყველა ახლად წარმოდგენილ ეგეზმპლარს სწორედ „Thompson 1928А1“-ს  შეადარებდნენ.
ტომპსონზე იაფი და მარტივად  სწარმოებელი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების შექმნით და ტესტირებებით ამერიკის შეერთებულ შტატებში ჯერ კიდევ მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამდე იყვნენ დაკავებული. ხოლო მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამ კიდევ უფრო დააჩქარა სამუშაო პროცესები. აშშ-ში 1939 წლის 5 ოქტომბრიდან 27 ოქტომბრის ჩათვლით გამოცადეს წარმოშობით გერმანელი კონსტრუქტორის (რამდენადაც ცნობილია იგი პროფესიით იყო მხატვარი) ჯორჯ ჰაიდის (George Hyde) მოდელი სახელწოდებით „Hyde 109“, რომელმაც წარმატებით გაიარა გამოცდები. 1939 წლის 21 ნოემბერს მოხდა მისი განმეორებითი გამოცდა და ამ შემთხვევაშიც საუკეთესო იყო „Hyde 109“.
ფოტოზე გამოსახულია Hyde Model 33
Hyde 109 წარმოადგენდა ჯორჯ ჰაიდის ადრეული მოდელების “Hyde Model 33”  და „Hyde Model 35“-ის უმნიშვნელოდ გადამუშავებულ ვარიანტს, რომელსაც დამატებული ჰქონდა ლულის კომპენსატორი და განხორციელებული იყო მცირე კონსტრუქციული ცვლილებები. „Hyde 109“ გათვლილი იყო აშშ-ს საშტატო ვაზნაზე .45ACP, უკეთესი გაგრილებისთვის გააჩნდა ნეკნებიანი ლულა, იკვებებოდა 20  და 40 ვაზნაზე გათვლილი მჭიდებით და ჰქონდა დამატებითი პისტოლეტისებური სახელური.
 Hyde Model 35/Hyde 109
ვიზუალურად Hyde 109 ძალიან გჰავდა ტომპსონის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევს „Thompson M1928A1“. აღსანიშნავია, რომ საკმაოდ უჩვეული იყო  მისი გადასატენი სახელური, იგი მდებარეობდა მილისებური ლულის კოლოფის უკანა ნაწილში და მსროლელი გადატენვისთვის ახდენდა მის მოქაჩვას. ტესტირებების დროს აღმოჩნდა, რომ ჯორჯ ჰაიდის მოდელი რთულ პირობებს (დაბინძურება მტვრით და ტალახით) უფრო კარგად უმკლავდებოდა, ვიდრე ტომპსონის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი. აგრეთვე ჰაიდის მოდელი უფრო მარტივად გრილდებოდა, იყო ნაკლებად რთული კონსტრუქციის და მისი დამზადება უფრო ნაკლებ მატერიალურ / დროით რესურსს მოითხოვდა. თუმცა იყო გარკვეული მინუსებიც. მისი გადასატენი სახელური მიუღებელი აღმოჩნდა კომისიისთვის, მჭიდის ზამბარა იყო ზედმეტად სუსტი და სასხლეტი მექანიზმი ვერ აკმაყოფილებდა რიგ მოთხოვნებს. გამძლეობის კუთხით იყო შემდეგი მინუსები: მალე მოირყა წინა სახელური და  გაიბზარა საკეტი. შესაბამისად გამოცდების შემდეგ ჯორჯ ჰაიდს მოუწია მისი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის საფუძვლიანი გადამუშავება.
ამ ეპიზოდში ჯორჯ ჰაიდს დახმარება გაუწია კორპორაცია ჯენერალ მოტორსის განყოფილებამ (Inland Division of General Motors), რომელთან თანამშრომლობის შედეგად 1942 წლის დასაწყისში წარმოდგენილ იქნა ახალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი სამუშაო სახელწოდებით „Hyde-Inland-1“. მან 1942 წლის აპრილის დასაწყისიდან-შუა პერიოდამდე აბერდინის ბაზაზე გაიარა გამოცდები.
 განახლებულ მოდელს არ გააჩნდა წინა პისტოლეტისებური სახელური და ლულის გაგრილებისთვის საჭირო ნეკნები. წინა პისტოლეტისებური სახელური ჩაანაცვლა ხისგან დამზადებულმა ტიბჟირმა, რომელიც სარეცელის ნაწილს წარმოადგენდა. ასევე გადასატენი სახელური განთავსდა ლულის კოლოფის მარჯვენა მხარეს. განახლებული მოდელი იყო უფრო მსუბუქი და შეეძლო როგორც ერთეული, ასევე სრულიად ავტომატური ჯერებით სროლა. პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი იყენებდა თავისუფალი საკეტის პრინციპს და გააჩნდა საკმაოდ უცნაური ფორმის საკეტი.
პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის საკეტი
საკეტის უკნა ნაწილი იყო დიდი დიამეტრის, ხოლო მისი მოგრძო წინა ნაწილი იყო ვიწრო დიამეტრის. იარაღის კონდახი, ლულის კოლოფი და ლულა განლაგებული იყო ერთ ღერძზე, რაც დადებითად აისახებოდა ავტომატური ჯერებით სროლისას იარაღის სიზუსტეზე. ავტომატური ჯერებით სროლის შემთხვევაში იგი საცდელ ეგზემპლარებს შორის აჩვენებდა ყველაზე კარგ შედეგებს. 50 იარდზე ჯერებით სროლის დროს 100 გასროლიდან 99 ტყვია ჯდებოდა 15,5x15,5 სმ ზომის რადიუსში. ტომპსონის მოდელი M1928A1 აღნიშნულ ტესტში დებდა ჯორჯ ჰაიდის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის ნახევარ შედეგს (ანუ 50% -ით ნაკლებ შედეგს). თუმცა ერთეული გასროლებით ჯორჯ ჰაიდის მოდელი სიზუსტეში  ჩამორჩებოდა ტომპსონს.
პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის კონდახში განთავსებული იყო კოლბის მსგავსი საზეთე კონტეინერი, რომლის თავსახურზეც მიმაგრებული იყო იარაღის დასაშლელად განკუთვნილი ღერძი
 სულ გამოცდების პროცესში ჯორჯ ჰაიდის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევმა განახორციელა 6080 ვაზნის გასროლა. გასროლების დროს დაფიქსირდა ჯამში 20 გაუმართაობა. უფრო ზუსტად კი ეს სტატისტიკა ასე გამოიყურება:
1.      ბოლო ვაზნის გასროლის შემდეგ საკეტი არ დარჩა ღია მდგომარეობაში - დაფიქსირდა 15 ჯერ;
2.      ბოლო ვაზნის გასროლის შემდეგ საკეტი დარჩა ღია მდგომარეობაში, მაგრამ ცარიელი მჭიდის მოხსნის დროს ავტომატურად დაიხურა - დაფიქსირდა 3 ჯერ;
3.      შეფერხება ვაზნის მიწოდებისას - დაფიქსირდა 1 ჯერ;
4.      საცემს არ ეყო ძალა კაფსულის ასაალებლად - დაფიქსირდა 1 ჯერ.
ტალახით და მტვრით დაბინძურების შემდეგ ჯორჯ ჰაიდის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი უკეთეს შედეგს აჩვენებდა, ვიდრე ტომპსონის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი.
