12/11/2017

პისტოლეტი Schüler Reform

ჯიბის მოკლელულიანი ცეცხლსასროლი იარაღის განვითარებამ, ჯერ კიდევ კაჟიანი აალების და შემდგომ კაფსულიანი პისტოლეტების ეპოქაში აიღო სტარტი. მოგვიანებით ასპარეზზე მცირეგაბარიტიანი რევოლვერები გამოჩნდნენ, რამაც განაპირობა ისეთი ცნობილი კლასის ჩამოყალიბება/გავრცელება, როგორიცაა „ბულდოგის“ და „ველოდოგის“ ტიპის რევოლვერები. ასევე პარალელურად  ე.წ. „დერინჯერის“ ტიპის მცირეგაბარიტიანი პისტოლეტებიც სარგებლობდა გარკვეული მოთხოვნით, ხოლო გარდამტეხი როლი ამ საკითში ბრაუნინგის 6,35მმ კალიბრის ვაზნებზე გათვლილმა თვითდამტენმა პისტოლეტმა „Browning M1905/M1906“ ითამაშა, რომელის წარმოებაც ბელგიურმა კომპანია FN-მა წამოიწყო. მოგვიანებით (1908 წელს) ამ წამოწყებას ამერიკული კომპანია COLT შეურთდა, რომელმაც „Browning M1905/M1906“ –ის ოფიციალური წარმოება სახელწოდებით „Colt Model 1908 Vest Pocket“ დაიწყო აშშ-ს ტერიტორიაზე. შემდგომ ჯიბის თვითდამტენი პისტოლეტების წარმოების ფერხულში სხვა ქვეყნის მეიარაღეები და კომპანიები ჩაებნენ. 6,35მმ-ან (.25ACP) ვაზნაზე გათვლილი ჯიბის თვითდამტენი პისტოლეტები საიმედოდ მუშაობდა და მათი ჯიბით ან პატარა ჩანთით ტარება საკმაოდ მიმზიდველს ხდიდა მას. თუმცა ასეთი პისტოლეტების ღირებულება, მცირეგაბარიტიან რევოლვერებთან შედარებით გაცილებით მაღალი იყო. ასევე იარაღის მოყვარულთა გარკვეული ნაწილი არ ენდობოდა თვითდამტენ პისტოლეტებს და მაინც რევოლვერს ანიჭებდნენ უპირატესობას. პარალელურად გამოჩდნენ კონსტრუქტორები, რომლებიც ცდილობდნენ შეექმნათ არა თვითდამტენი მცირეგაბარიტიანი პისტოლეტები, რომელსაც რამოდენიმე ლულა ექნებოდა და სასხლეტზე დაჭერით ლულებიდან თანმიმდევრულად განხორციელდებოდა სროლა. ეს სტატიაც სწორედ ასეთი ტიპის პისტოლეტს შეეხება.
 
 
1905 წლის 1 ოქტომბერს გერმანიაში  ავგუსტ შულერის (August Schüler წარმოშობით ზულიდან) მიერ შეტანილ იქნა განაცხადი პატენტზე, რომელიც ეხებოდა 4 ლულიან მექანიკურ პისტოლეტს. ნახაზების და საპატენტო განაცხადის შესწავლის შემდეგ, საპატენტო კომისიის მიერ 1906 წლის 8 ნოემბერს გაცემულ იქნა პატენტი „Deutsches Reichspatent Nr 177023“.
ნახაზი პატენტიდან გერმანული პატენტიდან D.R.P. Nr 177023
იარაღი „Schüler Reform“ წარმოადგენდა არათვითდამტენ პისტოლეტს, რომელსაც ჰქონდა რევოლვერისათვის დამახასიათებელი ტარი და ორმაგი მოქმედების დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი. მის ჩარჩოში ზემოდან ჯდებოდა 6,35მმ-ან ბრაუნინგის ვაზნაზე (.25ACP) გათვლილი 4 ვერტიკალურად განლაგებული ლულა, რომელიც ერთი მთლიანი ბლოკის სახით იყო შესრულებული. ლულების ბლოკში წინასწარ იდებოდა 4 ცალი ვაზნა (თითო ვაზნა თითო ლულაში) რის  შემდეგაც აღნიშნული ბლოკი თავსდებოდა პისტოლეტში.
სასხლეტზე თითის დაწოლისას ხდებოდა ჩახმახის თვითშეყენება და ბოლომდე დაწოლის შემთხვევაში გასროლა. შესაძლებელი იყო ასევე ჩახმახის წინასწარ ხელით შეყენება (როგორც ერთმაგი მოქმედების რევოლვერებში). ჩახმახის შეყენებისას სპეციალური ბერკეტი უზრუნველყოფდა ლულების ბლოკის ვერტიკალურ გადაადგილებას ქვემოდან ზემოთ. ფაქტიურად ეს იყო რევოლვერის პრინციპი, სადაც სასხლეტზე თითის დაწოლისას და ჩახმახის შემართვისას დოლურის გადაბრუნების მაგივრად, ლულების ბლოკი გადადგილდებოდა ზემოთ, რისი წყალობითაც საცემი თანმიმდევრულად ახდენდა გასროლას ჯერ N1 ლულიდან, შემდეგ მის ქვემოთ განთავსებული N2 ლულიდან, შემდეგ N3-დან  და ბლოს N4-დან.  ასეთი კონსტრუქციის წყალობით პისტოლეტი, რევოლვერისგან განსხვავებით იყო უფრო კომპაკტური და ბრტყელი.
აღსანიშნავია მასრების ექსტრაქციის ორიგინალური (შეიძლება ითქვას ავტომატური) პრინციპი, რომელიც ასევე თანმიმდევრულად ხდებოდა.  N1 ლულიდან პირველი გასროლის შემდეგ მასში რჩებოდა მასრა, ხოლო N2 ლულიდან გასროლის განხორცილების დროს დენთსი გარკვეული ნაწილი ლულის კედელზე შესრულებული სპეციალური აირგამყვანი ნასვრეტის მეშვეობით გაედინებოდა N1 ლულაში და ახდენდა ლულის სავაზნე ნაწილში ჩარჩენილი მასრის გარეთ გამოტყორცნას მსროლელის მიმართულებით. იმისათვის, რომ მსროლელეს არ მოხვედროდა მასრა, იგი ეჯახებოდა ჩახმახის თავს და აირეკლებოდა.  მესამე გასროლისას N3 ლულიდან დენთის აირები გაედინებოდა N2 ლულაში და იგივე პრინციპით ხდებოდა მასში ჩარჩენილი მასრის გამოგდება. ანალოგიურად N4 ლულიდან გასროლის დროს დენთის ნაწილი ხვდებოდა N3 ლულაში და უზრუნველყოფდა მის სავაზნეში ჩარჩენილი მასრის გამოგდებას. მხოლოდ ბოლო N4 ლულიდან გასროლის შემდეგ მის სავაზნეში რჩებოდა მასრა, რომელიც უკვე ლულის ბლოკის მოხსნის შემდეგ მსროლელს უნდა ამოეგდო რაიმე დამხმარე საგნის გამოყენებით.
ზედა ფოტოზე გამოსახულია პისტოლეტი და მოხსნილი ლულების ბლოკი, ხოლო ქვემოთ გამოსახულია ლულაში არსებული აირგამყვანი ნასვრეტები, რომელიც უზრუნველყოფდა მასრის ამოგდებას
პისტოლეტის ჩარჩოზე მარცხენა მხრიდან ტარის ზევით განთავსებული იყო მცველის დროშიებური ბერკეტი, რომელიც გააქტიურების შემთხვევაში ახდენდა ჩახმახის ბლოკირებას. წინა სამიზნე მოწყობილობა იყო მომრგვალებული ფორმის შვერილის სახით, ხოლო უკანა სამიზნის როლს ასრულებდა ლულის ბლოკების ზემოდან გაკეთებული გრძელი ღარი.
პისტოლეტი „Reform“ იყო მარტივი კონსტრუქციის, მუშაობდა საიმედოდ და რამდენადაც ცნობილია იმ პერიოდში წარმოებულ ჯიბის თვითდამტენ პისტოლეტებთან შედარებით იყო 30-35%-ით უფრო იაფი.
ფოტოზე გამოსახულია სრულად დაშლილი "Schüler Reform"
დღეს ზუსტად არ არის ცნობილი, თუ რომელ წელს დაიწყო ავგუსტ შულერის პისტოლტების წარმოება და რომელ წელს დასრულდა. სხვადასხვა წყაროებში მოცემულია შემდგი მონაცემები: წარმოების დაწყება 1909 წელი, ხოლო წარმოების დასრულება 1914 წელი. რიგი წყაროების თანახმად წარმოება დაიწყო 1907 წელს და 1910 წელს შეწყდა. პისტოლეტი გაყიდვაში ოფიციალურად გამოჩნდა 1911 წელს დაბეჭდილ სავაჭრო ცნობარში „Alfa”, რომელშიც მინიჭებული ჰქონდა სახელწოდება „Reform Pistole“. აღნიშნულ ცნობარში პისტოლეტი მოიხსნიებოდა როგორც სიახლე, ხოლო 1915 წლიდან დაბეჭდილი ცნობარებიდან პისტოლეტი საერთოდ გაქრა. ზემოაღნიშნულიდან გამომდიანრე შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ პისტოლეტი იწარმოებოდა 1909-1914 წლებში. ცნობილია, რომ პისტოლეტი მზადდებოდა ავგუსტ შულერის მცირე საწარმოში, რომელიც გერმანიაში, კერძოდ კი ზულში მდებარეობდა. რიგი წყაროების თანახმად პისტოლეტების წარმოება ერთერთი სწარმოს მიერ ხდებოდა ასევე ბელგიაში. გერმანიაში დამზადებული პისტოლეტების ლულის ბლოკი შედგებოდა 4 ცალი ლულისგან, რომელიც ერთმანეთზე მირჩილვის მეთოდით იყო გადაბმული, ხოლო ბელგიაში წარმოებული პისტოლეტების ლულის ბლოკი ერთი მთლიანი ფოლადის ნაჭრისგან კეთდებოდა, რომელშიც 4 ცალი დამოუკიდებული ლულის არხი იბურღებოდა.
ცნობილია, რომ არსებობს პისტოლეტის 3 განსხვავებული ვარიანტი:
1. ადრეული ვარიანტი;
ფოტოზე გამოსახულია ადრეული ვარიანტი, რომლის სერიული ნომერიც არის 837
 
2. ადრეულის შემდგომ გამოშვებული ვარიანტი;
ფოტოზე გამოსახულია ადრეულის შემდგომ გამოშვებული ვარიანტი (ხედი მარცხნიდან)
 
ფოტოზე გამოსახულია ადრეულის შემდგომ გამოშვებული ვარიანტი (ხედი მარჯვნიდან)
 
3. მოგვიანებით წარმოებული, რომელიც განსხვავდება სასხლეტი კავის (აქ იგულისხმება სასხლეტის დამცავი რგოლი) და მცველის დამაგრებით. ადრეულ და მოგვიანებით გამოშვებულ ეგზეპლარებში სხვაობაა ასევე ტარის ლოყებში (პანელებში), რომელიც ებონიტისგან მზადდებოდა (რიგ ეგზემპლარებზე შეიძლება შეგვხვდეს ხისგან დამზადებული ტარის ლოყები) და ჩარჩოს უკანა ნაწილის მოყვანილობაში.
 
