ჩინური სპეციალური იარაღი Type 64

ისტორიას რომ გადავავლოთ თვალი, ჩინეთი წლების მანძილზე ძირითადად სხვადასხვა ქვეყნაში შემუშავებული ცეცხლსასროლი იარაღის კოპირებით იყო დაკავებული. 50-ან წლებში ჩინეთის სახალხო-განმანთავისუფლებელი არმიის (ჩინურად 中国人民解放军) შეიარაღებაში დიდი რაოდენობით ირიცხებოდა საბჭოთა კავშირში შექმნილი შპაგინის სისტემის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის (ППШ-41) ჩინური კლონი სახელწოდებით “Type 50” და სუდაევის სისტემის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის (ППС-43) ჩინური კლონი “Type 54”. 1956 წელს მათ რიგებს შეურთდა კალაშნიკოვის ავტომატის მორიგი ჩინური კლონი “Type 56”. აღსანიშნავია, რომ სამივე იარაღი საბჭოთა კავშირის მიერ ოფიციალურად გაცემული ლიცენზიის საფუძველზე მზადდებოდა ჩინეთის ტერიტორიაზე.

60-ანი წლების დასაწყისში ჩინეთში ინიცირებულ იქნა საკონსტრუქტორო-კვლევითი სამუშაოები, რომელიც მიზნად ისახავდა სხვადასხვა სახის სპეციალური ცეცხლსასროლი იარაღის შემუშავებას. მთავარ მოთხოვნას სპეციალური იარაღის მიმართ წარმოადგენდა უხმო და ალისგარეშე სროლის შესაძლებლობა. აღნიშნული პროექტის ფარგლებში შემუშავდა იმ პერიოდისათვის საკმაოდ ინოვაციური პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი, რომელიც დღეს ცნობილია სახელწოდებით „Type -64“. იარაღის შემუშავებას ხელმძღვანელობდა კონსტრუქტორი ლი ჩჟენგფანი (Li Zhengfan).  ჩვენი აზრით ეს იარაღი იმსახურებს დიდ ყურადღებას, რადგანც მისი შემუშავების პერიოდისათვის ბევრ ქვეყანას არ ჰქონია სერიულ წარმოებაში  ანალოგიური სახის კომპლექსური იარაღი, რომელიც აერთიანებდა სპეციალურ ვაზნას და სპეციალურ ავტომატურ იარაღს.
"Type 64" გაშლილი დუგლუგით და 20 ცალ ვაზნაზე გათვლილი მჭიდით
„Type-64“ შეიქმნა ჩინეთის სახალხო-განმანთავისუფლებელი არმიის სპეცდანიშნულების დანაყოფისთვის. მისი ავტმატიკის სქემა სხვა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების იდენტურად აგებული იყო თავისუფალი საკეტის პრინციპით. სროლა წარმოებდა დახურული საკეტიდან. თავად საკეტი იმეორებდა “Type 54” -ში (საბჭოთა ППС-43 -ის ჩინური კლონი) გამოყენებული საკეტის ფორმას. იარაღს შეეძლო ცეცხლის გახსნა როგორც სრულიად ავტომატური ჯერებით, ასევე ერთეული გასროლებით. დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი წააგავდა ჩეხოსლოვაკიური მსუბუქი ტყვიამფრქვევის „ZB-26“ მექანიზმს და შესრულებული იყო დაბეჭდვის (დაშტამპვის) მეთოდით. აქვე ავღნიშნავ, რომ ჩეხოსლოვაკიური მსუბუქი ტყამფრქვევი „ZB-26“ გარკვეული რაოდენობით ირიცხებოდა ჩინეთის არმიის შეიარაღებაში, შესაბამისად მისი დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი მოეწონათ ჩინელებს და გადაწყვიტეს იგივე პრინციპული სახის სქემა გამოეყენებინათ.
გამოცდების წარმატებით დასრულების შემდეგ Type-64 ოფიციალურად იქნა შეიარაღებაში მიღებული. საწარმოო ხაზი გაიმართა ჩინეთში მდებარე სახელმწიფო ქარხანა 66-ში, რომელიც მოგვიანებით გადაეცა ქარხანას  „NORINCO“ (North Industries Group Co).
„Type -64“ არ იყო სტანდარტული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი, რომლის ლულაზეც საჭიროების შემთხვევაში პირდაპირ მაგრდებოდა მაყუჩი (უხმო და ალისგარეშე სროლის მოწყობილობა). მთავარ განსხვავებას წარმოადგენდა ის მომენტი, რომ იგი იყენებდა კომპლექსურ გადაწყვეტილებას იარაღზე ინტეგრირებული მაყუჩის და სპეციალური ვაზნის სახით, რომელთა ერთობლიობაც ეფექტურად ახდენდა გასროლის ხმის საგრძნობლად შემცირებას. ამავდროულად გასროლას თან არ ახლავდა ლულიდან გამოვარდნილი ალი, რაც ღამით სროლისას გამორიცხავდა მსროლელის დემასკირებას (აღმოჩენას).
იარაღის ლულას წინა ნაწილში კედლებზე ჰქონდა ნასვრეტებიანი (ე.წ. პერფორირებული)  მონაკვეთი, რომელიც უზრუნველყოფდა დენთის აირების გარკვეული ნაწილის გამოდინებას ინტეგრირებული მაყუჩის პირველად გამაფართოვებელ კამერაში. ნასვრეტები შესრულებული იყო 4 ცალი ჯგუფის სახით, რომლის თითო ჯგუფში შედიოდა 9 ცალი 3მმ-ანი დიამეტრის ნასვრეტი (ჯამში ნასვრეტების რაოდენობა შეადგენდა 36 ცალს).
არასრულად დაშლილი Type 64 და მისი მჭიდი