ჯორჯ ჰაიდის მოდელი სრულიად ავტომატური სროლის დროს აჩვენებდა საშუალოდ 527 გასროლას წუთში (ცნობისთვის ტომპსონის მოდელის M1928A1 მაჩვენებელი ამ კუთხით იყო საშუალოდ 610 გასროლა წუთში, ხოლო Thompson M1 -ის შემთხვევაში 775 გასროლა წუთში. საერთო ჯამში გამომცდელები დადებითად ახასიათებდნენ ჯორჯ ჰაიდის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევს. ჰაიდმა მოითხოვა რომ გამოცდების შემდეგ ტურამდე, მიეცათ იარაღის კონსტრუქციაში მცირე ვლილებების შეტანის უფლება. ასევე იარაღის გადამუშავების კუთხით რეკომენდაციები გაიცა საარტილერიო დეპარტამენტის  მიერ, რომელთა შორის იყო ტომპსონის 20 და 30 ცალ ვაზნაზე გათვლილი მჭიდების გამოყენების შესაძლებლობა. აღნიშნული რეკომენდაციების და ცვლილებების განხორციელების შემდეგ ჯორჯ ჰაიდმა კვლავ წარადგინა მისი მოდელი ახალ გამოცდებზე, რომელიც წარმატებით დასრულდა. 1942 წლის 30 აპრილს ჯორჯ ჰაიდის მოდელს რეკომენდაცია გაუწიეს და გადაწყდა მისი შეიარაღებაში მიღება სახელწოდებით „M2“. ვინაიდან პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის შემუშავებაში ჩართული იყო კორპორაცია ჯენერალ მოტორსის განყოფილება "Inland Division of General Motors", პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევს უწოდებდნენ „Hyde-Inland M2”-ს.
„Hyde-Inland M2”
მიუხედავად იმისა, რომ პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი „M2“ იყო უფრო იაფი და იოლად დასამზადებელი, ვიდრე ტომპსონიის მოდელები M1928A1, М1 და  M1A1, საიჭირო იყო საწარმოო ხაზის მომზადება, რასაც გარკვეული დრო დასჭირდბოდა. აქედან გამომდინარე ტომპსონის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების წარმოება ჩვეულებრივ გაგრძელდებოდა და იგი იქნებოდა აშშ-ს სტანდარტული იარაღი, ხოლო სანამ „M2“-ის წარმოება გახდებოდა მასიური, იგი შეიარაღებაში წავიდოდა როგორც  დამხმარე პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი.  საბოლო ჯამში M2 იყო ტომპსონის მოდელებზე მსუბუქი, თითქმის იდეალური ავტომატური ჯერებით სროლისას, უფრო მარტივი კონსტრუქციის და შედარებით იაფი, თუმცა მისი წარმოება მაინც არ იყო მარტივი და საჭიროებდა გარკვეულ ტექნოლოგიურ ცვლილებებს.
1942 წლის ივნისსში წარმოდგენილ იქნა 5 ცალი განახლებული M2, რომელთა გამოცდაც მოხდა 19-22 ივნისს. სულ გასროლილ იქნა 2 640 ვაზნა, რომლიდანაც დაფიქსირდა მხოლოდ 2 შეფერხება. აღნიშნული გამოცდების შემდეგ გაფორმდა კონტრაქტი კომპანია „Marlin Firearms“-სთან, რომლის თანახმად მას უნდა დაემზადებინა 164 450 ცალი (რიგი წყაროების თანახმად 164 000) პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი „М2“.
M2-ის ნახაზები პსაატენტო დოკუმენტაციიდან
ერთი ცალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის ფასი მჭიდის და აქსესუარების გარეშე შეადგენდა 36,76 აშშ დოლარს (ცნობისთვის იმ პერიოდში ტოპმსონის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი M1 ჯდებოდა 44 დოლარი). კონტრაქტის დანამატად გაფორმდა მეორე ხელშეკრულება, რომლის თანახმად უნდა დამზადებულიყო 30 ვაზნიანი მჭიდები. 1 ცალი მჭიდი თითო პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევისთვის.
ახალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების დამზადება უნდა დაწყებულიყო 1942 წლის დეკემბერში, მაგრამ კომპანია „Marlin Firearms“-ს შექმნა შეფერხება. M2-ის კონსტრუქციიდან 6 ცალი კომპონენტი მზადდებოდა ფხვნილისებური მეტალისგან, რომელიც პრეს-ფორმის მეშვეობით იღებდა დეტალის ფორმას. როდესაც დამზადდა რამოდენიმე ეგზემპლარი და მოხდა მათი ქარხნული გამოცდები, აღმოჩნდა, რომ ფხვნილისებური მეტალის მეშვეობით დამზადებული 2 კომპონენტი გაიბზარა. აღნიშნულმა ფაქტმა ეჭვქვეშ დააყენა დეტალების ასთი ტექნოლოგიით დამზადება, რადგანაც არავინ არ იცოდა გრძელვადიან პერიოდში რა პრობლემები შეექმნებოდა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის იმ დეტალებს, რომელიც ფხვნილისებური მეტალისგან იქნებოდა დამზადებული. კომპანიას წარმოების პროცესის საბოლოო გამართვისთვის და ტექნოლოგიის დასახვეწად საკმაოდ დიდი დრო დასჭირდა. სერიული წარმოების პროცესმა სტატრტი აიღო 1943 წლის გაზაფხულს, ხოლო ამავე წლის მაისის თვეში კომპანია „Marlin Firearms“-მა  ამერიკის შეერთებული შტატების საარტილერიო დეპარტამენტს მიაწოდა M2-ის პირველი სერიული პარტია. 
სერიულად დამზადებული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის მარკირება ლულის კოლოფზე
სანამ კომპანია „Marlin Firearms“ მოახდენდა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების წარმოების დაწყებას, ჯორჯ ჰაიდმა ჯენერალ მოტორსის მთავარ ინჟინერ ფრედერიკ სემპსონთან (Frederick Sampson) ერთად შეიმუშავა ახალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის პროტოტიპი, რომელიც საარტილერიო დეპარტამენტმა სასწრაფო წესით გამოცადა. ახალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი აღმოჩნდა M2 -ზე უფრო ტექნოლოგიური  და იაფი. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე 1943 წლის 14 ივნიის აშშ-ს საარტილერიო დეპარტამენტმა გააუქმა „Marlin Firearms“ -თან დადებული კონტრაქტი M2 -ს წარმოების თაობაზე და შეიარაღებაში მიიღო ჯორჯ ჰაიდის ახალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი სახელოწდებით “M3” (მას ასევე უწოდებდნენ “M3  Grease Gun“-ს. ქართულად  “Grease Gun” ითარგმნება, როგორც საზეთური).
“M3  Grease Gun“
უცნობია ზუსტად რამდენი ცალი M2-ის დამზადება მოასწორო კომპანია „Marlin Firearms“-მა. რიგი წყაროების თანახმად სულ დამზადებულ იქნა 400-500 ცალამდე ეგზემპლარი. ისტორიამ არ შემოგვინახა ფაქტები იმის შესახებ, მოხდა თუ არა დამზადებული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების რეალურ ბრძოლებში გამოყენება. დღეს M2 საკმაოდ იშვიათია და ოფიციალურად ცნობილია მხოლოდ 2 ცალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის ვინაობა. ასევე არსებობენ ენთუზიასტები, რომლებიც საკუთარი ძალებით ამზადებენ M2 -ს.