ფოტოზე გამოსახულია მოგვიანებით წარმოებული ვარიანტი, რომელსაც გააჩნდა განსხვავებული ჩარჩოს ფორმა, მცველის დამაგრების განსხვავებული მექანიზმი, განსხვავებული ტარის პანელები (ლოყები) და განსხვავებულად დამაგრებული სასხლეტის დამცავი კავი.
 
დღეს „Reform Pistole“ საკმაოდ იშვიათი პისტოლეტია, რადგანაც მათი წარმოება არ მომხდარა დიდი რაოდენობით. განსაკუთრებით იშვიათია ადრეული ტიპის ეგზემპლარები, რომელიც დაახლოებით 500-800 ცალამდე დამზადდა. რიგი წყაროების თანახმად სულ ჯამში დამზადდა 5000 ცალამდე „Reform Pistole“ (ადრეულს + მოგვიანებით წამოებული). ხოლო რიგი წყაროების თანახმად 8000 ცალი. ცნობილია, რომ არსებობს პისტოლეტები, რომელთა სერიული ნომერიც 8000-ს სცილდება. ვარაუდის დონეზე შეიძლება ითქვას, რომ არ ხდებოდა სერიული ნუმერაციის ზუსტი და თანმიმდევრული დაცვა. იმ ეპოქაში ასეთ მეთოდს ხშირად მიმართავდნენ იარაღის მცირე მწარმოებლები რათა მყიდველისთვის დაეტოვებინათ შთაბეჭდილება, რომ ბევრ ეგზემპლარს აწარმოებდნენ და ბევრს ყიდიდნენ, რაც მწარმოებელ კომპანიას მყიდველის თვალში ავტორიტეტეს უმაღლებდა.
 

12/01/2017

გერმანული მოიერიშე შაშხანების კვალდაკვალ (ნაწ.2)

სტატიის პირველი ნაწილი შეგიძლიათ იხილოთ ბმულზე > გერმანული მოიერიშე შაშხანების კვალდაკვალ (ნაწ.1)