მაყუჩი იყენებდა 12 ცალ ქრომირებული ფოლადისგან დამზადებულ ტიხარს (ე.წ. სეპარატორს) და 1 ცალ დამატებით გამაფართოვებელ კამერას. აღნიშნული სეპარატორები ერთმანეთზე ცენტრირდებოდა 2 ცალი მიმმართველი ღერძის მეშვეობით. სროლის შემდეგ იარაღის მექანიზმი და მაყუჩი ზედმეტად ბინძურდებოდა ნამწვისგან, რაც Type-64-ის კონსტრუქციული თავისებურებით იყო გამოწვეული. გარდა ამისა ჩინური ვაზნები იყენებდა კოროზიულ კაფსულ-მაალებელს, რომელიც აგრესიულად მოქმედება იარაღის დეტალებზე და ითხოვდა რეგულარულ წმენდას. როგორც უკვე ავღნიშნეთ მაყუჩი იყო ლულაზე ინტეგრირებული ტიპის და იარაღი არ ითვალისწინებდა მის გარეშე სროლის წარმოებას.
ლულის კოლოფის თავსახური დამზადებული იყო ფოლადის ფურცლისგან, რომლის მოხსნის შემთხვევაში მსროლელს შეეძლო საკეტის და დამაბრუნებელი ზამბარის ამოღება ლულის კოლოფიდან. ლულის კოლოფში ასევე თავსდებოდა სინთეტიკური მასალისგან დამზადებული უკუცემის ბუფერი, რომელიც სროლის დროს ამცირებდა/შთანთქავდა ლულის კოლოფზე საკეტის დაჯახების გარკვეულ ენერგიას.
ღია სამიზნე მოწყობილობა დამონტაჟებული იყო ინტეგრირებული მაყუჩის გარსაცმზე, რომლის უკანა სამიზნეს ჰქონდა 2 პოზცია. პოზიცია მარკირებით „10“ - გამოიყენებოდა 100 მეტრამდე სროლისთვის, ხოლო პოზიცია მარკირებით „20“ - გამოიყენებოდა 200 მეტრამდე სროლისთვის. წინა სამიზნეს ჰქონდა ხრახნიანი სამაგრი, რისი წყალობითაც შესაძლებელი იყო მისი დარეგულირება ვერტიკალურ ხაზში (მაღლა ან დაბლა). პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევიდან სროლის ეფექტური მანძილი შეადგენდა 135-200 მეტრს.
სროლის რეჟიმების გადამრთველი (ე.წ. სელექტორი) განთავსებული იყო ლულის კოლოფის მარცხენა მხარეს პისტოლეტისებური სახელურის ზევით, რომელსაც ჰქონდა ჩინური იოროგლიფებით მარკირებული 2 პოზიცია. თუ სელექტორი გადაწეული იყო წინა პოზიციაში, მაშინ იარაღი ისროდა  ერთეულ რეჟიმში, ხოლო უკანა პოზციაში გადაწევისას სრულიად ავტომატური ჯერებით. სელექტორზე მანიპულირება მარტივად ხდებოდა მსროლელის მარჯვენა ხელის ცერა თითით (მემარცხენა მსროლელის შემთხვევაში კი საჩვენებელი თითით). 
ფოტოზე ჩანს ლულის კოლოფზე დამონტაჟებული კალაშნიკოვის ავტომატის მსგავსი ბერკეტისებური მცველი. ასევე ჩანს მეორე მცველი, რომელიც СКС -ში გამოყენებული მცველის მსგავსია და ახდენს სასხლეტის ბლოკირებას
ლულის კოლოფის მარჯვნა მხარეს დამონტაჟებული იყო კალაშნიკოვის მცველის ბერკეტის მსგავსი გადამრთველი, რომელიც ზევით აწეულ პოზიციაში ახდენდა სასხლეტის და საკეტის ბლოკირებას, ხოლო ქვევით დაწევის შემთხვევაში იარაღი იხსნებოდა მცველიდან. Type 64 -ს ასევე ჰქონდა დამატებითი მექანიკური მცველი, რომელიც სასხლეტის უკან იყო დამონტაჟებული. აღნიშნული მცველი წააგავს საბჭოთა კავშირში დამზადებულ სიმონოვის თვიტდამტენ კარაბინში (СКС) გამოყენებულ მცველს და იგივე პრინციპით მუშაობს.
Type 64 დაკეცილი დუგლუგით და 30 ცალ ვაზნაზე გათვლილი მჭიდით
თუ დავაკვირდებით ფოტოსურათს, პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის გარკვეულ კვანძებში მარტივად ამოვიცნობთ კალაშნიკოვის ავტომატისთვის დამახასიათბელ შტრიხებს. მაგალითად ცეცხლის სამართავი პისტოლეტისებური სახელური აღებულ იქნა ჩინური კალაშნიკოვის ავტომატისგან „Type-56“. ასევე კალაშნიკოვის ავტომატის ანალოგიურად არის მოწყობილი საკეცი დუგლუგი, რომელიც ლულის კოლოფის გასწვრივ ქვემოთ იკეცებოდა. Type-64 -ის ლულის კოლოფი დამზადებული იყო ფრეზირების მეთოდით და მისი მოყვანილობა ასევე კალაშნიკოვის ავტომატის ლულის კოლოფს წააგავდა.
ვაზნა „7,62x25mm Type-64“ (7.62mm Type P)
Type-64-ისთვის შემუშავდა სპეციალური ვაზნა, რომელიც შედგებოდა ტოკარევის პისტოლეტის ვაზნის (7,62х25 ТТ) მასრისგან, მახვილ თავიანი მძიმე ტყვიისგან, რომელსაც ჰქონდა ფოლადის გულარი და შემცირებული დენთის მუხტისგან. სპეციალურ ვაზნას მიენიჭა აღნიშვნა „7,62x25mm Type-64“ (7.62mm Type P).
ვაზნა 7,62x25mm Type-64
მძიმე ტყვიის, შემცირებული დენთის მუხტის და ამავდროლულად ლულაზე არსებული ნასვრეტების წყალობით ტყვია ლულას ტოვებდა ქვებგერითი სიჩქარით, რაც გასროლას ხდიდა კიდევ უფრო ჩუმს. გამოუვალ მდგომარეობაში შესაძლებელი იყო ჩინეთის არმიის სტანდარული „7,62x25 Type-51“ (საბჭოთა ვაზნის 7,62х25 ТТ ჩინური ანალოგი)  ნომენკლატურის მქონე ვაზნების გამოყენება, თუმცა ასეთ შემთხვევაში ხმის ჩახშობა ვერ ხდებოდა ეფექტურად და ინტეგრირებული მაყუჩის რესურსიც უფრო მალე მცირდებოდა.
„7,62x25mm Type-64“ (7.62mm Type P) ვაზნის მახასიათებლები ასე გამოიყურებოდა: ტყვიის წონა (მასა): 7,78 გრამი (120 Grain); ტყვიის საწყისი სიჩაქრე: 285-305 მ/წამი; ტყვიის ენერგია ლულიდან გამოსვლისას: 316 – 362 ჯოული.
ფოტოზე ჩანს „7,62x25mm Type-64“ (7.62mm Type P) ვაზნაში გამოყენებული ფოლადის გულარი (ე.წ. პენეტრატორი)
 