10/11/2018

SOCIMI Model 821

1982 წლის მიწურულს (რიგი წყაროების თანახმად 1983 წლის დასაწყისში) მილანში მდებარე კომპანიამ Societa Costruzioni Industriali Milano S.p.A. (აბრევიატურა SOCIMI), რომელიც დაკავებული იყო სარკინიგზო მშენებლობით, ცნობილ იტალიურ იარაღის საწარმოსთან Luigi Franchi S.p.A. თანამშრომლობის შედეგად წარმოადგინა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი სახელწოდებით „SOCIMI Model 821“ (ასევე აღნიშნავენ როგორც „SOCIMI Type 821“). ცნობისთვის 1987 წელს კომპანია SOCIMI-მ მთლიანად შეისყიდა Luigi Franchi S.p.A. 1992 წლის მიწურულს კომპანია SOCIMI -ს შეექმნა ფინანსური პრობლემები და 1993 წლის დასაწყისში საბოოლოოდ გაკოტრდა. ამ დროს Luigi Franchi S.p.A. -ს აქტივები მთლიანად შეისყიდა Beretta Holding-მა.
 
„SOCIMI Model 821“
სანამ კომპანია SOCIMI გამართავდა საწარმოო ხაზს და დააკომპლექტებდა ყველა საჭირო ინსტრუმენტს, პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის საცდელი ეგეზმპლარების წარმოება ხდებოდა Luigi Franchi S.p.A. -ს ქარხანაში. „SOCIMI Model 821“ ვიზუალურად და კონსტრუქციოლად წააგევს ებრაულ UZI-ს, თუმცა არის გარკვეული კონსტრუქციული სხვაობები. ლულის კოლოფი უზისგან განსხვავებით დამზადებულია ალუმინის შენადნობისგან და არა დაბეჭდილი ფოლადისგან. ასევე ლულის კოლოფი არის მთლიანი ნაჭრის სახით დამზადებული და უკანა მხრიდან გააჩნია ღია ნაწილი, რომლიდანაც შესაძლებელია საკეტის ჯგუფის ამოღება. „SOCIMI Model 821“-ის საკეტი არის ტელესკოპური სახის და აღებულია იტალიური პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევისგან „Beretta Model 12“ (PM12). ლულა ისევე, როგორც UZI-ს შემთხვევაში  ლულის კოლოფზე დამაგრებულია ჭანჭიკისებური სამაგრით. დუგლუგის დაკეცვა ხდება მარჯვენა მხარეს ლულის კოლოფის გასწვრივ. დუგლუგის სიგრძე შეადგენს 200მმ-ს (ცნობისთვის უზის დუგლუგის სიგრძე არის 180მმ).


„SOCIMI Model 821“ მუშაობს თავისუფალი საკეტის პრინციპით, სადაც სროლა ღია საკეტით წარმოებს. შესაძლებელია როგორც ერთეული, ასევე სრულიად ავტომატური ჯერებით სროლა. სროლის რეჟიმების სელექტორი (გადამრთველი) და ამავდროულად მცველის ბერკეტი განლაგებულია მარცხენა მხარეს, ცეცხლის სამართავი პისტოლეტისებური სახელურის ზევით. გარდა მექანიკური მცველისა, პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევს ტარზე აქვს ავტომატური მცველი, რომელიც მსროლელის მიერ ხელის მტევნის მოჭერის შემთვევაში ითიშება. უკანა სამიზნე მოწყობილობა შედგება L -სებური საგდულიანი დეტალისგან, რომელიც 100 და 200 მეტრამდე სასროლად გამოიყენება. ცნობილია, რომ საცდელი სახით შეიქმნა სპეციალური ტაქტიკური პორტფელი, რომელშიც თავსდებოდა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი „SOCIMI Model 821“. გარდა ამისა პროტოტიპის სახით დამზადდა კომპაქტური მოდელი სახელწოდებით „SOCIMI Type 821-5 Micro“, რომლის საერთო სიგრძე 250მმ-ს შეადგენდა. ტაქტიკური პორფელიც და კომპაკტური ვარიანტიც მხოლოდ საცდელ პროტოტიპებად დარჩა და არ წასულა სერიულ წარმოებაში.

 
„SOCIMI Model 821“ -ის გამოსვლის შემდეგ მისი რეკლამირება საკმაოდ აქტიურად ხდებოდა სპეციალურ პრესაში. რიგი წყაროების თანახმად პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების მცირე პარტია შეიძინა იტალიის შინაგან საქმეთა სამინისტრომ და და გადასცა სპეცდანიშნულების ანტიტერორისტულ  დანაყოფს NOCS (Nucleo Operativo Centrale di Sicurezza). ვარაუდის დონეზე შეიძლება ითქვას, რომ იგი მცირე რაოდენობით სხვადასხვა დანაყოფებშიც მოხვდა. გვხვდება ასევე ინფორმაცია, რომლის თანახმად პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების მცირე რაოდენობა საზღვრებს გარეთაც იქნა გაყიდული. მაგალითად ფილადელფიაში მდებარე ამერიკულ კომპანია „MTS Corporation“-თან მიმდინარეობდა მოლაპარაკება, რომლის ფარგლებშიც  შეთანხმდნენ, რომ „MTS Corporation“ მოახდენდა „SOCIMI Model 821“ -ის იმპორტს აშშ-ში, თუმცა დღეს არ არსებობს ოფიციალური ცნობები იმის შესახებ განხორციელდა თუ არა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების იმპორტი აშშ-ში.