MP.43 -დან MP.43/1-მდე
1943 წლის აპრილის თვეში ავტმატური კარაბინი Mkb.42(H) აღმოსავლეთ ფრონტის ჩრდილოეთ ნაწილში გადიოდა რეალურ საბრძოლო გამოცდებს, რომლის დროსაც ობიექტურად იქნა გამოვლენილი მისი სუსტი და ძლიერი მხარეები. ასევე რეალურმა საბრძოლო პრაქტიკამ აჩვენა იარაღის ექპლუატაციური თავისებურებანი. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე „C.G.Haenel“-ში დაიწყეს განახელებული ვარიანტის (სახელწოდებით MP.43) დახვეწა. დახვეწის და საბოლოო სახის მიცემის შემდეგ იგი მზად იყო წარმოებისთვის. მესამე რეიხის შეიარაღების და საბრძოლო მასალის მინისტრის ალბერტ შპეერის (Albert Speer) თანადგომით, 1943 წლის ივნისის მიწურულს და ივლისის დასაწყისში უკვე დაწყებულ იქნა ახალი ვარიანტის სახელწოდებით "MP.43"  მასიური წარმოება. (სიტყვა მასიური ამ შემთხვევაში პირობითია. ობიექტურად თუ ვიმსჯელებთ, მათი წარმოების ტემპი ვერანაირად ვერ ჩაითვლება მასიურად).
ავტომატური კარაბინი "MP.43" ადრეული ვარიანტი
ავტომატური კარაბინი "MP.43" მისი წინამორბედი ეგზემპლარებისგან “Mkb.42(H)” (რომელიც ისროდა ღია საკეტიდან) და “Mkb.42 (H) aufschießend” (ისროდა დახურული საკეტიდან და გააჩნდა შიდა ჩახმახი), პირველ რიგში განსხვავდებოდა აირის კამერით, რომელიც იყო შემოკლებული და წინა ნაწილში გააჩნდა დენთის აირის ბლოკირებისთვის განკუთვნილი სპეციალური ხრახნიანი საცობი. სხვაობა იყო ასევე საკეტის ჯგუფში და აირის დგუშის კონსტრუქციაში.
ფოტოზე ზევით მოცემულია "Mkb.42 (H)" -ს საკეტის ჯგუფი და დგუში, ხოლო ქვემოთ მოცემულია "MP.43" -ის საკეტის ჯგუფი და დგუში
"MP.43" (“Mkb.42 (H) aufschießend” -ის მსგავსად) ისროდა დახურული საკეტით და გააჩნდა ჩახმახიანი დამრტყმელ-გამშვები მექანიზმი. აღნიშნული მექანიზმი გადმოტანილ იქნა კონკურენტი ვალტერის Mkb.42(W) მოდელიდან (ამ მოდელზე ჩვენ სტატიის პირველ ნაწილში ვისაუბრეთ).  
ფოტოზე გამოსახულია ვალტერის ავტომატური კარაბინი Mkb.42(W)
სროლის რეჟიმების გადამრთველი ღილაკი განთავსებული იყო ისევე, როგორც “Mkb.42(H)” და “Mkb.42 (H) aufschießend” მოდელებში, ხოლო დროშისებური მცველის ბერკეტი გადმოტანილ იქნა “Mkb.42 (H) aufschießend” მოდელიდან, რომელიც მარცხენა მხარეს პისტოლეტისებურ სახელურთან იყო განთავსებული.
ცვლილებას დაექვემდებარა ასევე აირის კამერიდან ზედმეტი აირების გარეთ გამოსაფრქვევი ჭრილი, რომელიც MKb.42 (H)  მოდელზე იყო ოვალური ფორმის ფანჯრის სახით, ხოლო MP.43 -ში 7მმ დიამეტრის მქონე ნასვრეტის სახით.
ასევე სერიული წარმოების დაწყებიდან რამოდენიმე ხანში კონსტრუქციიდან გაქრა ხიშტ-დანის სამაგრი. MP.43 მოდელს Mkb.42(H) -ისგან მემკვიდრეობით ერგო კონდახში შესრულებული სათავსო, რომელშიც საწმენდი აქსესუარები ინახებოდა.
1943 წლის აგვისტოში კვლავ შეიცვალა იარაღის ნომენკლატურა და მიენიჭა ოფიციალური ინდექსი „МР.43/1“, ხოლო მანამდე წარმოებული MKb.42 (H)  მოდელები ოფიციალურ დოკუმენტებში აღინიშნებოდა როგორც MP.43/2.  ივნისიდან-სექტემბერის ჩათვლით ზულში მდებარე ფაბრიკამ "C.G.Haenel" შეძლო სულ 2000 ცალი ეგზემპლარის წარმოება. აგვისტოს თვიდან დამზადებულ ეგზემპლარებზე ლულის კოლოფის მარცხენა მხარეს დატანილ იქნა წარწერა „МР43/1“.
1943 წლის ივნისის მიწურულს კარაბინების დამზადებასთან ერთად დაიწყო ფართომასშტაბიანი სამხედრო გამოცდები. გამოცდა ხდებოდა აღმოსავლეთ ფრონტზე განლაგებულ მეხუთე მოტორიზირებული დივიზიის ელიტარულ შენაერთში 5. SS-Panzer-Division „Wiking“.
1943 წლის სექტემბერში, სამხედრო გამოცდებზე დაყრდნობით მომზადებულ იქნა ანგარიში, რომლის თანახმად მსროლელების ნახევარზე მეტი აღნიშნავდა, რომ ახალი იარაღი შეიძლება ჩაითვალოს პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების და შაშხანების ეფექტურ შემცვლელად. იარაღმა მოწონება დაიმსახურა ასევე SS-ის გენერალთა რიგებში, რომლებიც თხოვნით მიმართავდნენ ადოლფ ჰიტლერს რაც შეიძლება მალე დათანხმებოდა ახალი იარაღის მასიურ წარმოებას. მთავარ ამოსავალ წერტილს წარმოადგენდა ახალი იარაღის საბრძოლო უპირატესობა, საბჭოთა შპაგინის სისტემის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევთან  (ППШ-41) მიმართებაში.  გერმანული "MP.43" ერთეული გასროლების განხორციელებისას იძლეოდა ცოცხალი ძალის 400 მეტრამდე დაზიანების საშუალებას. გაწვრთნილი ჯარისკაცები კი 600 მეტრამდე სროლასაც ახერხებდნენ. შედარებისთვის საბჭოთა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი ППШ-41 ეფექტური იყო 150-200 მეტრამდე. გადამრთველის ავტომატურ რეჟიმზე დაყენებისას, რეკომენდირებული იყო ცეცხლის მოკლე ჯერებით (2-3 გასროლა) წარმოება. ასეთი სროლა ეფექტურ შედეგს იძლეოდა 300 მეტრამდე. 100 მეტრ დისტანციაზე სრული ავტომატური ჯერებით სროლის შემთხვევაში ტყვიების გაფანტვა შეადგენდა 11,5სმ-ს, ხოლო გასროლილი ტყვიების 50% ჯდებოდა 5,4სმ-ანი წრის რადიუსში (ანუ r50 = 5,4სმ-ს).
ფოტოზე გამოსახულია MP.43/1
ჯარისკაცები ასევე კმაყოფილებას გამოთქვამდნენ ვაზნის ეფექტურობაზე, რომლის ტყვიაც 50 მეტრ დისტანციაზე ხვრეტდა ფიჭვის დაფებისგან შემდგარ 250 მმ-ან პაკეტს, ხოლო 600 მეტრზე ფოლადის სამხედრო ჩაფხუტს. МР.43/1 -დან სროლისას უკუცემის ენერგია შეადგენდა 0,68 კგძ/მწ-ს (იგივე kgf m/s) (კილოგრამ-ძალა/მეტრი წამში. აღნიშნული არასისტემური საზომი ერთეული დღეს თითქმის აღარ გამოიყენება). შედარებისთვის აღნიშნული ენერგია, მაუზერის საშტატო კარაბინის Mauser K.98k შემთხვევაში 1,32 კგძ/მწ-ს შეადგენდა. შუალედური ვაზნის გამოყენებამ გამოავლინა ასევე სხვა დადებითი ფაქტორები, კერძოდ: მსუბუქი 7,92x33 Kurz ვაზნის წყალობით შესაძლებელი გახდა ჯარისკაცის მიერ სატარებელი საბრძოლო მარაგის გაზრდა წონის შემცირების გარეშე. მაუზერის საშტატო კარაბინისათვის (Mauser K.98k) განკუთვნილი 150 ცალი ვაზნა (7,92x57) იწონიდა 3,9კგ-ს, ხოლო 150 ცალი შუალედური ვაზნა (7,92x33) 2,6 კილოგრამს. შესაბამისად მებრძოლს შეეძლო ეტარებინა 180 ცალი ვაზნა წონის მომატების გარეშე. მიუხედავად იმისა, რომ ვაზნები იყო უფრო მსუბუქი, MP.43-ის მასა საბრძოლო კომპლექტთან (კომპლექტში შედიოდა 6 ცალი მჭიდი, მჭიდის ჩანთა, მჭიდის სწრაფდამტენები, 180 ცალი ვაზნა, საწმენდი აქსესუარები და საშულებები) ერთად შეადგენდა 10,3 კგ-ს, რაც დაახლოებით 1 კილოგრამით მეტი იყო, ვიდრე კარაბინი Mauser K.98k ხიშტით და საბრძოლო კომპლექტით. (აქედან გამომდნარე 1945 წელს ჯარისკაცის ძირითადი საბრძოლო კომპლექტი შემცირებულ იქნა 120 ცალ შუალედურ ვაზნამდე 7,92x33 Kurz).
მჭიდის ჩანთები, რომელშიც 3-3 ცალი  30 ვაზნიანი მჭიდი თავსდებოდა. ასეთი ჩანთით მებრძოლს გადაჰქონდა 180 ცალი ვაზნა (30x6)
გარდა საბრძოლო თვისებებისა ფრონტის ხაზზე ჩატარებულმა საბრძოლო პრაქტიკამ აჩვენა, რომ MP.43 იყო საიმედო, მისი ექსპლუატაცია არ წარმოადგენდა განსაკუთრებულ სირთულეს და მარტივად ექვემდებარებოდა საველე პირობებში მომსახურებას (დაშლა, აწყობა, წმენდა, გაპოხვა და ა.შ). თუმცა გარკვეული ჯარისკაცებისთვის ახალი იარაღი მაინც რთულად ასათვისებელი გამოდგა, რაც საჭიროებდა რიგი კონტიგენტის გადამზადებას.
სამხედრო გამოცდებმა ასევე გამოავლინა ახალი იარაღის ნაკლოვანებები:
·         იარაღის წონა (5,22 კგ სავსე მჭიდით) აღემატებოდა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის და კარაბინის Mauser K.98k წონას. ზედმეტი წონა ართულებდა ასევე იარაღის სწრაფად მიმართვას სამიზნე ობიექტისკენ.
·         მისი რესურსი ავტომატური იარაღისათვის იყო საკმაოდ დაბალი და შეადგენდა 5000 გასროლას;
·         საბრძოლო დანაყოფის თქმით უარყოფით ფაქტორს წარმოადგენდა ასევე ღამით სროლისას ლულიდან გამოვარდნილი ცეცხლის ალი, რაც მარტივად ახდენდა მსროლელის გამოვლენას (დემასკირებას).
·         სამიზნე მოწყობილობა იყო ზედმეტად მაღალი, რაც ართულებდა სწრაფად დამიზნებას;
·         სროლის რეჟიმების გადამრთველი და დროშისებური მცველი წარმოადგენდა ერთმანეთისგან დამოუკიდებელ დეტალს, რაც სტრესულ სიტუაციებში ართულებდა მანიპულირებას.  (მსროლელი ავტომატურ ჯერებზე გადართვის მაგივრად ახდენდა მცველის გაააქტიურებს, ან პირიქით).
1943 წლის სექტემბერში MP.43/1 –ის მასიური წარმოების დასაწყებად ყველაფერი მზად იყო და შესაბამის უწყებაშიც ალაპარაკდნენ მის შეიარაღებაში მიღებაზე, თუმცა ადოლფ ჰიტლერი გასცემდა ბრძანაბას, რომლის თანახმად შუალედურ ვაზნაზე გადასვლა არ უნდა განხორციელებულიყო. რიგ წყაროებს თუ დავუჯერებთ ჰიტლერი ეწინააღმდეგებოდა  შუალედურ ვაზნაზე გადასვლას იმ მიზეზით, რომ საწყობებში უამრავი მაუზერის შაშხანის ვაზნა 7,92х57 დარჩებოდა გამოუყენებელი. ამ საკითხში გარდამტეხი როლი ითამაშა შეირაღების სამინისტროს ტექნიკური განყოფილების უფროსმა კარლ ოტო ზაურმა (Karl Otto Saur).
ადოლფ ჰიტლერი და კარლ ოტო ზაური
მან დაარწმუნა ადლოფ ჰიტლერი, რომ ახალ იარაღს და ვაზნას შეეძლო შეეცვალა ბრძოლის წარმოება გერმანიის სასიკეთოდ. ასევე კარლ ოტო ზაური არწმუნებდა ჰიტლერს, რომ ძალიან სწრაფი ტემპით მოხდებოდა იარაღის წარმოება და ახლო მომავალში ვერმახტს ექნებოდა 3-4 მილიონამდე МР.43 + 8 მილიარდი შუალედური ვაზნა (7,92x33 Kurz). საბოლოოდ ჰიტლერმა შეიცვალა მოსაზრება და ვერმახტის უმაღლეს სამეთაუროს (OKW - Oberkommando der Wehrmacht) დაავალა ახალი იარაღის შეიარაღებაში მიღება, რომლითაც უნდა აღჭურვილიყო სატანკო დივიზიის მოტომსროლელი პოლკი და SS-ის საველე ჯარი.
ადოლფ ჰიტლერისთვის ჩატარებული იარაღის დემონსტრაციის ამსახველი კადრი. მაგიდაზე დევს ავტომატური კარაბინი Mkb.42(H) და MP.43
ასევე ჰიტლერის დავალებით უნდა განხორციელებულიყო ფართომასშტაბიანი წარმოება, რომლის თანახმად თვეში მოხდებოდა 30 000 ცალი МР.43-ის და 30 000 000 ცალი 7,92x33 Kurz ვაზნის წარმოება. აღნიშნული იარაღის წარმოების დაწყებით ეტაპობრივად ამოიცვლებოდა შეიარაღებაში არსებული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები MP.38 და МР.40. ამავდროულად ჰიტლერმა გასცა განკარგულება, რომლის თანახმად უნდა შეჩერებულიყო პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევ МР.40-ის წარმოება. ჰიტლერის ბრძანების შემდეგ ახალი იარაღის (MP.43) და მისთვის განკუთვნილი ვაზნების წარმოება იქცა ზეპრიორიტეტულ დავალებათ. МР.43-ის საბრძოლო თვისებებიდან გამომდინარე შესაძლებელი იყო 600 და რიგ შემთხვევებში 800 მეტრამდე ინტენსიური ცეცხლის წარმოება, რაც დიდ უპირატესობას იძლეოდა მოწინააღმდეგე მხარეებთან შეტაკებისას. ფაქტიურად ახალ იარაღი რადიკალურად ცვლიდა ბრძოლის ტაქტიკას.