სტატიის დასაწყისში ჩვენ ავღნიშნეთ რომ  „Type-64“ იმსახურებს დიდ ყურადღებას და შევეცდები განვმარტო რატომ მიმაჩნია ასე. როგორც უკვე ვისაუბრეთ სტატიის ზევით, Type-64-ის შექმნის პერიოდში მსგავსი სახის კომპლექსური იარაღი არცერთ ქვეყანას არ ჰქონია სერიულ წარმოებაში. ძირითადად მხოლოდ საცდელი სახით ხდებოდა მათი შემუშავება და მცირე რაოდენობით დამზადება. ალბათ ამ კუთხით ერთერთი ყვლეაზე ცნობილი და შედარებით მასიურად წარმოებული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი იყო ამერიკული „M3“ (Grease gun) ინტეგრირებული მაყუჩით ეგრედწოდებული “OSS M3”. თუმცა აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ მას არ სჭირდებოდა სპეციალური საბრძოლო მასალა, რადგანაც მასში გამოყენებული .45ACP ტიპის ვაზნა ისედაც მძიმე ტყვიით დამუხტული და ქვებგერითი სიჩქარის მქონეა.
Type-64 საინტერესოა კიდევ ერთი ეპიზოდის გამო. 70-ანი წლების მიწურულს, საბჭოთა კავშირშიში დაიწყეს საცდელ-საკონსტრუქტორო სამუშაოები, რომლის მიზანიც იყო უხმო სნაიპერული იარაღის შემუშავება. ამ შემთხვევაშ მათ გამოიყენეს ჩინელების ანალოგიური გადაწყვეტილება და საცდელი იარაღის შემუშავება მოახდინეს 7,62х25 ТТ ტიპის ვაზნაზნის მასრის ბაზაზე აგებული საბრძოლო მასალით. მარტივად რომ ვთქვათ მათაც გამოიყენეს პისტოლეტის 7,62х25 ТТ მასრა, რომელსაც ჩინური ვაზნის იდენტურად დაუმაგრეს მძიმე და მახვილი ტყვია. შემდგომ საცდელი სამუშაოები გააგრძელეს შემდეგი პრინციპით. აიღეს 5,45х39 ტიპის ვაზნის მასრა, გადაჭრეს 28 მმ-მდე, გაუკეთეს ბოთლისებური ყელი ისე, რომ მასში ჩამაგრებულიყო 7,62მმ-ანი მახვილი თავიანი ტყვია და შექმნეს საცდელი ვაზნა სამუშაო სახელწოდებით  ”7,62х28 РГ-037“. სწორედ ამ საცდელი ვაზნის ბაზაზე ЦНИИточмаш -ში  დაწყებულ იქნა პროგრამა შიფრით «Винторез».
არასრულად დაშლილი სპეციალური სნაიპერული შაშხანა ВСС «Винторез»
შემდგომ არადამაკმაყოფილებელი შემაჩერებელი ენერგიის და ცუდი ბალისტიკური მონაცემების გამო კვლავ შეცვალეს ვაზნის კალიბრი და კონსტრუქცია. საბოლოოდ კი 80-ანი წლებს ბოლოს შეიარაღებაში მიიღეს დღეისათვის ცნობილი კომპლექსი  ВСС «Винторез» ასევე АС «Валл»  და მათში გამოყენებული 9მმ-ანი სპეციალური ვაზნები 9х39 СП-5/СП-6. როგორც ხედავთ საბჭოთა კავშირს მინიმუმ 12 წლით უსწრებდა ჩინეთი მსგავსი იარაღის შემუშავების კუთხით. მიუხედავად ამისა რუსები ჩვეული ეპატაჟით მაინც ამბობენ თავიანთ საყვარელ ფრაზას «Не имеющий аналогов в мире». მართალია საბოლოოდ შეიარაღებაში მიღებული 9х39 ტიპის საბჭოთა ვაზნა თავისი მახასიათებლებით უკვე შუალედური ვაზნების კატეგორიაში გადის, მაგრამ კონცეპტუალურად მათ იმავე გზით დაიწყეს ექსპერიმენტები, რომელიც ჩინელებს უკვე გავლილი ჰქონდათ.
Type 64 ჩინელი ჯარისკაცის ხელში
საბოლოო ჯამში ჩინური პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი და მისი ვაზნა ახლო დისტანციაზე ცეცხლის წარმოებისთვის იყო საკმაოდ ეფექტური კომპლექსი, თუმცა იარაღის  დამზადების ხარისხი არ აკმაყოფილებდა გარკვეულ მოთხოვნებს, რაც აისახებოდა დეტალბის დაბალ სიცოცლისუნარიანობაზე. სწორედ ამიტომ 1979-1983 წლებში სასწრაფო წესით დაიწყეს მუშაობა გამარტივებულ ეგზემპლარზე, რომელსაც ჩინეთის სახალხო-განმანთავისუფლებელი არმია Type-64-ის ნაცვლად მიიღებდა შეიარაღებაში.  აღნიშნული სამუშაოები და მის ფარგლებში შექმნილი იარაღები კი უკვე ცალკე სტატიის თემაა, ამიტომ მათ შესახებ მომდევნო ნაწილში გიამბობთ.

Rast-Gasser M1898

1860-ან წლებში ლეოპოლდ გასერის (Leopold Gasser) მიერ დაფუძნებულ იქნა ცეცხლსასროლი იარაღის მწარმოებელი კომპანია „Waffenfabrik Leopold Gasser“, რომლის პროდუქციითაც შეიარაღებული იყო არა მხოლოდ ავსტრო-უნგრეთის არმია, არამედ ბალკანეთის ქვეყნების საკმაოდ დიდი ნაწილი. ლეპოლდ გასერის კომპანია ყველაზე მეტად ცნობილი გახდა რევოლვერების ფართო ასორტიმენტის წარმოებით. 1871 წელს ლეოპოლდ გასერი გარდაიცვალა, თუმცა ამით კომპანიას არ შეუწყვეტია მოღვაწეობა და მაინც აგრძელებდა ახალი მოდელების წარმოებას, რომლებიც თავად ლეოპოლდ გასერის სახელზე გაცემული პატენტების მიხედვით იყო კონსტრუირებული. ლეოპოლდ გასერის გარდაცვალების შემდეგ კომპანიას ხელმძღვანელობდა მისი ძმა იოჰან გასერი (Johann Gasser). ფაბრიკაში დასაქმებული იყო აგრეთვე მესამე ძმა მაიკლ გასერი (Michael Gasser), რომელმაც 1877 წელს გაიცნო აუგუსტ რასტი (August Rast)  და შესთავაზა ერთად ეწარმოებინათ ბიზნესი. აუგუსტ რასტი დაიბადა 1846 წელს, იგი ადრეული ასკადიან დაეუფლა საზეინკლო საქმიანობას და 1868 წელს საკერავი მანქანების ქარხნა დააფუძნა. 1873 წელს მისმა საკერავმა მანქანამ ვენაში გამართულ საერთაშორისო გამოფენაზე ჯილდოც კი მოიპოვა.    აუგუსტ რასტმა და მაიკლ გასერმა ურთიერთანამშრომლობის შედეგად ჩამოაყალიბეს თავიანთი კომპანია, რომელსაც „Rast & Gasser” უწოდეს. კომპანია ძველებურად აწარმოებდა საკერავ მანქანებს, ხოლო მოგვიანებით  მიიღო  შეკვეთა იარაღის, კერძოდ კი ავსტრიული შაშხანის „Mannlicher M1888“ გარკვეული დეტალების და სათადარიგო ნაწილების დამზადებაზე.
 