საბოლოო ჯამში „SOCIMI Model 821“ არ დამზადებულა დიდი რაოდენობით და კომპანიის გაკოტრებასთან ერთად 1992 წელს შეწყევტლ იქნა მისი წარმოება.  დღეს იტალიის შინაგან საქმეთა სამინისტროს იარაღის საცავში ინახება „SOCIMI Model 821“ -ის გარკვეული რაოდენობა, თუმცა რამდენადაც ცნობილია მას აღარ იყენებენ.

10/07/2018

PM MAC 47/1 (MAC mle 1947)

მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ, საფრანგეთში დაწყებულ იქნა სხვადასხვა საცდელ-საკონსტრუქტორო სამუშაოები, რომელიც მიზნად ისახავდა საფრანგეთის არმიისთვის ახალი კომპაქტური პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის შემუშავებას, რომელიც შეცვლიდა საფრანგეთის არმიის შეიარაღებაში არსებულ ფრანგულ  მოდელს MAS-38, ბრიტანულ STEN -ს და  ნაალაფარის სახით მოპოვებულ სხვადასხვა უცხოურ მოდელებს. აღნიშნული პროექტის ფარგლებში საფრანგეთის სახელმწიფო არსენალმა "Manufactures d'Armes de Châtellerault" (MAC) 1947 წელს წარმოადგინა საცდელი ეგზემპლარი სახელწოდებით “PM MAC 47/1“ (სრული დასხელება “Pistolet Mitrailleur des Manufactures d’Armes de Châtellerault Modele 47/1“).

პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი “PM MAC 47/1“
იმისათვის რომ იარაღის ტრანსპორტირება ყოფილიყო ადვილი, პისტლეტ-ტყვიამფრქვევს გაუკეთეს ფოლადის ფურცლისგან დაბეჭდვის მეთოდით დამზადებული საკეცი დუგლუგი და საკეცი მჭიდის მიმღები. დუგლუგი იკეცებოდა ლულის კოლოფის პარალელურად ზედა მხარეს, ხოლო მჭიდის მიმღები მასზე მორგებული მჭიდით იკეცებოდა ლულის გასწვრივ.
გადასატანათ გამზადებული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი “PM MAC 47/1“ დაკეცილი დუგლუგით და მჭიდის მიმღებით
იმისათვის, რომ დაკეცილი მჭიდის დროს ლულის კოლოფში არ მოხვედრილიყო მტვერი და ჭუჭყი, მჭიდის მიმღების უკან დაამაგრეს საკეცი თავსაფარი. PM MAC 47/1 გათვლილი იყო ვაზნებზე 9x19 Parabellum და იკვებებოდა გერმანული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის MP.40 მჭიდებით, რომელიც მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ დიდი რაოდენობით ინახებოდა საფრანგეთის საარმიო საწყობებში. პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევ PM MAC 47/1-ს  არ გააჩნდა არც ტიბჟირი და არც ლულის გარსაცმი, ამიტომ მსროლელი მეორე ხელის მოსაკიდებლად მჭიდს იყენებდა.
პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის ლულის კოლოფი. ფოტოზე ჩანს მჭიდის მიმღების თავსაფარი
1948 წლის მაისში საფრანგეთის არმიის ტექნიკურმა განყოფილებამ (STA -Section Technique de l'Armée) გამოცადა “PM MAC 47/1“, რომელმაც მოწონება დაიმსახურა მსუბუქი წონის და კომპაქტური გაბარიტების გამო. ალაპარაკდნენ იმაზე, რომ იგი ჩინებული იარაღი იქნებოდა პარაშუტისტებისთვის. თუმცა იყო რიგი უარყოფითი ფაქტორები, რომელშიც შედიოდა არადამაკმაყოფილებელი ერგონომიულობა და ის რომ იარაღს არ ჰქონდა წესიერი ხელის მოსაკიდებელი პისტოლეტისებური სახელური. გარდა ზემოაღნიშნულისა, საცდელ სროლებზე მწყობრიდან გამოვიდა დამაბრუნებელი ზამბარა, რომელიც არ იყო ხარისხიანად დამზადებული.
Manufactures d’Armes de Châtellerault -ში ნაჩქარევად  გადაამუშავეს თავიანთი საცდელი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი და წარმოადგინეს ვარიანტი სახელწოდებით “PM MAC 47/2“, რომელიც უმნიშვნელოდ გამოირჩეოდა პირველი პროტოტიპისგან.
გადამუშავებული მოდელი  “PM MAC 47/2“, რომელსაც დაუმატეს ლულის გარსაცმი და შეუცვალეს საკეცი დუგლუგის კონსტრუქცია. აღნიშნულ მოდელში დუგლუგი იკეცებოდა არა ლულის კოლოფის ზევით, არამედ გვერდით.
საბოლოო ჯამში  საგამოცდო კომისია არ დაინტერსედა გადამუშავებული მოდელით “PM MAC 47/2“, ხოლო კონკურსის გამარჯვებული გახდა Manufacture d'Armes de Tulle -ს (MAT) მიერ წარმოდგენილი საცდელი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი, რომელიც 1949 წელს (სახელწოდებით MAT-49) მიიღეს შეიარაღებაში.
ტაქტიკურ-ტექნიკური მახასიათებლები მოცემულია “PM MAC 47/1“ მოდელის მიხედვთ

9/28/2018

უნგრული „53M / K1“ (Kucher K1)

მეორე მსოფლიო ომამდე და ომის პერიოდში უნგრეთის არმია შეიარაღებული იყო უნგრელი კონსტრუქტორის პოლ კირალის (Pál Dedai Király) მიერ შემუშავებული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევებით “39M” და “43M”. მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ უნგრეთის არმიაში გაჩნდა ახალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის შეიარაღებაში მიღების საჭიროება.  უნგრელები განიხილავდნენ ორ ალტერნატივას: 1. თავად შეექმნათ ახალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი და გამოცდების შემდეგ მიეღოთ შეიარაღებაში; 2. სხვა ქვეყნისგან ლიცენზიით ეყიდათ რომელიმე მოდელი და საკუთარი ძალებით მოეხდინათ მისი წარმოების დაწყება.