ვინაიდან დაგეგმილი იყო, რომ МР.43/1 გამხდარიყო ფეხოსანთა უნივერსალური იარაღი, გეგმის თანახმად იგი უნდა აღჭურვილიყო ლულის ცხვირზე დასამაგრებელი ყუმბარმტყორცნით  Gw.Gr.Ger.42 (Gewehrgranatgerät 42). ასევე ტარდებოდა ექსპერიმენტები ახალი ტიპის ყუმბარმტყორცნის „Gewehrgranatengerat 43“ დამაგრებაზე. თუმცა სამხედროების აზრით უფრო ლოგიკური იყო  საშტატო „Gewehrgranatgerät 42“ ტიპის ყუმბარმტყორცნის გამოყენება, რომელიც უკვე გამოცდილ და აპრობირებულ მოდელს წარმოადგენდა.
ფოტოზე გამოსახულია MP.43/1-ის მსხვილი ლულა და განიერი წინა სამიზნე მოწყობილობა
გამომდინარე იქიდან, რომ МР.43/1 -ის ლულა იყო მსხვილი (ვიდრე ჰქონდა კარაბინს Mauser K98k), მასზე ვერ აყენებდნენ ყუმბარმტყორცნს „Gewehrgranatgerät 42“. აქედან გამომდინარე დაიწყო მუშაობა MP.43/1-ის გადამუშავებაზე.
გადამუშავებული МР.43/1
1943 წლის შემოდგომას გამოჩნდა გადამუშავებული МР.43/1, რომლის ლულაზეც შესაძლებელი იყო 30მმ-ანი ყუმბარების სასროლი მოწყობილობის Gewehrgranatgerät 42 (Gw.Gr.Ger.42) და „Gewehrgranatgerät 43“ (Gw.Gr.Ger.43) დამაგრება. ამისათვის ლულის წინა ნაწილში შემცირდა გარე დიამეტრი და შეიცვალა წინა სამიზნე მოწყობილობის სამაგრი.
ყუმბარმტყორცნ მოწყობილობას მოგვიანებით მიენიჭა სახელწოდება „MP.Gr.Ger. 42“. იგი განკუთვნილი იყო ცოცხალი ძალის გასანადგურებლათ და მოწინააღმდეგე მხარის ჯავშანსატანკო ტექნიკასთან ბრძოლისთვის. მასში ხდებოდა ნამსხვრევებიანი, ჯავშანგამტანი, კუმულაციური და სააგიტაციო ყუმბარების გამოყენება. ყუმბარმტყორცნის გამოყენებიდან გამომდინარე შეიცვალა ასევე კონდახის გეომეტრია და ოდნავ ამაღლებულ იქნა მისი საზურგე.
ფოტოზე გამოსახულია Gewehrgranatgerät 42 (Gw.Gr.Ger.42), მისთვის განკუთვნილი შალითა და სამიზნე მოწყობილობა
იმისათვის რომ მომხდარიყო ყუმბარის გასროლა, მსროლელეს ესაჭიროებოდა რამოდენიმე ოპერაციის შესრულება: 1. ლულის ცხვირზე არსებული დამცავი ქანჩის მოხსნა; 2. სალულე ყუმბარმტყორცნის ლულის ბოლოში დამაგრება; 3. ყუმბარის წინიდან მოთავსება სასროლ მოწყობილობაში; 4. მჭიდში სპეციალური ბიძგის მიმცემი ფუჭი ვაზნის მოთავსება; 5. ფუჭი ვაზნის ლულის სავაზნეში მიწოდება გადასატენი სახელურის უკან მოქაჩვით და ხელის გაშვებით.
Gewehrgranatgerät 42 (Gw.Gr.Ger.42) -ით აღჭურვილი ავტომატური კარაბინი
იმისათვის, რომ მომხდარიყო ოპტიმალური ფუჭი ვაზნის წარმოება, ატარებდნენ ცდებს სხვადასხვა წონის მუხტიან ფუჭ ვაზნებზე. 1944 წლის ივლისში შემუშავებულ იქნა სპეციალური სახის 2 ტიპის ფუჭი ვაზნა. 1. მცირე დენთის მუხტით, რომლის წონაც შეადგენდა 1,5გრამს და განკუთვნილი იყო ნამსხვრევებიანი ყუმბარის (Gewehrsprenggranate) სასროლათ; 2. ფუჭი ვაზნა 1,9 გრამიანი მუხტით, რომელიც ტანკსაწინააღმდეგო ყუმბარის (Gewehrpanzergranate) სასროლათ გამოიყენებოდა.
პარალელურად მიმდინარეობდა სამუშაოები ავტომატური კარაბინის სნაიპერულ ვარიანტზე, რომლის ფარგლებშიც 1943 წლის ოქტომბრის თვეში დობრიცში მდებარე ფეხოსანთა სასწავლებელში სიზუსტეზე შემოწმდა MP.43/1 და  თვითდამტენი შაშხანა G.43. შედარებისას ორივე ეგზემპლარი აღჭურვილი იყო იმ პერიოდისათვის ახალი 4 ჯერადი გადიდების ოპტიკური სამიზნე მოწყობილობით ZF.4, რომელიც იძლეოდა როგორც ვერტიკალური, ასევე ჰორიზონტალური შესწორებების შესაძლებლობას.
ფოტოზე გამოსახულია მეორე მსოფლიო ომის დროს დამზადებული ოპტიკური სამიზნე მოწყობილობა ZF.4 . აღნიშნული ეგზემპლარი ერთერთ ინტერნეტ აუქციონზე გამოჩნდა და მისი ღირებულება 1900 $-ს შეადგენდა
სამიზნე მოწყობილობა ZF.4 მაგრდებოდა ლულის კოლოფის მარჯვენა გვერდზე არსებულ სპეციალურ სამაგრზე.
ZF.4 ტიპის სამიზნე მოწყობილობის სამაგრი ლიანდაგი
ფოტოზე გამოსახულია ადრეული MP.43/1, რომელზეც დამაგრებულია სამიზნე მოწყობილობა ZF.4
მანამდე არსებულ მოდელზე Mkb.42(h) და ადრეულ MP.43/1-ზე გამოიყენებოდა ოპტიკური სამიზნე ZF.41, რომელიც მაგრდებოდა უკანა სამიზნე მოწყობილობის ამაღლებული ფუძის (პიედესტალის) გვერდებზე გაკეთებულ სპეციალურ მიმმართველებზე.
ფოტოზე გამოსახულია დრეული ვარიანტი MP.43/1, რომელც აღჭურვილია ZF.41 ტიპის ოპტიკური სამიზნე მოწყობილობით
ასეთი სამაგრით და ZF.41 ტიპის სამიზნე მოწყობილობის გამოყენების დროს 30 ვაზნის ავტომატური ჯერებით სროლის შემდეგ სამიზნე მოწყობილობა ისე ირეოდა, რომ შეუძლებელი ხდებოდა მისი გამოყენება. ახალი ZF.4 ტიპის სამიზნე მოწყობილობაზე გადასვლიდან გამომდინარე МР.43/1-ის უკანა სამიზნე მოწყობილობის გვერდებიდან გაქრა  ZF.41 -ისთვის განკუთვნილი სამაგრის მიმმართველები.
უკან გამოსახულია უკანა სამიზნე მოწყობილობა ZF.41 -ის სთვის განკუთვნილი მიმმართველით, ხოლო წინ გამოსახულია ეგზემპლარი მიმმართველის გარეშე
MP.43/1 მოდელზე დაყენებული ZF.4 ტიპის სამიზნე მოწყობილობის გამოცდისას გამოვლინდა, რომ ასეთი კომპლექსი არ ივარგებდა სნაიპერული დანიშნულებით, თუმცა ავტომატურ კარაბინზე MP.43/1 მაინც აყენებდნენ   ZF.4-ის სამაგრს. რამდენადაც ცნობილია ასეთი სამინზე მოწყობილობით აღჭურვილი MP.43/1 რეალურ საბრძოლო შეტაკებებში არასოდეს გამოყენებულა. ერთადერთი დადასტურებული გამოყენება მოხდა 1944 წლის სექტემბერში, რა დროსაც გერმანელ მებრძოლს MP.44  მოდელზე ეყენა ZF.4 ტიპის სამიზნე მოწყობილობა.
ასევე ფოტოქრონიკებში გვხდება საინტერესო ფოტო, რომელზეც ჩასაფრებული გერმანელი მებრძოლია გამოსახული და მის ავტომატურ კარაბინზე  დამონტაჟებულია ოპტიკური სამინზე ZF.4. ჩემი აზრით ZF4-ის გამოყენება მაინც ხდებოდა გარკვეულ საბრძოლო ეპიზოდებში, თუმცა ერთეულ შემთხვევებში და არა მასიურად.
1943 წლის მიწურულს  ასევე გამოცდას დაექვემდებარა კიდევ ერთი სნაიპერული კომპლექსი, რომელიც შედგებოდა ავტომატური კარაბინისგან МР.43/1 და ღამის ხედვის სამიზნე მოწყობილობისგან „Zielgerat 1229“ (ZG.1229) იგივე „Vampir“. აღნიშნული სამიზნე მოწყობილობა განკუთვნილი იყო იმისათვის, რომ მსროლელს ღამით ბუნებრივი განათების პირობებში თვალყური ედევნებინა ბრძოლის ველისთვის, განესაზღვრა მანძილი მიზნამდე, ეწარმოებინა ცეცხლი და მოეხდინა ცეცხლის კორექტირება. სამიზნე „Zielgerat 1229“ (ZG.1229) დაპროექტებულ იქნა ბერლინში მდებარე სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტში RPF (Forschungsanstalt der Deutschen Reichspost), ხოლო მისი წარმოება დაიწყო წამყვანმა გერმანულმა ოპტიკურ-მექანიკურმა ფაბრიკამ „Ernst Leitz“.
ფოტოზე გამოსახულია „Zielgerat 1229 (ZG.1229) Vampir" ტიპის სამიზნე მოწყობილობით აღჭურვილი ავტომატური კარაბინი
საცდელი ექსპლუატაციის ჩასატარებლად დამზადებულ იქნა MP.43/1 -ის პარტია 310 ცალი ეგზემპლარის სახით, რომლებიც დაკომპლექტდა „Zielgerat 1229“ (ZG.1229) ტიპის სამიზნე მოწყობილობით.  სამიზნე მოწყობილობა თავის ინფრაწითელი მაშუქით (ე.წ. პროჟექტორით) იწონიდა 2,26 კილოგრამს, ამას ემატებოდა სპეციალური კვების ბლოკი+აკუმულატორი, კაბელი, რომელიც სპეციალურ ხის ყუთში იყო მოთავსებული და გააჩნდა ზურგზე ჩამოსაკიდი სამაგრი. აღნიშნული მოწყობილობა მთლიანად იწონიდა 13,59 კგ-ს.  „Zielgerat 1229“ (ZG.1229) ტიპის სამიზნე მოწყობილობით აღჭურვილ MP.43/1 მოდელს ლულის ბოლოში უმაგრებდნენ სპეციალურ ძაბრისებურ ალმქრობს.
ისევ ძველი სახელწოდება МР.43
სულ 1943 წლის ივნისი-დეკემბერში დამზადებულ იქნა დაახლოებით 14 000 ცალი MP.43/1. 1943 წლის დეკემბერში ოფიციალურ დოკუმენტაცაში (ასევე მიმოწერაში) კვლავ შეიცვალა ავტომატური კარაბინის დასახელება (დასახელიბიდან ამოვარდა /1) და მიენიჭა უბრალოდ „MP.43“. შესაბამისად დეკემბრის თვიდან დაწყებულ იქნა მისი წარმოება განახლებული სახით.  განახლებულ MP.43 მოდელზე გადასვლისას მოხდა ასევე მხოლოდ ერთი ტიპის ყუმბარების სასროლი მოწყობილობის არჩევა, ნაცვლად ორისა  სერიულ წარმოებაში ჩაშვებულ იქნა მხოლოდ მოწყობილობა „Gw.Gr.Gеr. 42“, რომელიც უნიფიცირებულ ეგზემპლარს წარმოადგენდა, რადგანაც გამოიყენებოდა  როგორც Mauser K.98k ტიპის კარაბინზე, ასევე MP.43 -ზე. განახლებულ MP.43-ს მანამდე წარმოეული MP.43/1 -ისგან განსხვავებით ჰქონდა მცირედით შევიწროვებული წინა სამიზნე მოწყობილობის სამაგრი ფუძე და ოდნავ შემოკლებული ლულის ცხვირზე დამაგრებული ხრახნის დამცავი ქანჩი.
MP.43
მიუხედავად იმისა, რომ განახლებული ავტომატური კარაბინი სახელწოდებით MP.43 უკვე ითვლებოდა დახვეწილ მოდელათ, მის ბაზაზე მაინც ტარდებოდა სამეცნიერო-კვლევითი სამუშაოები, რომელიც მიზნად ისახავდა იარაღის შესაძლებლობების ზრდას და ამავდროულად წარმოების გაადვილებას. ახალი იარაღი უნდა ყოფილიყო ფეხოსანთა მრავალფუნქციური კომპლექსი, რომელსაც გამოიყენებდნენ სატანკო და მოტომსროლელ ბრიგადებში, სპეცდანიშნულების რაზმებში, გარკვეულ ოპერაციებში სნაიპერული იარაღის დანიშნულებით, პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის შემცვლელათ და რიგ შემთხვევებში, როგორც მსუბუქი ტყვიამფრქვევი. საბოლოოდ MP.43 -ის კონსტრუქციაში შეტანილ იქნა უმნიშვნელო ტექნოლოგიური ცვლილებები და 1943 წლის დეკემბრის მიწურულიდან წარმოებულ ეგზემპლარების ლულის კოლოფის მარცხენა მხარეს გაჩნდა მარკირება “MP.43” (ნაცვლად „MP.43/1“-სა). გადამუშავებას დაექვემდებარა ასევე იარაღის მაკოპლექტებელი აქსესუარები.
კომპლექტში შევიდა დამატებითი სათადარიგო ექსტრაქტორი, რომელიც ხშირად გამოდიოდა მწყობრიდან და ახალი Punch (ე.წ. ვიკოლოტკა), რომელიც გამოიყენებოდა აირის კამერის რეგულატორის მოსახრახნად. აღნიშნულ რეგულატორს გააჩნდა ნასვრეტი, რომელშიც გაუყრდინენ Punch-ს და მისი მოტრიალებით ახდენდნენ აირის კამერის რეგულატორის მახსნას.
ასევე აღნიშნული ხელსაწყო გამოიყენებოდა არასრული დაშლისას სხვადასხვა დეტალების მოსახსნელად. HWaA -ს ოფიცრებმა გამოთქვეს მოსაზრება, რომ კონსტრუქციიდან საერთოდ ამოღებულიყო ლულის ბოლოში არსებული ხრახნი და მისი დამცავი ქანჩი, რაც მნიშვნელოვნად შეამცირებდა ლულის დამზადებისას დახარჯულ დროით რესურსს. თუმცა გადაწყვიტეს, რომ მაინც დაეტოვებინათ აღნიშნული დეტალი, რადგანაც სამომავლოდ შესაძლებელი იქნებოდა მაყუჩის ან რაიმე მოწყობილობის გამოყენება. ამ პერიოდში საბჭოთა კავშირში უკვე გამოიყენებოდა ძმები მიტინების მიერ შექმნილი უხმო და ალისგარეშე სროლის ხელსაწყო (ე.წ. მაყუჩი), რომელიც «Брамит»-ის სახელით იყო ცნობილი. 1943 წლის მიწურულს და 1944 წლის დასაწყიში გერმანიაშიც სცადეს მსგავსი მოწყობილობის გაკეთება და კომპანია „Schneider-Opel“-მა დააზმადა 30 ცალი მოწყობილობა „Schalldampfer L25“, რომელიც სამხედრო გამოცდებისთვის იყო განკუთვილი, ასევე დამზაებული იყო პარტია 500 ცალი ერთეულის სახით, რომელიც ფრონტის ხაზზე სხვადასხვა დანაყოფებში იქნა გაგზავნილი. „Schalldampfer L25“ წარმოადგენდა ცილინდრულ მოწყობილობას, რომელშიც განთავსებული იყო რეზინის მემბრანები (ე.წ. ობტურატორები), რომლებიც მოწყობილობას ყოფდა რამოდენიმე კამერად. თუ დავუჯერებთ რიგ წყაროებს, 10-12 გასროლის შემდეგ რეზინის ობტურატორების ეფექტი მცირდებოდა, ამიტომ უნდა შეცვლილიყო. საბოლოო ჯამში აღნიშნული მაყუჩი საცდელ ეგზემპლარად დარჩა და მის წარმოებაზე უარი განაცხადეს.