1890-ანი წლების დასაწყისში ავსტრო-უნგრეთის სამხედრო პირებმა დღის წესრიგში დააყენეს ოფიცრებისთვის ახალი რევოლვერის შემუშავების და შეიარაღებაში მიღების საკითხი. ჩატარდა სხვადასხვა უცხოური ეგზემპლარების გამოცდებიც, რომელთა შორის იყო ბელგიელი ანრი პიპერის სისტემის რევოლვერი და 8მმ-ან ვაზნაზე გათვლილი ფრანგული რევოლვერი Mle.1892. ფრანგულმა რევოლვერმა მოწონება დაიმსახურა საგამოცდო კომისიის წევრებისგან, თუმცა საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებას არ ჩქარობდნენ.
1890-ანი წლების მეორე ნახევარში, აუგუსტ რასტმა დაიწყო მუშაობა საკუთარი რევოლვერის შექმნაზე. მან ლეოპოლდ გასერის პატენტებიდან აიღო რამოდენიმე დეტალი, ხოლო მთავარი საკვანძო დეტალები თავად შეიმუშავა და დააპროექტა ახალი რევოლვერი.
აუგუსტ რასტის რევოლვერი Rast-Gasser M1898
1897 წელს ავსტო-უნგრეთში გამოჩნდა იმ ეპოქისათვის „ახალი ხილი“  თვითდამტენი პისტოლეტების სახით. უნდა აღინიშნოს, რომ ავსტრო-უნგრეთი ამ კუთხით საკმაოდ მდიდარია, რადგანაც სწორედ ამ ქვეყანაში მოღვაწეობდნენ თვიტდამტენი პისტოლეტების შექმნელი ისეთი პიონერები, როგორიც იყო შონბერგერი, როტი, კრნკა, მანლიხერი, მაიორი ფონ დორმუსი და ერცჰერცოგი კარლს სალვატორი. სამხედრო კომისიამ შეისწავლა თვითდამტენი პისტოლეტები და ზედმეტად რთულად ჩათვალა მათი კონსტრუქცია, სწორედ ამიტომ საბოლოო არჩევანი ისევ რევოლვერზე შეჩერდა.
1898 წელს ავსტრო-უნგრეთის არმიამ გამოაცხადა ახალი რევოლვერის შესარჩევი კონკურსი, რომლის ტაქტიკურ-ტექნიკური მოთხოვნებში აღწერილი მონაცემები ზუსტად ემთხვეოდა აუგუსტ რასტის მიერ შემუშავებულ რევოლვერს. დღეს ამ საკითხთან დაკავშირებით არსებობს 2 მოსაზრება. ნაწილი ამბობს, რომ აუგუსტ რასტის რევოლვერს წინასწარ გაეცნო კომისია და სწორედ მისი მიხედვით მოხდა ტაქტიკურ-ტექნიკური მოთხოვნების გაწერა, რადგანაც რევოლვერმა დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა მათზე. ხოლო მეორე ნაწილი ამბობს, რომ კომისიის წევრებსა და გასერის კომპანიას შორის მოხდა ფარული გარიგება. დღეს ძნელია გადაწრით ვთქვათ თუ რა მოხდა სინამდვილეში. ფაქტი კი ისაა, რომ 1899 წლის 28 თებერვალს ავსტრიის იმპერატორმა გასცა წერილობითი ბრძანება, რომლის თანახმად რევოლვერი „Rast-Gasser M1898“ ოფიციალურად იქნა მიღებული ავსტრო-უნგრეთის არმიის შეიარაღებაში.
 