Kucher József
უნგრეთის არმიისთვის ახალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის შემუშავებით დაინტერესდა კონსტრუქტორი იოზეფ კუჩერი (Kucher József), რომელიც 1930-ანი წლებიდან მუშაობდა ფაბრიკაში Danuvia Gépgyár და იყო პოლ კირალის უაშუალო დაქვემდებარებაში. პოლ კირალიმ და კუჩერმა ჯერ კიდევ 1944 წელს ერთობლივი ძალბით შეიმუშავეს საცდელი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი სახელწოდებით „Danuvia 44M“.
„Danuvia 44M“
1947 წელს პოლ კირალი ემიგრირებულ იქნა დომინიკის რესპუბლიკაში, ხოლო 1948 წელს იოზეფ კუჩერს მიენიჭა კაპიტნის წოდება და გადაყვანილ იქნა უნგრეთის სამხედრო-კვლევთ ინსტიტუტში, სადაც წამოიწყო საკუთარი კონსტრუქციის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის პროტოტიპზე მუშაობა. პროტოტიპის შემუშავებისას კუჩერმა საფუძვლად აიღო  პოლ კირალისთან ერთად შემუშავებული, ნაკლებად ცნობილი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი „Danuvia 44M“.
1950 წლის დასაწყისში იოზეფ კუჩერმა წარმოადგინა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის პროტოტიპი, რომელსაც მიენიჭა სახელწოდება „K1“ (Kucher 1). რიგ დოკუმენტებში მას მოიხსნიებდნენ, როგორც „Kucher Könnyü Géppisztoly“ (კუჩერის მსუბუქი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი). „K1”-ის ავტომატიკა მუშაობდა თავისუფალი საკეტის პრინციპით სადაც სროლა ღია საკეტით წარმოებდა. მისი სასხლეტი მექანიზმი იძლეოდა როგორც ერთეული, ასევე სრულიად ავტომატური ჯერებით სროლის შესაძლებლობას.
„K1“ (Kucher 1)
კუჩერის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის მთავარ კვანძს წარმოადგენდა ცილინდრული ფორმის ლულის კოლოფი, რომლის უკანა ქვედა ნაწილში მიმაგრებული იყო სასხლეტი მექანიზმისთვის განკუთვნილი ბუდე და ცეცხლის სამართავი პისტოლეტისებური სახელური. ლულის კოლოფის წინა ნაწილში დამაგრებული იყო პერფორირებული (დახვრეტილი) კონუსური მოყვანილობის ლულის გარსაცმი, რომელიც ცხელ ლულაზე ხელის მიდებისგან და დამწვრობის მიღებისგან იცავდა  მსროლელს. ლულის გარსაცმის ბოლოში გაკეთებული იყო პროფილური ამონაჭრელები, რომელიც ერთგვარი მუხრუჭ-კომპენსატორის დანიშნულებას ასრულებდა. გადასატენი სახელური განლაგებული იყო ლულის კოლოფის მარჯვენა მხარეს.
გადასატენ სახელურში ჩამაგრებული იყო დამცავი კვანძი, რომლის მეშვეობითაც შესაძლებელი იყო საკეტის ბლოკირება უკანა ან წინა პოზიციაში. სასხლეტი კავის ზევით მარცხენა მხარეს განთავსებული იყო სროლის რეჟიმების გადამრთველი ბერკეტი. პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის დაბეჭდვის მეთოდით დამზადებული მეტალის საკეცი დუგლუგი გარკვეულ წილად იმეორებდა გერმანული MP.38 -ის დუგლუგის კონსტრუქციას. დუგლუგის დაკეცვა ხდებოდა ქვემოთ, იარაღის ლულის კოლოფის გასწვრივ. უკანა სამიზნე მოწყობილობა შედგებოდა საგდულიანი L-სებრი დეტალისგან, რომელსაც გააჩნდა ორი პოზიცია. ერთი პოზიცია იძლეოდა 100 მეტრამდე დამიზნების საშუალებას, ხოლო მეორე 200 მეტრამდე.
სროლის რეჟიმების გადამრთველი
 
პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი „K1” იყო მარტივი კონსტრუქციის, რაც აადვილებდა მის წარმოაბას. თუმცა მისი ლულის კოლოფი მზადდებოდა ფრეზირების მეთოდით და არა დაბეჭდვით, რაც საბოლოოდ ზრდიდა იარაღის თვითღირებულებას. კუჩერის პროტოტიპის გამოცდა გაიმართა 1951 წელს. მან გამოცდებზე აჩვენა საკმაოდ კარგი საიმედოობა და დეტალების სიცოცხლისუნარიანობა. სწორედ ამიტომ გამომცდელებმა დადებითი რეკომენდაცია გაუწიეს „K1”-ს. ამ პერიოდში უნგრეთის არმიის ხელმძღვანელობამ მიიღო გადაწყვეტილება, რომ არმიის შეიარაღებაში წასულიყო კონსტრუქტორ შპაგინის მიერ შემუშავებული საბჭოთა პისტოლეტ-ტყვიაფრქვევი „ППШ-41“, რომელის წარმოებასაც უნგრელები ოფიცალური ლიცენზიით დაიწყებდნენ.
მიუხედავად ზემოაღნიშნულისა, გამოცდების დასრულების შემდეგ, 1951 წლის 11 ნოემბერს მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება, რომ კუჩერის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი მაინც ჩაშვებულიყო სრიულ წარმოებაში. საწარმოო ხაზის გამართვის შემდეგ კუჩერის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი 1953 წელს ოფიციალურად, როგორც დამხმარე იარაღი იქნა მიღებული უნგრეთის შეიარაღებაში. შეიარაღებაში მიღებისას პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევს მიენიჭა სახელწოდება „53M / K1“, რომლის წარმოებაც დაწყებულ იქნა ფაბრიკაში Danuvia Gépgyár.
 „53M / K1“ მოხვდა უნგრეთის სასაზღვრო/საბაჟო დაცვის, სახაზინო დაცვის, უნგრეთის პოლიციის და გარკვეული გასამხედროებული ფორმირებების შეიარღებაში. ასევე მოგვიანებით გარკვეული ნაწილი გადაეცა უნგრეთის სამთავრობო აგენტებს. იმის გამო, რომ პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი შეიარაღებაში ჰქონდა ხაზინის დაცვას, მას გარკვეულ დოკუმენტებში მოიხსენიებდნენ, როგორც "Pénzügyõr Géppisztoly"- ხაზინის დაცვის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი. იქიდან გამომდინარე, რომ პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი არ იყო უნგრეთის არმიის ძირითად შეიარაღებაში, მისი წარმოება ხდებოდა მხოლოდ მცირე პარტიებით. „53M / K1“  შეიარაღებაში იმყოფებოდა დაახლოებით 1960-ან წლებამდე. მოგვიანებით კი ნელნელა დაიწყო შეიარაღებული რიგების დატოვება და იარაღის საწყობებებში გადაინაცვლა.