MP.43 -ის ფართომასშტაბიანი წარმოების დასაწყებად საჭირო იყო უფრო დიდი მობილიზაცია და საწარმოო ბაზის შექმნა, ვიდრე გააჩნდა კომპანია C.G. Haenel-ს, რომელსაც უწყვეტი ნაკადით უნდა ეწარმოებინა ავტომატური კარაბინები. ამიტომ მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება, რომ პროცესში ჩართულიყვნენ სხვა მსხვილი და წვრილი მწარმოებლები, რაომლებიც დაამზადებდნენ იარაღისათვის განკუთვნილ გარკვეულ კვანძებს და მაკომპლექტებელ დეტალებს, ხოლო რიგი კომპანიები კი მოახდენდნენ იარაღის სრული სახით წარმოებას/აწყობას.  იარაღის საკვაძნო და მნიშვნელოვანი დეტალების (როგორიც არის ლულა, საკეტი, საკეტის ჩარჩო და დგუში) წარმოება ასევე საბოლოო აწყობა ხდებოდა ისეთი მსხვილი კომპანიების მიერ, როგორიცაა: C.G. Haenel, Walther, Stеyr-Daimler-Puch, ERMA (Erfurter Maschinenfabrik)  და J.P. Sauer & Sohn.
ქვემოთ გთავაზობთ ფაბრიკა/ქარხნების კოდებს, რომლის დატანასაც იარაღის ლულის კოლოფზე და კონკრეტულ დეტალებზე ახდენდნენ.
C.G. Haenel Waffen — und Fahrradfabrik ქალაქ ზულში (კოდი fxo);
Walther (კოდი ac);
Stеyr-Daimler-Puch  (კოდი bnz);
J.P. Sauer & Sohn  (კოდი ce);
ERMA (Erfurter Maschinenfabrik) (კოდი ayf);
Schiffer (კოდი afv).
დაბეჭდვის მეთოდით დეტალების დამზადებას ახდენენ კომპანიები: Merz-Werke ფრანკფურტიდან (კოდი сos) და გეიზლინგენში მდებარე კომპანია Wurtembergische Metallwarenfabrik (WMF) (კოდი awt). მეოერე მსოფლიო ომის მიწურულს მცირე შეკვეთები ლულის კოლოფების დამზადებაზე მიიღო ობერდორფში მდებარე მაუზერის ფაბრიკამაც Маuser-Werke AG (კოდი byf)
1 ცალი МР.43-ის დამზადებისთვის საჭირო იყო 12,5კგ მეტალი, 19 კაც/საათი და 14 დაზგა/საათი. 1 ცალი ავტომატური კარაბინის თვითღირებულება შეადგენდა 66 რეიხსმარკას. (მოგვიანებით, როდესაც წარმოება გადავიდა StG.44-ზე, მისი ფასი შეადგენდა 70 რეიხსმარკას) შედარებისთვის ამ პერიოდში მაუზერის კარაბინი Mauser K.98k ჯდებოდა 70 რეიხსმარკა.
მაღალჩინოსნების მხრიდან ხისტი მოთხოვნების, წარმოების მაღალი კონტროლის და სხვადასხვა კომპანიების ჩართულობით, წარმოების ტემპმა საგრძნობლად მოიმატა. 1944 წლის აპრილისთვის შესაძლებელი გახდა თვეში 9000 ცალი ავტომატური კარაბინის წარმოება.
МР.44
1944 წლის 16 მარტს, შეიარაღების სამმართველოს შემადგენლობაში არსებული სასროლი იარაღის და ტექნიკური საშუალებების საცდელ-საპროექტო განყოფილების (განყოფილება N2) ხელმძღვანელმა მოამზადა ანგარიში, რომლის თანახმად MP.43 მზად იყო ოფიციალურ შეიარაღებაში მისაღებად და მასიური წარმოების დასაწყებად.  ამავე პერიოდში სამხედროების მიერ (კერძოდ სატრანსპორტო საშუალებების ეკიპაჟის წევრების მხრიდან) გამოითქვა უკმაყოფილება კონდახთან დაკავშირებით. მათი თქმით კონდახი იყო ზედმეტად დიდი, რაც შეუძლებელს ხდიდა სატრანსპორტო საშუალებებში არსებულ სპეციალურ კლიპებში (სათავსოში) ავტომატური კარაბინის მოთავსებას. აღნიშნული კლიპები გათვლილი იყო Mauser K.98k ტიპის კრაბინების კონდახზე. შესაბამისად 1944 წლის მარტში MP.43-ის კონდახმა განიცადა მცირეოდენი ცვლილება და მისმა საზურგემ მიიღო თითქმის კარაბინის Mauser K.98k იდენტური ზომები. გადამუშავებული კონდახის მქონე 2 ცალი ეგზემპლარი გაგზავნილ იქნა ფეხოსანთა სასწავლებელში, სადაც მოხდა მათი გამოცდა. გამოცდებმა გამოავლინეს, რომ ასეთი კონდახი იყო უფრო მოსახერხებელი.
MP.44
1944 წლის 25 აპრილს ადოლფ ჰიტლერმა გამოსცა ახალი ბრძანება, რომელიც ეხებოდა ვერმახტის სასროლი შეიარაღების სისტემებს. აღნიშნულ დოკუმენტში გადამუშავებული კონდახის მქონე ავტომატური კარაბინის სახელწოდება კვლავ შეიცვალა და მიენიჭა ინდექსი “MP.44” (აღნიშნული ინდექსი შეიქმნა იმიტომ, რომ ადრეული MP.43-სგან განესხვავებინათ ახალი ავტომატური კარაბნი). თავად იარაღში არანაირი განსაკუთრებული ცვლილებები არ შესულა, უბრალოდ შეიცვალა გარკვეული ტექნოლოგიურ-წარმოებითი ნიუანსები და ლულის კოლოფის მარცხენა მხარეს გაჩნდა მარკირება MP.44.  მიუხედავად იმისა, რომ კონდახი გადამუშავდა MP.44 თავდაპირველად მაინც ადრეული ტიპის კონდახით მზადდებოდა. 1944 წლის შუა პერიოდიდან უკვე დაიწყო იარაღის ახალი შემცირებული ზომის კონდახებით წარმოება.
პარალელურად „Mauser Werke“-ც მუშაობს!
სტატიის პირველ ნაწილში ჩვენ ვისაუბრეთ, რომ ჰუგო შმაიზერის მთავარ კონკურენტს კომპანია „Walther“ წარმოადგენდა, რომლის ქმნლებამ Mkb.42(W) კრახი განცადა. ამ პერიოდში ავტომატურ კარაბინზე პარალელურად მუშაობდნენ ფაბრიკა „Mauser Werke“-ში სადაც სკურპულოზურად უდგებოდნენ საკითხს და ცდილობდნენ ყველა ნიუანსის გათვალისწინებით შეექმნათ ახალი ტიპის იარაღი. 1942 წელს ფაბრიკა  „Mauser Werke“-ს 37-ე განყოფილებაში (Abteilung 37), რომელიც დაკავებული იყო მსუბუქი სასროლი იარაღის შექმნა/განვითარებით, წამოწყებულ იქნა ავტომატური კარაბინის პროექტი. პროექტს მიენიჭა სახელოწდება „ავტომატური კარაბინი ნაკეთობა 06“ (Maschinenkarabiner Gerät 06). (სიტყვა ნაკეთობის მაგივრად ასევე გვხდებ დასახელება „ხელსაწყო 06“).
Ludwig Vorgrimler ფოტო გადაღებულია 1950 წელს
პროექტს სათავეში ჩაუდგა ლუდვიგ ფორგრიმლერი (Ludwig Vorgrimler) ხოლო მთავარ კონსტრუქტორს აღნიშნულ პროექტში წარმოადგენდა ვილჰელმ შტალი (Wilhelm Stähle), რომელმაც ავტომატური კარაბინის დაპროექტებისას ჩამკეტი მექანიზმის გარკვეული კვანძი გერმანული ტყვიამფრვქვევისგან „MG-42“ აიღო.
Gerät 06 პროტოტიპი
ასე გაჩნდა პირველი პროტოტიპი კოდური სახელწოდებით „Gerät 06“, რომელიც 7,92x33 Kurz ტიპის ვაზნებზე იყო გათვლილი და მუშაობდა ლულიდან აირის გაყვანის და დგუშის მოკლე სვლის პრინციპით, სადაც ლულის გადაკეტვა ხდებოდა ხისტი საკეტით (შეიძლება ითქვას, რომ თავად საკეტი იყო თავისუფალი) და ლულის ჩაკეტვას ახდენდა საკუთარი წონის, დამაბრუნებელი ზამბარის ენერგიით და 2 ცალი სპეციალური გორგოლაჭისებური საკეტის შემაკავებელით. სწორედ საკეტის გორგოლაჭისებური შემაკავებელი იქნა აღებული ტყვიამფქრვევიდან „MG-42“.
„Gerät 06“-ის  ნახაზი
„Gerät 06“-ის  პროტოტიპი სერიული ნომრით 3
„Gerät 06“ დაშლილ მდგომარეობაში
„Gerät 06“ და 10 ცალ ვაზნაზე გათვლილი მჭიდი
„Gerät 06“-ის  პროტოტიპი 1943 წლის პირველ ნახევარში დამზადდა. ქარხნული შემოწმებისას გამოვლინდა, რომ მისი ავტომატიკის სქემა ზედმეტად რთული და პრეტენზიული იყო. ამიტომ ფაბრიკის ანალიტიკურ-მათემატიკური განყოფილების ხელმძღვანელმა დოქტორმა მაიერმა გამოთქვა მოსზრება, რომლის თანახმად ავტომატიკა უნდა გაკეთებულიყო ნახევრადთავისუფალი საკეტის პრინციპით და კონსტრუქციიდან უნდა ამოღებულიყო ლულიდან აირგამყვანი სისტემა+დგუში. 1943 წლის გაზაფხულს დღის სინათლე იხილა ახალმა პროტოტიპმა სამუშაო ინდექსით „Gerät 06H“ (ალფავიტური ინდექსი „H“ ამ შემთხვევაში აღნიშნავდა „halbverriegelt“ - გერმანულად ნიშნავს ნახევრადგადაბმულ საკეტს).
„Gerät 06H“
აღნიშნულ ეგზემპლარში ასევე გამოიყენებოდა გორგოლაჭისებური დეტალები, რომელიც გასროლის საწყის ეტაპზე ამუხრუჭებდა საკეტის გახსნის პროცესს. გასროლამდე საკეტი საკუთარი წონის და დამაბრუნებელი ზამბარის დაწოლის ხარჯზე ახდენდა ლულის გადაკეტვას. ამ პოზიციაში 2 ცალი გორგოლაჭი გამოსული იყო საკეტის ტანიდან (კორპუსიდან) და უზრუველყოფდა დამატებით ჩაკეტვას.
გასროლის დროს მასრაში წარმოქმნილი წნევა აწვებოდა საკეტის თავაკს, რომელიც იწყებდა უკან გადაადგილებას. ამ მომენტში გორგოლაჭები საკეტის თავაკთან ერთად გადაადგილდებოდნენ უკან და შედიოდნენ მასიური საკეტის ტანში (კორპუსში). ასეთი სქემის წყალობით დენთის აირების ძირითადი ნაწილი იხარჯებოდა მასიური საკეტის უკუსვლაზე. შესაბამისად ლულაში წნევა ასწრებდა მისაღებ ზღვარზე ჩამოვარდნას, რის შემდეგაც გორგოლაჭები მთლიანად შედიოდნენ (იმალებოდნენ) საკეტის კორპუსში, ხოლო შემდეგ საკეტის ჯგუფი ინერციით განაგრძობდა უკუსვლას და ახდენდა მასრის ამოგდებას. კონსტრუქციაში ჩაიდო ასევე რეველის ტიპის ღარები, რომელიც სავაზნეში იყო შესრულებული. აღნიშნული ღარების წყალობით გასროლის დროს დენთის აირების გარკვეული ნაწილი ხვდებოდა სავაზნესა და მასრას შორის, რაც იწვევდა მასრაში არსებული წნევის დაბალანსებას. აქედან გამომდინარე მასრა ნაკლები ძალით ეკვროდა სავაზნის კედლებს და აადვილებდა მის ექსტრაქციას.
Gerät 06H -ის დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი იყო ჩახმახიანი ტიპის და შეეძლო როგორც ერთეული, ასევე სრულიად ავტომატური ჯერებით სროლა. მცველის და ცეცხლის რეჟიმების გადამრთველი განთავსებული იყო ლულის კოლოფის მარცხენა მხარეს. ასევე მარცხენა მხარეს იყო გადასატენი სახელური. კონდახი დამზადებული იყო ხისგან და განლაგებული იყო ლულის ხაზზე, რაც სროლისას ამცირებდა ლულის ხტომას. იარაღის ვაზნებით კვება ხორციელდებოდა MP.43/1 და MP.43-ის 30 ცალ ვაზნაზე გათვლილი მჭიდებით, თუმცა მაუზერის ფაბრიკამ იარაღი დააკომპლექტა 10 ცალ ვაზნაზე გათვლილი მოკლე მჭიდებით. ასეთი მჭიდების გამოყენების შემთხვევაში მსროლილი დაწოლილი მდგომარეობიდან ცეცხლის წარმოებისას, მაქსიმალურად დაბალ პოზიციას იკავებდა, რაც თავისთავად მოწინააღმდეგე მხარეს უმცირებდა სამიზნე სილუეტის ზომას.
ქარხნული გამოცდების დროს „Gerät 06H“ -დან განხორციელდა 6000 გასროლა ყოველგვარი შეფერხების გარეშე. შემდეგ ეტაპს წარმოადგენდა საპოლიგონო გამოცდები, რომლის განსახორციელებლად სახმელეთო ჯარების შეიარაღების სამმართველომ (HWaA – HeeresWaffenAmt), მაუზერის ფაბრიკას მოთხოვა 4 ცალი „Gerät 06H“. 1944 წლის დასაწყისში ფაბრიკამ დაამზადა საპოლიგონო გამოცდებისთვის საჭირო ეგზემპლარები, რომელსაც მიენიჭა ინდექსი Mkb.43(M) (ალფავიტური ინდექსი „M“ აღნიშნავდა Mauser-ს) და გაგზავნილ იქნა კუმერსდორფში მდებარე საგამოცდო ცენტრში. ამ პერიოდში გერმანიის არმიაში გარკვეულ წილად უკვე ფეხს იკიდებდა ჰუგო შმაიზერის ავტომატური კარაბინები MP.43/1, MP.43 და შემდგომში უკვე MP.44, შესაბამისად Mkb.43(M)-ის გამოცდა გაჭიანურდა და 1944 წლის მიწურულს იქნა დასრულებული. მიუხედავად იმისა, რომ Mkb.43(M)-მა წარმატებით გაიარა გამოცდები, სახმელეთო ჯარების შეიარაღების სამმართველომ არ განახორციელა მაუზერის ფაბრიკასთან შემდგომი სამუშაოები. პარარელურად მაუზერის ფაბრიკაში აგრძელებდნენ „Gerät 06H“-ის გადამუშავებას, რომელიც ძირითადად ტექნოლოგიურ დახვეწას და წარმოების გაადვილებას ემსახურებოდა. (ამ საკითხზე ჩვენ სტატიის მესამე ნაწილში ვისაუბრებთ)