რევოლვერის კონსტრუქციული მხარე
რევოლვერს „Rast-Gasser M1898” აქვს ფოლადისგან დამზადებული მონოლითური ჩარჩო. დოლურაში ვაზნების ჩალაგება და მასრების ექსტრაქცია (ამოყრა) ხდება აბადის (Abadie) ტიპის კარებიდან, რომელიც რევოლვერის ჩარჩოზე მარცხენა მხარეს არის დამაგრებული. ლულის ქვემოთ განთავსებულია ზამბარიანი ექსტრაქტორი, რომლის მეშვებოთაც თანმიმდევრულად ხდება დოლურიდან მასრების ამოყრა. როდესაც აბადის კარები არის ღია, სასხლეტი თავისუფლდება დამრტყმელი მექანიზმისგან. ამ დროს მსროლელი სასხლეტზე თითის მსუბუქი დაჭერით აბრუნებს დოლურას და სათითაოდ ახდენს მის კამერებში ვაზნების ჩალაგებას, ან მასრების ამოყრას. აღნიშნული მექანიზმის გამოყენებით, სწრაფად ხდებოდა რევოლვერის დამუხტვა და განმუხტვა, რაც თავისთავად ზრდიდა იარაღის საბრძოლო სწრაფსროლას.
დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი არის ორმაგი მოქმდების და იძლევა სროლის საშუალებას, როგორც თვითშეყენებად, ასევე ჩახმახის წინასწარ შეყენების მეთოდით. იმ ეპოქის რევოლვერებისგან განსხვავებით „Rast-Gasser M1898”-ის ჩახმახზე არ არის დამაგრებული საცემი. ამ შემთხვევაში საცემი ჩამაგრებულია რევოლვერის ჩარჩოზე გაკეთებულ სპეციალურ ბუდეში.
ფოტოზე ჩანს აბადის ტიპის გახსნილი კარები, შეყენებული ჩახმახი და ჩარჩოში ჩამაგრებული საცემი
გასროლის დროს ჩახმახი ურტყავს საცემს, რომელიც თავის მხრივ იწვევს კაფსულ-მაალებლის აალებას. იმისათვის, რომ საცემის წვერი მუდმივად არ ედებოდეს დოლურაში არსებულ ვაზნის კაფსულ-მაალებელს და ხელი არ შეუშალოს  დოლურას გადაბრუნებას, საცემის ბუდეში ჩამაგრებულია უკან დამხევი ზამბარა. დაშვებული ჩახმახის შემთხვევაში ჩახმახი არ ებჯინება საცემის კუდს. ჩახმახი საცემს ეჯახება მხოლოდ იმ შემთვევაში, როდესაც მსროლელი ბოლომდე აწვება სახლეტს. აღნიშნული დაცვის წყალობით, მინიმუმამდეა დაყვანილი თვითნებური გასროლა რევოლვერის დავარდნის ან მყარ ზედპირზე დაჯახების შემთვევში. უნდა ითქვას, რომ ორმაგი მოქმედების დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის და ჩახმახის უკან დამხევის კონსტრუქცია სავარაუდოდ აღებულ იქნა ბელგიელი ჟან ვარნანის (Warnant) სისტემის რევოლვერიდან.
„Rast-Gasser M1898”-ის დოლურას გარედან არ გააჩნია ამონაჭრელები, რომელიც საკმაოდ გავრცელებულია სხვადასხვა რევოლვერებში იარაღის საერთო წონის შემცირების მიზნით.
Rast-Gasser M1898 -ის სამიზნე მოწყობილობა შედგება ლულის ცხვირზე დამაგრებული წინა სამიზნისგან და ჩარჩოზე ზედა მხრიდან შესრულებული ჭრილისგან, რომელიც უკანა სამიზნის დანიშნულებას ასრულებს.
უკანა სამიზნე მოწყობილობა
შეიძლება ითქვას, რომ Rast-Gasser M1898 -ის სახელურს, ლულის ღერძთან მიმართებაში ფაქტიურად არ გააჩნდა დახრის კუთხე, რაც საგრძნობლად ართულებდა სწრაფ დამიზნებას. თუმცა თვითონ სახელურის მოყვანილობა/ფორმა იყო ძალზედ მოსახერხებელი.  სახელურის ბოლოში დამაგრებული იყო ქამრის სამაგრი რგოლი. რევოლვერის სახლურს გააჩნდა ხისგან დამზადებული ლოყები, რომელზეც ხელის უკეთესი მოჭიდებისთვის შესრულებული იყო რომბისებური ნაჭდევები.
რევოლვერის მნიშვნელოვან განმანსხვავებელ ნიშანს წარმოადგენდა ის ფაქტი, რომ მასში თითქმის არ იყო გამოყენებული ხრხანიანი შემაერთებლები, რაც აადვილებდა მის დაშლას და არ მოითხოვდა რაიმე დამატებითი ინსტრუმენტების გამოყენებას.
იმისათვის, რომ მსროლელს ჰქონოდა დამრტყმელსასხლეტ მექანიზმთან წვდომა, საჭირო იყო სასხლეტს დამცავი კავის შემობრუნება, რის შემდეგაც მსროლელი ზევით და მარჯვნივ გადაწევდა რევოლვერის ჩარჩოს მარცხენა მხრიდან განთავსებულ ჩარჩოს კედელს.
რევოლვერის წარმოება
Rast-Gasser M1898-ის სერიული წარმოება დაიწყო 1901 წელს ვენაში მდებარე ლეოპოლდ გასერის საწარმოში „Waffenfabrik Leopold Gasser“ (Leopold Gasser Waffenfabrik), ამიტომ მათზე დატანილი იყო მარკიება «L. Gasser Patent Wien».
1903 წელს კომპანია „Waffenfabrik Leopold Gasser“ გაკოტრდა, ხოლო კომპანია Rast-Gasser-მა კიდევ უფრო გააძლიერა იარაღის და მათი დეტალების წარმოება. შესაბამისად Rast-Gasser M1898-ის წარმოებამ აღნიშნულ საწარმოში გადაინაცვლა. დაახლოებით სერიული ნომრიდან 17 000 წარმოებულ რევოლვერებზე გხვდება უკვე ახალი წარწერა «Patent Rast & Gasser Wien». 1901 წლიდან 1914 წლის ბოლომდე დამზადებულ იქნა დაახლოებით 32 500 ცალი რევოლვერი.  1914 წლის ბოლოს რევოლვერმა განიცადა მცირედი კონსტრუქციული გადამუშავება, ხოლო პირველი მსოლიო ომის დაწყებიდან გამომდინარე ფაბრიკა ვეღარ მარაგდებოდა ვოლფრამით, ამიტომ 1915 წლის გაზაფხულიდან რევოლვერის ლულები მზადდებოდა მოლიბდენის ფოლადით.  სერიული ნომრიდან 64 900 (რიგი წყაროების თანახმად 74 500 ნომრიდან) ნომრის წინ დატანილი იქნა აღნიშვნა „ML“. რომელიც  აღნიშნავდა, რომ ლულა დამზადებული იყო მოლიბდენის ფოლადით. [აღნიშვნა „ML იშიფრება როგორც Molybdan Legiertem Stahl - მოლიბდენით ლეგირებული ფოლადი].  
 
1918 წელს რევოლვერის წარმოება შეწყდა. თუმცა 1918 წლის შემდგომ მოხდა მორჩენილი დეტალებისგან გარკვეული რაოდენობის დამზადება. სულ ჯამში დამზადებული რევოლვერების საერთო რაოდენობამ შეადგინა 198 000- 200 000 ცალამდე.
რევოლვერი Rast-Gasser M1898 საარმიო რევოლვერის სახით (უკვე როგორც სათადარიგო იარაღი) საწყობებში აღირიცხებოდა 1938 წლამდე.
გარდა ავსტრიისა რევოლვერის მოდიფიცირებული ვარიანტი მზადდებოდა ბელგიაში კომპანია „Manufacture d'Armes Liégeoise“ მიერ, რომელიც გათვლილი იყო ბელგიურ ვაზნაზე 7,62mm Nagant. ბელგიური რევოლვერების ლულა იყო უფრო მოკლე და გააჩნდა ნაგანის 1895 წლის რევოლვერის მსგავსი მომრგვალებული წინა სამიზნე მოწყობილობა. ასევე ბელგიურ რევოლვერს გააჩნდა მოკლე ტარი. საერთო ჯამში ბელგიური რევოლვერი ჰგავდა ნაგანის მოკლე რევოლვერს. სულ ბელგიაში დამზადებულ იქნა დაახლოებით 5000-5050 ცალი რევოლვერი.
ყველაზე იშვიათ ეგზემპლარს წარმოადგენს ვინმე Joseph Tambour-ის მიერ მოდიფიცირებული რევლოვერები Rast-Gasser M1898, რომელსაც ტარის უკანა ნაწილში გააჩნია კლავიშისებური მცველი. აღნიშნული მცველი ითიშება მსროლელის ხელის მტევნის მოჭერის შედეგად. დღეის მდგომარეობით ასეთი მოდიფიცირებული რევოლვერის 4 ცალი ეგზემპლარის ვინაობაა ცნობილი. როგორც წესი მათი ღირებულება აღემატება 5000-6000 აშშ დოლარს.
Joseph Tambour-ის  მცველით აღჭურვილი რევოლვერი
 