9/14/2018

NAACO Brigadier / .45 NAACO

აღნიშნულ მცირე სტატიაში მინდა გიამბოთ ერთერთ იშვიათ პისტოლეტზე, რომლის შესახებაც ინფორმაციას პირველად 1997 წელს წავაწყდი, როდესაც შევიძინე Ian Hogg და John Weeks -ის წიგნი „Pistols of the World“. მინდა ავღნიშნო, რომ ამ პისტოლეტზე ინფორმაცია აბსოლუტურად ყველა წიგნში და სხვადასხვა ინტერნეტ რესურსებზე საკმაოდ მწირადაა წარმოდგენილი. შესაბამისად ჩვენი სტატიაც ვერ იქნება სრულყოფილი, თუმცა ამ სტატიის მიზანი ის არაა, რომ თქვენ ძირფესვიანად შეისწავლოთ ეს პისტოლეტი. ამ სტატიის (ასევე ზოგადად ჩვენი ბლოგის) მთავარი მიზანია გავაცნოთ ქართველ მოყვარულებს იშვიათი ცეცხლსასროლი იარაღები და გიამბოთ მათი ისტორიის შესახებ.

მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ კანადაში ჩამოყალიბებულ იქნა ახალი საარმიო-სამსახურეობრივი პისტოლეტის მოთხოვნები, რომლის შესაბამისად 1950-ანი წლების დასაწყისში ტორონტოში მდებარე კანადურმა კომპანიამ NAACO -North American Arms Corporation (ეს კომპანია არ უნდა აგვერიოს იარაღის მწარმოებელ ამერიკულ კომპანიაში NAA, რომელიც დღემდე აწარმოებს რევოლვერებს და პისტოლეტებს) შეიმუშავა და კომპლექსური სახით (იარაღი+ახალი ვაზნა)  წარმოადგინა ბელგიური FN Hi-Power -ის ვიზუალის მქონე თვითდამტენი პისტოლეტი, სახელწოდებით „NAACO Brigadier“, რომელიც გათვლილი იყო კომპანია NAACO-ს მიერვე შექმნილ საკმაოდ ძლიერ .45 კალიბრიან ვაზნაზე. პისტოლეტის შემუშავებაში ჩართული იყო ორი თანამშრომელი Robert Herman და Russell Sutherland, რომლებმაც დავალების მიღებიდან 1 წელიწადში შეძლეს პისტოლეტის ტექნიკური დოკუმენტაციის/ნახაზების მომზადება, მისი საბოლოო დაპროექტება და პროტოტიპის დამზადება.
ფოტოზე გამოსახულია კანადური პისტოლეტი „NAACO Brigadier“
„NAACO Brigadier“ კონსტრიქციულად წარმოედგენდა COLT M1911 -ის და Browning Hi-Power –ის ნაზავს. საინტერესოა ის ფაქტიც, რომ საერთო წონის შემსუბუქების მიზნით პისტოლეტის ჩარჩო დამზადებული იყო ალუმინისგან, რაც იმ პერიოდში ერთგვარ ინოვაციას წარმოადგენდა. პისტოლეტს გააჩნდა SA/DA ტიპის სასხლეტი მექანიზმი. ცნობილია, რომ გარდა სტანდარტული საარმიო პისტოლეტისა ასევე უნდა შექმნილიყო  საიერიშო პისტოლეტის ვარიანტი სახელწოდებით ”Borealis", რომელიც მოდულური სასხლეტი მექანიზმის წყალობით უზრუნველყოფდა ავტომატური ჯერებით სროლის შესაძლებლობას. ასეთ შემთხვევაში პისტოლეტზე უნდა დამაგრებულიყო კონდახი და 20 ცალ ვაზნაზე გათვლილი დაგრძელებული მჭიდი, რაც პისტოლეტს აქცევდა მინი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევად.
რაც შეეხება პისტოლეტში გამოყენებულ საბრძოლო მასალს, კომპანიის თანამშრომლებმა აიღეს ამერიკული შაშხანის ვაზნა 7,62×63მმ (იგივე .30-06 Springfield), გადაჭრეს მისი მასრა და ჩაამაგრეს .45ACP-ის 15 გრამიანი (230 გრეინი) ტყვია. გასროლის დროს ტყვია ლულას ტოვებდა 490მ/წამი სიჩქარით, ხოლო მისი ენერგია ლულიდან გამოსვლის დროს შეადგენდა დაახლოებით 1800 ჯოულს. შედარებისთვის COLT M1911 დან ნასროლი სტანდარტული მუხტის მქონე .45ACP - ის ტყვიის ენერგია საშუალოდ 500 ჯოულს შეადგენს. ფაქტიურად პისტოლეტი „NAACO Brigadier“ იყო იმ ეპოქის ერთგვარი მონსტრი.
ფოტოზე გამოსახულია კანადური პისტოლეტი „NAACO Brigadier“ , მისთვის განკუთვნილი ვაზნა .45NAACO  და მის გვერდით შედარებისთვის .45ACP ტიპის ვაზნა
კანადის სამხედროები ნაკლებად დაინტერესდნენ „NAACO Brigadier“-ით. ასევე ამ ყველაფერს დაემთხვა იმ პერიოდისთვის NATO-ს ახალი სტანდარტიზაცია, რომელსაც კანადური პისტოლეტი ვერ აკმაყოფილებდა. ზემოაღნიშნული ფაქტებიდან გამომდინარე 1952 წელს პისტოლეტზე მუშაობა საბოლოოდ შეწყდა და არ იქნა ჩაშვებული სერიულ წარმოებაში. დღეს უცნობია ზუსტად რამდენი ეგზემპლარი იქნა დამზადებული. რიგი წყაროები ამბობს, რომ მხოლოდ 1 ცალი ეგზემპლარი იქნა დამზადებული, ხოლო რიგი წყაროების თანახმად დამზაებულ იქნა რამოდენიმე საცდელი პისტოლეტი, რომელიც კერძო პირებზე გაიყიდა.
საბოლოოდ კომპლექსი „NAACO Brigadier“ მივიწყებას მიეცა, თუმცა შეიძლება ითქვას, რომ პროექტს უკვალოდ არ ჩაუვლია. 1977 წელს კომპანიამ “Winchester” წარმოადგინა შორ დისტანციაზე მიზანში სასროლი ძლიერი პისტოლეტის ვაზნა სახელწოდებით „.45 Winchester Magnum“ (იგივე .45 Magnum; .45 Win Mag; 11,5x30 მმ), რომელიც ფაქტიურად წარმოადგედნა .45 NAACO -ს რეანიმირებულ ვარიანტს.