MP.43 და МР.44 შეიარაღებაში
თავდაპირველად იგეგმებოდა, რომ МР.44 -ით შეიარაღებულიყო მხოლოდ  ფეხოსანთა პოლკის ორი შემადგენლობა, თუმცა ახალი იარაღი იმდენად ეფექტური აღმოჩნდა, რომ გადაწყვიტეს მისი სხვა დანაყოფებში გაშვებაც.  1944 წელს წარმოების გეგმაში შევიდა კორექტირება, რომლის თანახმად MP.44 უნდა გამხდარიყო ფეხოსანთა ერთიანი იარაღი, რომელიც შეცვლიდა ყველა სხვა ხელის ცეცხლსასროლ იარაღს.
პირველ რიგში წარმოებული ავტომატური კარაბინები МР.43 და МР.44 შერჩევით მოხვდა ქვემოთ ჩამოთვლილ დანაყოფებში და შენაერთებში: მოტორიზირებულ ნაწილებში, ვერმახტის შენაერთებში და SS-ის საველე ჯარში.  1944 წელს შტატის თანახმად გერმანიის ფეხოსანთა დივიზიას უნდა ჰქონოდა 8598 ცალი  მჭიდიანი კარაბინი (Mauser K.98k); 309 ცალი  თვითდამტენი შაშხანა; 513 ცალი თვითდამტენი სნაიპერული შაშხანა; 2013 ცალი პისტოლეტი; 325 ცალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი; 1270 ცალი ავტომატური კარაბინი (მოიერიშე შაშხანა), რომლიდანაც (პოლკს უნდა ჰქონოდა 330ცალი, ბატალიონს 165 ცალი, ხოლო როტას 55 ცალი);
614 ცალი ხელის ტყვიამფრქვევი; 102 დაზგური ტყვიამფრქვევი და 108 ცალი ხელის ტანკსაწინააღმდეგო ყუმბარმტყორცნი. პარალელურად დაიგეგმა სხვა  სამხედრო დანაყოფების შეიარაღება ავტომატური კარაბინებით MP.43/MP.44. ასევე დღის წესრიგში დადგა ტანკების, თვითმსვლელი საარტილერიო და საიერიშო კომპლექსების ეკიპაჟის ყველა წევრის შეიარაღება. ერთერთ ყველაზე არასტანდარტულ მიდგომას წარმოადგნდა ის, რომ MP.43 და MP.44 უნდა გამხდარიყო იმ პერიოდისათვის უახლესი გერმანული ტანკების  „Panzerkampfwagen VI Ausf. B.“ (Т-VIB) (იგივე „Tiger II”, იგივე  „Königstiger“ ქართულად „სამეფო ვეფხვი“)  და „Panther II“ -ის  საბორტო იარაღი, რომელიც შეცვლიდა საშტატო ტყვიამფრქვევებს MG.34 და MG.42. ოფიცალურ დოკუმენტებში ყველაფერი ზუსტად იქნა გაწერილი, თუმცა რეალურ პრაქტიკაში გერმანელები ვერ ანხორციელებდნენ დასახულ მიზნებს. 1944 წლის ივნისის თვეში მოხერხდა მხოლოდ პირველი ფეხოსანთა დივიზიის სრული გადაიარაღება MP.44-ით. ყველა ფეხოსანთა დანაყოფებში ხვდებოდა ერთი ან ორი ცალი ავტომატური კარაბინი, ხოლო რიგ შემთხვევებში დანაყოფის ყველა მებრძოლო იღებდა MP.44-ს. იმ დანაყოფებში, სადაც ყველა მებრძოლი იყო შეიარაღებული MP.44 -ით, მაინც იდგა მჭდიანი კარაბინის Mauser K.98k საჭიროება, რადგანაც МР.44 ვერ უზრუნველყოფდა ლულაზე დასამაგრებელი ყუმბარების სასროლი მოწყობილობიდან ყუმბარების ეფექტურ სროლას. ასევე ავტომატური კარაბინის MP.43 / MP.44 სნაიპერული ვარიანტი კვლავ საცდელ ეგზემპლარებად რჩებოდა და ფეხოსანთა რიგებში ისევ Mauser K.98k ტიპის სნაიპერულ შაშხანებს იყენებდნენ.
გაგრძელება იქნება!