რევოლვერის ვაზნა
Georg Roth-ის ფაბრიკაში სპეციალურად Rast-Gasser M1898 -სთვის შემუშავდა 8მმ-ანი ვაზნა, რომელიც თავისი გაბარიტებით ახლოს იდგა ფრანგული რევოლვერის Mle.1892 ვაზნასთან. ვაზნის აღნიშვნა სხვადასხვა ლიტერატურაში შეიძლება შეგვხდეს შემდეგნაირად: 8 mm Gasser Infanterie Offiziers Revolver; 8 mm Gasser Revolver; 8 mm Österreichrischer Armee-Offiziers-Revolver M.1898; 8,1x27 mm; 8,2x27,5 mm Revolver Mod.98; 8 mm Rast-Gasser; GR 304
მარცხნივ რასტ-გასერის რევოლვერის 8მმ-ანი ვაზნა, ხოლო მარჯნივ 9x19 Parabellum (9mm Luger)ტიპის ვაზნა
სტანდარტული საშტატო ვაზნა დამუხტული იყო 7,8 გრამიანი წაკვეთილი ცხვირიანი ტყვიით, რომლის საწყისი სიჩქარე შეადგენდა 240მ/წამს, ხოლო ენერგია ლულიდან გამოსლის მომენტში იყო 225 ჯოული. ვინაიდან გასერის რევოლვერები საკმაო რაოდენობით შემორჩა, სპეციალურად კოლექციონერებისთვის 8 mm Rast-Gasser ტიპის ვაზნას დღესაც აწარმოებს იტალიური კომპანია “Fiocchi”
კომპანია “Fiocchi”-ს მიერ დამზადებული ვაზნა და მისი ორიგინალური მუყაოს კოლოფის გამოსახულება
Rast-Gasser M1898 გამოირჩეოდა მარტივი კონსტრუქციით და მაღალი საექსპლუატაციო თვისებებით. მისი დამზადების ხარისხი იყო უმაღლეს დონეზე, რაც ხარისხის მკაცრი კონტროლით იყო განპირობებული. ასევე მისი 8მმ-ანი ვაზნა იმ ეპოქისთვის იყო დამაკმაყოფილებელი, რისი წყალობითაც რევოლვერი ავსტრო-უნგრეთის არმიის შეიარაღებაში პირველი მსოფლიო ომის ბოლომდე წარმატებით გამოიყენებოდა. თუმცა ავსტრო-უნგრეთის ოფიცერთა რიგებში ბევრს არ აკმაყოფილებდა რევოლვერის ერგონომიულობა და დაბალი საბრძოლო სწრაფსროლა. ამიტომ ოფიცრები საკუთარი ინიციატივით ცვლიდნენ რევოლვერს ავსტრო-უნგრეთში წარმოებულ თვიტდამტენ პისტოლეტებში ან საკუთარი ხარჯებით ყიდულობდნენ სხვადასხვა თვითდამტენ პისტოლეტებს. ავსტრო-უნგრეთის დამარცხების შემდეგ, რევოლვერების დიდი ნაწილი ნაალაფარის სახით მოხვდა იტალიაში სადაც მას მერე მსოფლიო ომის ბოლომდე იყენებდნენ.
1922 წელს აუგუტს რასტი გარდაცვალა, ხოლო საიარაღო საქმე გააგრძელა მისმა შვილმა Josef Rast-მა. 1929 წელს კომპანია მთლიანად გადაერთო საკერავი მანქანების წარმოებაზე და შეწყვიტა იარაღის (ასევე მისი მაკოპლექტებელი დეტალების) წარმოება. მეორე მსოფლიო ომის დაწყების დროს ისევ აქტიუალური გახდა იარაღის დამზადება, ამიტომ კომპანიამ კვლავ განაახლა აღნიშნული მიმართულებით მუშაობა. 1976 წელს კომპანია Rast & Gasser გაკოტრდა.

„Frogman“ - საბრძოლო დანა ბუნდესვერის აკვალანგისტებისთვის

1960-ან წლებში ძირძველმა გერმანულმა დანების მწარმოებელმა კომპანია  „PUMA” -მ დაიწყო საბრძოლო დანის წარმოება სახელწოდებით „Frogman“ (მყვინთავი). აღნიშნული დანა 1969 წელს ოფიციალურად იქნა მიღებული ბუნდესვერის სამხედრო მცურავ-აკვალანგისტების შეიარაღებაში. გარკვეული ნაწილი კი მოხვდა გერმანიის ფედერალური რესპუბლიკის სამხედრო საზღვაო ძალების მყვინთავების დანაყოფში.

„Frogman“ -ს გააჩნია ხანჯლისებური მოყვანილობის პირი რომლის სიგრძე შეადგენს 181მმ-ს. ხოლო დანის საერთო სიგრძე არის 310 მმ. იმისათვის, რომ დანის პირს ჰქონოდა მეტი სიმტკიცე, გამოყენებულ იქნა საკმაოდ მსხვილი პირი, რომლის სისქე 6მმ-ს შეადგენდა. დანის პირი ალესილი იყო ცალ მხარეს, ხოლო მეორე მხარეს ჰქონდა  ხერხისებური ნაჭდევები, რომლის დანიშნულებაც იყო მეტალის გახერხვა. დანის ტარი დამზადებული იყო შავი ან ნარინჯისფერი პლასტმასისგან, რომელსაც ჰქონდა მომრგვალებული ფორმა. ხელის უკეთ მოჭიდებისათვის ტარზე შესრულებული იყო რგოლისებური გამონაზარდები.
„Frogman“ აღჭურვილი იყო ალუმინისგან დამზადებული ქარქაშით. რომელზეც შავი ფერის ლაკის საკმაოდ სქელი ფენა იყო დატანილი. ქარქაშს გაჩნდა ჩამოსაკიდი რგოლები და ფიქსატორი, რომლითაც დანის ტარი ფიქსირდებოდა.
ითვლება, რომ „Frogman“  შექმნის მომენტისთვის იყო უკვე მოძველებული, რადგანაც გააჩნდა ნახევრადმომრგვალებული მეტალის ვადა (ე.წ. ჯვარედი), რომელიც ტარის ნახევარ მხარეს ფარავდა. საერთო ჯამში სამხედროებს დანის მიმართ  არ ჰქონდათ პრეტენზიები, რადგანაც მისი პირი ძალიან კარგად უზრუნველყოფდა მჩხვლეტავი იარაღის სახით გამოყენების შესაძლებლობას. მომრგვალებული ვადას კი იყენებდნენ როგორც საჯიგველს (ე.წ. კასტეტი). მიუხედავად ზემოაღნიშნულისა, აკვალანგისტის დანა არ იყო შექმნილი ხელჩართული ბრძოლისთვის. მის დანიშნულებას წარმოადგნდა წყალქვეშ სხვადასხვა სამუშაობის განხორციელება, მაგალითად როგორიც არის წყალმცენარეების, ბაგირების, სადენების, შლანგების და ბადეების გადაჭრა.  როგორც უკვე ავღნიშნეთ დანა „Frogman“ 1969 წელს იქნა შეიარღებაში მიღებული და ბუნდესვერის შეიარაღებაში ირიცხებოდა 1978 წლის ჩათვლით.