9/13/2018

MAS-38 (MAS mle 38)

როგორც უკვე ვისაუბრეთ აღნიშნულ სტატიაში > STA MAS M1924  პირველი ფრანგული წარმოების პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი გახლდათ STA MAS 1924.  თუმცა მისი წარმოების გაჭიანურებამ და ახალ 7,65 მმ-ან ფრანგულ საარმიო პისტოლეტის ვაზნაზე გადასვლამ გამოიწვია ის, რომ უარი თქვეს STA / MAS 1924 -ზე. მიუხედავად ამისა Section Technique de l'Armée (STA) და ქარხანა  Manufacture d'armes de Saint-Étienne (MAS) მაინც აგრძელებდნენ ახალი კონსტრუქციების დამუშავებას.

1935 წელს წარმოდგენილ იქნა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის პროტოტიპი სახელწოდებით „SE-MAS 35“, რომელიც თითქმის სრულიად აკმაყოფილებდა სამხედროების ტაქტიკურ-ტექნიკურ მოთხოვნებს, მაგრამ იყო გარკვეული საკითხები, რომელიც საჭიროებდა გადამუშავებას და გამოსწორებას.
 
 
პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევ  „SE-MAS 35“-ს ჰქონდა მილისებური ფორმის მეტალის არასაკეცი დუგლუგი, რომელშიც დამაბრუნებელ-საბრძოლო ზამბარა იყო განთავსებული.  გადამუშავების შემდეგ, 1938 წელს გამოჩნდა საბოლოო ვარიანტი, რომელიც ოფიციალურად იქნა მიღებული საფრანგეთის არმიის შეიარაღებაში. ახალ პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევს მიენიჭა სახელწოდება MAS-38 (Manufacture d'armes de Saint-Étienne -1938).

ფოტოზე გამოსახულია MAS-38 (MAS mle 38)
 
MAS-38 წარმოადგენდა საკმაოდ კომპაქტურ და მარტივი კონსტრუქციის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევს, რომელიც გათვლილი იყო საფრანგეთის საშტატო ვაზნაზე 7,65х20mm Longue. იარაღის ძირითად ელემენტს ქმნიდა ფოლადისგან დამზადებული ლულის კოლოფი, რომლის უკანა ნაწილზე დამაგრებული იყო მუდმივი (არა დასაკეცი) ხის კონდახი.  კონსტრუქციიდან გამომდინარე იარაღის ლულა და კონდახი არ იყო ერთმანეთის ხაზზე სწორად განლაგებული. მიუხედავად იმისა, რომ პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი იყო მარტივი კონსტრუქციის, იგი გამოირჩეოდა ნაკლებ ტექნოლოგიურობით. დეტალების დიდი რაოდენობა მზადდებოდა ფრეზირების მეთოდით, რაც საბოლოო ჯამში ართულებდა წარმოების პროცესს.

პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი MAS-38 მუშაობდა თავისუფალი საკეტის პრინციპით, სადაც სროლა წარმოაბდა ღია საკეტით,  თუმცა მასში იყო ჩადებული ორიგინალური კონსტრუქცია, რის გამოც შეიძლება ითქვას, რომ მოქმედების პრინციპი ნახევრდათავუსუფალ საკეტთან არის მიახლოვებული. იმისათვის, რომ შემცირებულიყო იარაღის გაბარიტები და საკეტის წონა, კონსტრუქციაში  ჩაიდო ერთგვარი საკეტის შემანელებელი. მოძრავი საკეტი ლულის კოლოფში იჯდა გარკვეული დახრილობით, რაც მის უკან გადაადგილების დროს იწვევდა საკეტის ზედა ფერდის ხახუნს ლულის კოლოფზე. ხახუნის შედეგად იხარჯებოდა საკეტის ინერციული სიჩქარე და შესაბამისად კლებულობდა სროლის ტემპი. (ცნობისთვის ამდაგვარი გადაწყვეტილება გამოყენებულ იქნა 1978 წელს ფინეთში დაპროექტებულ პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევში სახელწოდებით „JaTiMatic“).
პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის საკეტის ჯგუფი გამოირჩეოდა სიმარტივით და შეიძლება ითქვას გარკვეულწილად იმეორებდა STA M1924 –ის საკეტის აგებულებას. გადასატენი სახელური შესრულებული იყო მართკუთხა თავსაფართან ერთად, რომელიც ფარავადა ლულის კოლოფზე მარჯვენა მხარეს განლაგებულ მასრების ამოსაყრელ ფანჯარას. სროლის დროს გადასატენი სახელური ინარჩუნებდა უძრავ მდგომარეობას.

იმისთვის, რომ პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი ყოფილიყო კომპაქტური, ცილინდრული ფორმის დამაბრუნებელ-საბრძოლო ზამბარა განთავსდა ხის კონდახში არსებულ მილში. აქედან გამომდინარე ლულის კოლოფის შიდა სივრცე, მხოლოდ საკეტმა და სასხლეტმა მექანიზმმა დაიკავა.

პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევს არ გააჩნდა სროლის რეჟიმების გადამრთველი. შესაბამისად სროლა წარმოებდა მხოლოდ ავტომატური ჯერებით. ორიგინალურ გადაწყვეტილებას წარმოადგენდა, მცველი, რომლის როლს ასრულებდა სახლეტი კაუჭი. თუ მსროლელი სასხლეტ კავს უკანა მხრიდან მიაწვებოდა და წინ გადაწევდა, მოხდებოდა მცველის გააქტიურება.  
 
 
გააქტიურებული მცველის დროს ხდებოდა საკეტის ბლოკირება. მცველის გააქტიურება შესაძლებელი იყო, როგორც ღია, ასევე დახურული საკეტის შემთხვევაში. შესაბამისად რა პოზიციაშიც იქნებოდა საკეტი მცველის გააქტიურების დროს, მისი ბლოკირება მოხდებოდა იმ პოზიციაში. (ანუ ღია ან დახურულ მდგომარეობაში).

ისევე როგორც STA M1924 -ის შემთხვევაში, MAS-38-ის მჭიდის მიმღებ შახტასაც გააჩნდა თავსაფარი, რომელიც მოხსნილი მჭიდის შემთხვევაში ფარავდა მჭიდის მიმღებს და იცავდა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევს დაბინძურებისგან.