11/06/2017

Javette

იარაღის  და საბრძოლო მასალის ევოლუცია უმეტეს შემთხვევაში (რათქმაუნდა არა ყველგან და ყოველთვის) ომთან არის დაკავშირებული. ომი არის რეალური, უტყუარი  და ყველაზე პრაქტიკული გამოცდა, რომელიც ავლენს ბრძოლაში გამოყენებული საარმიო იარაღის (ხაზს ვუსვამ სიტყვა საარმიოს, რადგანაც სამოქალაქო იარაღის შემთხვევაში ეს აუცილებლად ასე არ ხდება) სუსტ / ძლიერ მხარეებს და ხშირად იძლევა ნათელ სურათს იმის შესახებ, თუ რა ცვლილებები უნდა გატარდეს შეიარაღების გასაუმჯობესებლად. რეალური საბრძოლო პრაქტიკისას იქმნება კონკრეტული სიტუაციები, როდესაც შეიარაღებაში არსებული მოდელები, არ და ვერ იქნება გამოყენებული კონკრეტული დავალებების შესრულბისას, რადგანაც ისინი უბრალოდ არ შეესაბამებიან კონკრეტული ოპერაციის მოთხოვნებს.  ასეთ შემთხვევაში საქმეში ერთვებიან საკონსტრუქტორო ბიუროები და ცდილობენ შექმნან ახალი ეგზემპლარები, რომლითაც შესაძლებელი გახდება შევსებულ იქნას შეიარაღების ის „ცარიელი ადგილები“, რომელიც რეალურმა საბრძოლო პრაქტიკამ გამოავლინა. სწორედ ერთერთ ასეთ ეგზემპლარზე მინდა ვისაუბროთ ამ სტატიაში.