ვიეტნამური K-50M

ალბათ ყველასთვის ცნობილია ის ფაქტი, რომ ვიეტნამის ომში, ვიეტნამელი მებრძოლები ძირითადად კომუნისტური ბლოკის ტერიტორიაზე დამზადებული ცეცხლსასროლი იარაღით იყვნენ შეიარაღებული. გარდა ამისა 60-ან წლებში ამერიკელი  სამხედროები ვიეტნამელებთან შეტაკების დროს ხშირად აწყდებოდნენ კუსტარული წესით დამზადებულ ცეცხლსასროლ იარაღსაც. ვიეტნამის ომგამოვლილი ერთერთი ამერიკელი მებრძოლი, თავის მოგონებებში აღწერს შემდეგ ფაქტს: „1967 წლის მიწურულს გაუვალ და მჭიდრო ბალახიან ადგილას გადავაადგილდებოდით. უეცრად ვიეტნამელების დანაყოფს გადავაწყდით. უკვე შებიდნებული იყო სროლა რომ ატყდა. მე საზღვაო ქვეითებთან ერთად აღმოვჩნდი ფლანგზე. იმ საღამოს ბევრი ტყვია-წამალი “დავწვით” ჩვენც და ვიეტნამელებმაც. მათი მხრიდან ერთერთი მებრძოლის იარაღი განსხვავებული ხმით და საგრძნობლად მაღალი სროლის ტემპით ისროდა, ვიდრე კალაშნიკოვის ავტომატი. გამთენიამდე 1 საათით ადრე ამ იარაღმა შეწყვიტა სროლა. დილით წავედით ტერიტორიის დასათვალიერებლად და ჩვენი პოზიციიდან 30 მეტრში აღმოვაჩინეთ გარდაცვლილი ჯარისკაცი, რომელსაც თან ჰქონდა ჩვენთვის უცნობი ცეცხლსასროლი იარაღი. მხოლოდ იმას მივხდი, რომ ამ იარაღს საერთო უნდა ჰქონოდა საბჭოთა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევ ППШ-41-თან. ჩვენმა მზვერავმა ამოიცნო იარაღი. ეს იყო ვიეტნამური პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი K-50M”.
 
ვიეტნამური პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი K-50M” დაკეცილი დუგლუგით
შექმნის ისტორია
1950 წელს ჩინეთში დაწყებულ იქნა შპაგინის სისტემის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის (ППШ-41) კლონის წარმოება, რომელიც საბჭოთა კავშირის მხრიდან ოფიციალური ლიცენზიის გაცემის საფუძველზე მოხდა. ჩინეთში წარმოებულ მოდელს შეიარაღებაში მიღებისას მიენიჭა სახელწოდება „Type 50“. გარდა ჩინეთისა, პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი „Type 50“ დიდი რაოდენობით მოხვდა ჩრდილოეთ ვიეტნამის შეიარაღებაში.
ფოტოზე გამოსახულია საბჭოთა ППШ-41-ის ჩინური ლიცენზირებული ვარიანტი „Type 50“
60-ანი წლების დასაწყისში ვიეტნამელებმა გადაწყვიტეს მოეხდინათ ჩინური პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევბის გარკვეული გადამუშავება ისე, რომ მიეღოთ კომპაქტური მოდელი და ამავდროულად შენარჩუნებულიყო მისი საბრძოლო თვისებები. ასეთი იარაღს გამოყენაბა უფრო პრაქტიკული იქნებოდა ვიეტნამის გაუვალ ჯუნგლებში.
ვიეტნამელება კონსტრუქციიდან ამოიღეს ხის კონდახი, ლულის კოლოფზე დაამაგრეს მავთულისებური ფოლადისგან დამზადებული საკეცი დუგლუგი, რომელიც ფრანგული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევისგან „MAT-49“  აიღეს.
ფრანგული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი „MAT-49“
კონსტრუქციის შემსუბუქების მიზნით ვიეტნამელებმა შეამოკლეს ლულის გარსაცმი, შიშველი ლულის წინა ნაწილზე დააყენეს კალაშნიკოვის ავტომატის მსგავსი წინა სამიზნე მოწყობილობა, ხოლო ცეცხლის სამართავი სახელურის როლში გამოიყენეს ასევე ჩინური წარმოების კალაშნიკოვის ავტომატის (Type-56) პისტოლეტისებური სახელური. პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის დანარჩენი მექანიზმი და მჭიდები (35 ცალ ვაზნაზე გათვლილი სექტორული /  დისკისებური 71 ცალ ვაზნიანი) მემკვიდრეობით ერგო ვიეტნამურ მოდიფიკაცის. ამგვარი გადამუშავების შემდეგ ვიეტნამელებმა იარაღს მიანიჭეს ოფიციალური სახელწოდება „K-50M“.
 ვიეტნამური პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი K-50M” გაშლილი დუგლუგით

გადაკეთება / წარმოება
ძირითადად ვიეტნამელებმა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების დამზადება მოახდინეს უკვე მათ ხელთ არსებული ჩინური Type-50 –ების გადაკეთებით, თუმცა გარკვეული წყაროების თანახმად ცნობილია, რომ მცირე სერიული პარტიის სახით საკუთარი ძალებითაც აწარმოებდნენ.  1962-1963 წლებში ვიეტნამელ მებრძოლებს მიაწოდეს 7000 ცალი К-50М. ხოლო 1968 წლისთვის დაახლოებით 10 000 ცალი ეგზემპლარი იქნა გაგზავნილი სამხრეთ ვიეტნამის ფრონტის ხაზზე.
 