უკანა სამიზნე მოწყობილობა შესრულებული იყო ორი ცალი დიპოტრული საკეცი დეტალის სახით. ერთი სამიზნე გათვლილი იყო 100 მეტრამდე სასროლად, ხოლო მეორე 200 მეტრამდე.

საერთო ჯამში MAS-38 -ს ჰქონდა, როგორც პლიუსები, ასევე ნაკლოვანებები. მთავარ დადებით ფაქტორს წარმოადგენდა: მცირე გაბარიტები, მცირე გაბარიტებიდან გამომდინარე ნაკლები ფოლადის ხარჯვა წარმოების პროცესში და შედარებით სუსტი ვაზნით გამოწვეული მცირე უკუცემა, რაც დადებითად აისახებოდა ჯერებით სროლის დროს ტყვიების შეჯგუფებაზე. ამავდროულად მთავარ უარყოფით მხარედ ითვლება შედარებით სუსტი ვაზნა 7,65x20mm Longue, რომელიც საბრძოლო მახასიათებლებით ჩამოუვარდება 9x19 Parabellum ტიპის ვაზნას.

არასრულად დაშლილი MAS-38

წარმოება და გამოყენება

პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის „MAS-38“ პირველი სერიული პარტია საფრანგეთის არმიას გადაეცა 1939 წელს, რასაც მალევე მოჰყვა კიდევ რამოდენიმე მცირე პარტიის მიწოდება. MAS-38-ის წარმოება გაგრძელდა 1940-წლის შუა პერიოდამდე. სულ ამ პერიოდში დამზადებულ იქნა 2000 ცალი ეგზემპლარი. საფრანგეთის ოკუპაციის დროს გერმანელებმა ხელში ჩაიგდეს დამზადებული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების გარკვეული ნაწილი, ასევე შეძლეს შემორჩენილი დეტალებისგან  რამოდენიმე ერთეულის დამზადება, რომელიც სახელწოდებით MP 722(f), მოხვდა ნაცისტური არმიის და SS-ის შეიარაღებაში.
პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები MAS-38 გამოიყენებოდა ვიშისტური რეჟიმის (le régime de Vichy) მებრძოლების მიერ. ასევე მცირე რაოდენობით იყენებდნენ ფრანგი პარტიზანები და წინააღმდეგობის წევრები.  

ბენიტო მუსოლინი
 
MAS-38 -ის ბიოგრაფიაში ყველაზე დიდ ისტორიულ ფაქტს წარმოედგენს ის, რომ 1945 წლის 28 აპრილს, სწორედ “MAS-38”-ით იქნა მოკლული იტალიელი დიქტატორი ბენიტო მუსოლინი (Benito Mussolini). დღეს აღნიშნული ეგზემპლარი ინხება ერთერთ ალბანურ მუზეუმში.

ფოტოზე გამოსახულია ალბანეთის ნაციონალური ისტორიული მუზეუმის დირექტორი მოიკომ ზეგო, რომელსაც ხელში უჭირავს სწორედ ის „MAS-38“ რომლითაც მოკლეს ბენიტო მუსოლინი და მისი საყვარელი კლარა პეტაჩი

მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ საფრანგეთის სამხედრო მრეწველობამ განაახლა MAS-38 -ის წარმოება, რომლითაც იგეგმებოდა არმიის შეიარაღება. რიგი წყაროების თანახმად 1946-1949 წლებში სულ საფრანგეთის არმიას გადაეცა მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ დამზადებული 10 000 ცალამდე MAS-38.
1946 წელს MAS-38 მონაწილეობას იღებდა ინდოჩინეთის ომში, სადაც ფრანგები ცდილობდნენ თავიანთი კოლონიების შენარჩუნებას. აღნიშნული შეტაკების პერიოდში პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების გარკვეული ნაწილი ფრანგებმა გადასცეს ადგილობრივ მეგობარ სამხედრო ფორმირებებსაც. გარკვეული ნაწილი ნაალაფარის სახით ხელში ჩაუვარდათ მოწინააღმდეგე მხარის მებრძოლებსაც.

ცნობილია ის ფაქტიც, რომ ამერიკელი მებრძოლები MAS-38 -ს ვიეტნამის ომში აწყდებონდნენ. რიგი წყაროების თანახმად ვიეტნამელები ახდენდნენ პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების გადაკეთებას საბჭოთა 7,62x25 TT ტიპის ვაზნებზეც.

მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ საფრანგეთში პარალელურად განახლდა ახალ ცეცხლსასროლ იარაღებზე მუშაობა, რის შედეგადაც 1949 წელს წარმოდგენილ იქნა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი სახელწოდებით „MAT-49“, რომელიც სერიულ წარმოებაში 1950 წელს ჩაეშვა.  ახალი იარაღის გამოჩენამ განაპირობა ის, რომ 1949 წელს საფრანგეთმა საბოლოოდ შეწყვიტა „MAS-38“ -ის წარმოება. შემორჩენილი ეგზემპლარების გარკვეული ნაწილი დაექვემდებარა გადადნობას, რიგი ნაწილი სხვა ქვეყნებში გაიყიდა, ხოლო რიგი ნაწილი მცირე პერიოდი ჟანდარმერიის საწყობებში ინახებოდა.

დღეს „MAS-38“-ს საზღვარგარეთ მოღვაწე კერძო კოლექციონერების ხელში თუ შევხვდებით, რომელთა ნაწილიც საკმაოდ კარგადაა შენახული. თუმცა ვაზნების უქონლობის გამო სროლის წარმოება ფაქტიურად შეუძლებელია. ორიგინალური ვაზნები თითქმის აღარ შემორჩა, ხოლო  რაც შემორჩა იმდენად ძველია, რომ მათი გამოყენება არამიზანშეწონილია.  ბოლო პერიოდში რამოდენიმე კომპანიამ დაიწყო კოლექციონერებისგან 7,65mm Longue ტიპის ვაზნებზე შეკვეთის მიღება და  მათი მცირე პარტიებად დამზადება.  რამოდენიმე წლის წინ საქართველოში ერთერთ ინტერნეტ მარკეტზე (mymarket.ge) მომხმარებელი პერიოდულად აქვეყნებდა განცხადებას, რომლის თანახმად მას სურდა 7,65mm Longue ტიპის ვაზნების შეძენა. მე დავინტერესდი, თუ რისთვის სჭირდებოდა საქართველოში აღნიშნული ვაზნები. როგორც გაირკვა მას რეგისტრირებული ჰქონდა ჩვენი ქვეყნისთვის საკმაოდ იშვიათი ფრანგული წარმოების თვითდამტენი პისტოლეტი „SACM mle 1935A“, რომელიც 7,65mm Longue ვაზნებზე იყო გათვლილი.