60-ანი წლების შუალედში ამერიკულმა კომპანიამ „MB Associates“ (შემოკლებით MBA), რომელიც ცნობილია პისტოლეტებით  „Gyrojet“  (ეს პისტოლეტები ტრადიციული ვაზნის ნაცვლად იყნებდა მინი რაკეტებს), წამოიწყო ახალი პროექტი. აღნიშნული პროექტის ფარგლებში, უნდა შემუშავებულიყო სპეციალური ვაზნა, რომელსაც გამოიყენებდნენ კონკრეტული ოპერაციების შესრულებისას. „MB Associates“-ის თანამშრომლებმა შეისწავლეს აშშ-ს არმიის და სპეცდანიშნულების დანაყოფის საჭიროებები, რის შედეგადაც გადაწყვიტეს შეექმნათ ახალი ტიპის საბრძოლო მასალა და იარაღი, რომელიც საყარაულო ძაღლების წინააღმდეგ უნდა გამოყენებულიყო. გარდა ძაღლებისა ამ იარაღის გამოყენება შესაძლებელი იქნებოდა ასევე ადამიანების წინააღმდეგაც. მთავარ გათვლას წარმოადგენდა ის, რომ გასროლა უნდა ყოფილიყო ჩუმი და არალეტალური. მარტივად რომ ვთქვათ ბილოგიური სამიზნე რომელსაც მოხვდებოდა ტყვია, უნდა დაძინებულიყო  და არა გარდაცვლილიყო. ფაქტიურად ეს უნდა ყოფილიყო ერთგვარი ტრანკვილიზატორი. გარდა დასაძინებელი შემადგენლობისა, შესაძლებელი იყო ასევე სხვა ნივთიერების გამოყენება, რომელიც მოახდენდა ობიექტის დროებით პარალიზებას. მიუხედავად იმისა, რომ სამხედროებს და სპეცსამსახურებს არ მიუმართავთ ოფიციალური მოთხოვნით, კოპანია „MB Associates“ თავის ინიციატივით გამოვიდა და გადაწყვიტა მსგავსი საბრძოლო მასალის შექმნა.
თავდაპირველად გადაწყდა, რომ შემუშავებულიყო სპეციალური ვაზნა, რომელსაც ლულის ადაპტერის მეშვეობით გამოიყენებდნენ აშშ-ს არმიის საშტატო შაშხანაში M-16.  მსროლელს უნდა მოეხდინა M-16-ის ლულაში გრძელი გლუვლულიანი ლულა- ადაპტერის ჩამაგრება და სპეციალური ფიქსატორების მეშვებით მისი დაფიქსირება. გლუვი ლულა ადაპტერის კალიბრი შეადგენდა 0,76მმ-ს. მისი მონტაჟი და დემონტაჟი არ საჭიროებდა დიდ ძალისხმევას, რისი წყალობითაც მსროლელს მცირე დროში შეეძლო მოეხსნა ადაპტერი ლულიდან და გაეგრძელბინა საბრძოლო 5,56x45 კალიბრის ვაზნებით სროლა.
მთავარ ობიექტს წარმოადგენდა ახალი საბრძოლო მასალა, რომელიც 5,56x45 კალიბრის ვაზნის მასრისგან შედგებოდა. კონსტრუქტორებმა აიღეს საშტატო ვაზნის 5,56x45 მასრა და გაბურღეს მისი ფუძე ისე, რომ მასში მოთავსებულიყო ბრაუნინგის 6,35x15მმ-ანი (.25ACP) პისტოლეტის ვაზნის მასრა. რატომ არ დატოვეს მასრის ფუძე და კაფსულ მაალებელი სტანდარტული ხახით? ამ კითხვაზე პასუხის გაცემაში გვეხმარება ვაზნის კონსტრუქციის დეტალური შესწავლა.
მასრაში იდებოდა მოგრძო მეტალის ადაპტერი, ხოლო ამ ადაპტერის არხში მოთავსებული იყო დაახლოებით 3სმ (რიგი წყაროების თანახმად 23მმ) სიგრძის ნემსი (შეიძლება ვუწოდოთ ისარი), რომლის კალიბრიც შეადგენდა 0,76მმ-ს. სწორედ ამ ადაპტერის მოსათავსებლად იყო გაბურღული ვაზნის ფუძე. მასრაში ნემსიანი ადაპტერის ჩამაგრების შემდეგ იდებოდა ბრაუნინგის 6,35მმ-ანი პისტოლეტის ვაზნის კაფსულირებული მასრა და დენთის მუხტი.
სასხლეტზე თითის გამოკვრისას ნემსა ახდენდა 6,35მმ-ანი ბრაუნინგის ვაზნის კაფსულის აალებას, რომელიც თავისთავად იწვევდა დენთის მუხტის აფეთქებას. დენთის მუხტის აფეთქების შედეგად გამოყოფილი აირები უბიძგებდა 0.76მმ-ან ისრისებურ (ნემსისებურ) ტყვიას, რომელიც გაივლიდა ვაზნაში არსებულ ადაპტერს და შემდეგ ხვდებოდა გლუვ ლულა ადაპტერში. ნემსისებური ტყვია შედგებოდა ორი ნაწილისგან: 1. მოკლე წვეტიანი წინა ნაწილი დამზადებული იყო ვოლფრამისგან; 2. გრძელი უკანა ნაწილი, რომელიც მაგნიუმის შენადნობისგან იყო დამზადებული. ასეთი ორკომპონენტიანი კონსტრუქციის წყალობით ნემსისბური ტყვიის დასტაბილურება გლუვ ლულაში უკეთესად ხდებოდა. ნემსისებური ტყვიის უკანა ნაწილს, რომელიც მაგნიუმის შენადნობისგან იყო დამზადებული, გააჩნდა განივი ხრახნისებური ნაჭდევები, რომელშიც თავსდებოდა შესაბამისი დამაძინებელი ან პარალიტიკური მოქმედების მქონე ქიმიური შემადგენლობა. ნემსისებურ ტყვიას მიენიჭა სახელწოდება „Javette“. (აღნიშნული სახელით კომპანია „MB Associates“ -მა მანამდეც წარმოადგინა საცდელი პერსპექტიული ვაზნები, რომელიც ტყვიის მაგივრად ისროდა რამოდენიმე ისარისებურ დამაზიანებელ ელემენტს).
მცირე მუხტის და გრძელი მიკროკალიბრული ლულის წყალობით გასროლის ხმა იყო საკმაოდ დაბალი, რაც იძლეოდა შეუმჩვნეველი გასროლის განხორციელების საშუალებას. ნემსისებური ტყვია ლულას ტოვებდა 240-250 მ/წამი სიჩქარით. საცდელი სროლებისას დადგინდა, რომ ნემსისებურ ტყვიას შეეძლო ცხოველის ბეწვის და ტყავის (ასევე ადამიანზე სროლის შემთხვევაში ტანისასამოსის და ტყავის) გახვრეტა. ვინაიდან ნემსისებური ტყვია იყო მიკროკალიბრული, ბიოლოგიურ სამიზნეზე მოხვედრისას არ ჰქონდა მკვეთრად შესამჩნევი ტკივილის შეგრძნება. სამიზნე უბრალოდ იგრძნობდა მცირე ჩხვლეტას, რომელიც ჰგავდა მწერის ნაკბენს. ქიმიური შემადგენლობა სწრაფად იწყებდა სისხლში მოქმედებას, რომლის წყალობითაც სამიზნე დროის მცირე მონაკვეთში იძინებდა / პარალიზდებოდა და კარგავდა წინააღმდეგობის გაწევის უნარს. სანამ საყარაულო ძაღლს ან დაცვას ეძინა, დივერსიული ჯგუფი, სპეცდანიშნულების მებრძოლები, ახერხებდნენ დაცულ ტერიტორიაზე შეუმჩნევლად შეღწევას. დღეს არ არსებობს უტყუარი ცნობები „Javette“-ის რეალურ საბრძოლო პრაქტიკაში გამოყენების შესახებ, თუმცა რიგი წყაროები ამბობს, რომ მას იყიენებდნენ 1966-1973 წლებში ჩრდილოეთ ვიეტნამში.
კომპანია „MB Associates“ პროექტ “Javette”-ის ფარგლებში არ შეჩერებულა, მხოლოდ 5,56x45 კალიბრის სპეციალური ვაზნის შემუშავებით. მათ მიერ ასევე შეიქმნა ნემსისებური ტყვიით აღჭურვილი  .22LR ტიპის ვაზნა. სხვადასხვა წყაროებს თუ დავუჯერებთ ამ ვაზნების გამოყენება  ხდებოდა პისტოლეტებში High Standard (Hi-Standard) HDM, რომლითაც CIA (Central Intellegence Agency) იყო შეიარაღებული.
ფოტოზე გამოსახულია პისტოლეტი High Standard (Hi-Standard) HDM
მოგვიანებით კომპანია „MB Associates“-მა, მერილენდში მდებარე Fort Detrick-ის სამხედრო ობიექტიდან, რომელშიც შედიოდა ამერიკის არმიის სამედიცინო ცენტრი ე.წ. MEDCOM (Medical Command) და ბიოლოგიურ-ბაქტერიული (ასევე ენტემოლოგიური) იარაღის სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორები, მიიღო შეკვეთა ნემსისებურ ტყვიებზე, რომელიც აშშ-ს ცენტრალური დაზვერვის სააგენტოსთვის (CIA) უნდა შემუშავებულიყო.  პირველი ვარიანტის „Javette“- ტიპის ნემსისებური ტყვია (რომელზეც ზევით ვისაუბრეთ) რჩებოდა ადამიანის ორგანიზმში და მისი აღმოჩენა შესაძლებელი იყო, ხოლო CIA-ს ესაჭიროებოდა ისეთი ნემსისებური ტყვია, რომელიც აორთქლდებოდა ორგანიზმში. გადაწყდა რომ ახალი ნემსისებური ტყვია ყოფილიყო დამზადებული ვოლფრამისებური ფხვნილისგან, რომელიც სპეციალური წებოთი შეერთდებოდა. წებო სისხლში მოხვედრისას იქნებოდა ხსნადი, რაც სხლეუში შესვლისას გამოიწვევდა მისი სტრუქტურის დაშლას. ანუ მარტივად, რომ ვთქვათ ტყვია აორთქლდებოდა ორგანიზმში შესვლისას. ასეთ ნემსისებურ ტყვიაში უკვე გამოყენებულ იქნებოდა სხვადასხვა ლეტალური მოქმედების ბიოლოგიურ-ბაქტერიული შემადგენლობა და ორგანული წარმომავლობის ტოქსინები, მაგალითად ერეთრთი ტოქსინი განკუთვნილი იყო გულსისხლძარღვთა სისტემისთვის და სხეულში მოხვედრისას იწვედა ინფარქტით გარდაცვალებას. ნემსისებური ტყვიის უკანა ნაწილი უნდა დამზადებულიყო, ასევე ხსნადი პლასტმასისგან, რომელიც სისხლთან კონტაქტისას დადნებოდა.
ცვლილება შევიდა ასევე ვაზნის კონსტრუქციაში. ახალი ვაზნა უნდა ყოფილიყო მრავალჯერადი გამოყენების და შესაძლებელი უნდა ყოფილიყო მისი გადამუხტვა. ასევე მაქსიმალურად ჩუმი გასროლისთვის ვაზნა აღიჭურვა ელექტრონული ამაალებელით. აღნიშნულ ვაზნაზე შეიქმნა სპეციალური ერთმუხტიანი პისტოლეტი, რომელსაც არ ჰქონდა არც გასროლის ხმა და არც კაფსულაზე ნემსის დარტყმის შედეგად გამოწვეული ჩხაკუნი. ვაზნის ფუძეში არსებული მაალებელი შემადგენლობა სასხლეტზე თითის დაჭერის დროს გაგზავნილი ელექტრონული იმპულსით დეტონირდებოდა.
დღეს არ არსებობს რაიმე ოფიციალური ცნობები ამ პისტოლეტების რეალურ სიტუაცებში გამოყენების შესახებ, თუმცა სხვადასხვა წყაროების თანახმად იგი საცდელი სახით ვიეტნამის ომში იქნა გამოყენებული.  1969-70 წლებში აშშ-ს რიგით 37-ე პერზიდენტმა რიჩარდ ნიქსონმა (Richard Milhous Nixon) თავის ბრძანებით აკრძალა ქიმიური და ბაქტერიოლოგიური იარაღის გამოყენება. შესაბამისად „MB Associates“-ის ქმნილებაც მოხვდა აკრძალული იარაღის ნუსხაში.
მოგვიანებით, როდესაც ინფორმაციამ ნემსისებური ვაზნების შესახებ საზოგადოებაში გაჟონა, მასზე გათვლილ პისტოლეტს შეარქვეს სახელი  „Heart Attack Gun“ (გულის შეტევის პისტოლეტი).
1975 წელს აშს-ს კონგრესმა გამართა სხდომა, რომელიც ეძღვნებოდა CIA-ს საქმიანობას. აღნიშნულ ღონისძიებაზე სხვადასხვა საკითხებთან ერთად განხილულ იქნა ასევე კომპანია „MB Associates“ -ის მიერ შექმნილი იარაღები. სწორედ ამ დროს სხდომათა დარბაზში დემონსტრირებულ იქნა რამოდენიმე ცალი „Heart Attack Gun“.
ფოტოზე გამოსახულია სენატორი ფრენკ ჩერჩი და ჯონ ტაუერი, რომლებიც ახდენენ პისტოლეტის „Heart Attack Gun“ დემონსტრირებას. ფოტოს ავტორი Washingtonpost.com
ამ ფაქტის შემდეგ საზოგადოებაში უამრავი მითქმა-მოთქმა გავრცელდა სხვადასხვა ადამიანთა მკვლელობის შესახებ, რომელთაც მანამდე არ აწუხებდათ გული და მოულოდნელად გულის შეტევით გარდაიცვალნენ. ბუნებრივია ასეთი გარდაცვალების ფაქტები ყოველთვის იწვევს საზოგადოების ეჭვს, მაგრამ არავინ არ იცის თუ კონკრეტულად სად? როდის? ვის მიმართ? იქნა გამოყენებული „Heart Attack Gun“ და ალბათ არც არასოდეს გახდება ცნობილი!