 
ცნობილია, რომ საკეცი დუგლუგები რიგ ეგზემპლარებზე დამზადებული იყო შედარებით მსხვილი ფოლადის მავთულისგან, ხოლო რიგ ეგზემპლარზე წვრილი დიამეტრის ფოლადის მავთულისგან, რომელიც ადვილად იღუნებოდა და დეფორმირდებოდა.
კონსტრუქციულად K-50M იმეორებდა საბჭოთა ППШ-41-ს, რომელიც თავისუფალი საკეტის პრინციპით იყო აგებული. სროლა სტანდარტულად ღია საკეტით წარმოებდა. სროლის რეჟიმების გადამრთველი (სელექტორი) ჩვეულ ადგილას (სასხლეტი კავის წინ) იყო განთავსებული. მცველის დანიშნულებას ასრულებდა გადასატენ სახელურზე შესრულებული მცოცავი დეტალი, რომელიც ახდენდა საკეტის ბლოკირებას წინ ან უკანა პოზიციაში. უკანა სამიზნე მოწყობილობაც სტანდარტულად ППШ-41-ის ანალოგს წარმოადგენდა და გათვლილი იყო 100/200 მეტრამდე სასროლათ.
К-50М დაკომპლექტებული იყო ჩინეთის მიერ წარმოებული Type-50-ის მჭიდებით, რომელიც  35 ცალ ვაზნას იტევდა. ასევე შესაძლებელი იყო 71 ცალ ვაზნაზე გათვლილი ППШ-41-ის დისკისებური მჭიდის გამოყენება. დისკისებური მჭიდის გამოყენების შემთხვევაში შეუძლებელი იყო დუგლუგის დაკეცვა, რადგანაც დუგლუგის ბოლოები ებჯინებოდა დისკისებური მჭიდის კედლებს.
 საერთო ჯამში K-50M იყო საიმედო და ეფექტური პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი, რომელსაც მემკვიდრეობით ერგო საბჭოთა ППШ-41-ის საბრძოლო თუ კონსტრუქციული თვისებები. თუმცა იგი ვერ დაიკვეხნიდა დამზადების ხარისხით, რადგანაც წარმოადგენდა ეგრედწოდებულ „ერზაც“ იარაღის კატეგორიას.
სტატიის ბოლოს კი აუცილებლად უნდა ავღნიშნო, რომ ვიეტნამელებმა ППШ-41-ის გადაკეთებით, ბევრად უფრო მოსახერხებელი და ეფექტური მოდელი შექმნეს, ვიდრე თავად მისმა კონსტრუქტორმა შპაგინმა, რომელმაც 1945 წელს წარმოადგინა საკეც დუგლუგიანი საცდელი მოდელი. ინფორმაცია აღნიშნულ მოდელზე შეგიძლიათ იხილოთ მოცემულ ბმულზე > საცდელი მოდელი ППШ-45

საცდელი ППШ-45

1941 წელს საბჭოთა კავშირის არმიამ შეიარაღებაში მიიღო გ.ს. შპაგინის (Г.С. Шпагин)  სისტემის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი „ППШ-41“, რომელიც მეტწილად  აკმაყოფილებდა იმდროინდელ ფეხოსანთა მოთხოვნებს. თუმცა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის რეალურმა საბრძოლო ექსპლუატაციამ აჩვენა, რომ საჰაერო დესანტს და ასევე გარკვეული სპეცოპერაციების შესრულებას ესაჭიროებოდა უფრო კომპაქტური გაბარიტების პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე გ.ს. შპაგინმა შეიმუშავა სპეციალური მოდელი, რომელსაც ჰქონდა პისტოლეტისებური სახელური და მოხსნადი კონდახი. გარდა ამისა სპეციალური მოდელი ძირითადი ვარიანტისგან განსხვავდებოდა სექტორული ტიპის რეგულირებადი სამიზნე მოწყობილობით. იგი საცდელი ვარიანტის სახით იქნა დამზადებული.
 
საცდელი ეგზემპლარი მოხსნადი კონდახით და პისტოლეტისებური სახელურით. უჩვეულოა აგრეთვე პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის მჭიდი, რომელიც არის სწორი ფორმის და არა მოღუნული
 
მისი შესწავლისას აღმოჩნდა, რომ ცალკე კონდახის ტარება დამატებით დისკომფორტს წარმოადგენდა მსროლელისთვის და არ იყო პრაქტიკული. იარაღის სერიულ წარმოებაში ჩასაშვებათ საჭირო იქნებოდა გარკვეული მატერიალური ხარჯები, რის გამოც საბოლოოდ უარი თქვეს ასეთ მოდიფიკაციაზე.
 
1942 წელს საბჭოთა კავშირის არმიამ შეიარაღებაში მიიღო ალექსეი სუდაევის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი ППС-42 და შემდგომ უკვე მისი განახლებული ვარიანტი ППС-43, რომელიც საჰაერო დესანტისთვის ბევრად მისაღებ ვარიანტს წარმოადგენდა, ვიდრე ППШ-41.  
 
ალექსეი სუდაევის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი ППС-43
 
ППС-43 შპაგინის სისტემის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევთან (ППШ-41) შედარებით იყო უფრო კომპაქტური და გააჩნდა მეტალისგან დამზადებული საკეცი დუგლუგი, რაც მნიშვნელოვნად აადვილებდა იარაღის გადატანას/ტარებას დესანტირებისას.

მიუხედავად ამისა, 1943 წელს შპაგინმა განაგრძო მუშაობა ახალ პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევზე და 1945 წელს წარმოადგინა საკუთარი კონსტრუქციის ახალი საცდელი ვარიანტი სახელწოდებით „ППШ-45”.
 
ППШ-45 გაშლილი დუგლუგით და 35 ცალ ვაზნაზე გათვლილი სექტორული მჭიდით
 
ППШ-45 წარმოადგენდა ადრეული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის მთლინად მეტალის ვარიანტს, რომელსაც ჰქონდა ჩონჩხისებური ფორმის საკეცი დუგლუგი. აღნიშნულ მოდელში ორიგინალური გადაწყვეტილება იყო ის, რომ დაკეცილი დუგლუგი გამოიყენებოდა  როგორც ცეცხლის სამართავი პისტოლეტისებური სახელური.
 
 
ППШ-45 დაკეცილი დუგლუგით და 71 ცალ ვაზნაზე გათვლილი დისკისებური მჭიდით. ფოტოზე ჩანს თუ როგორ ასრულებდა დაკეცილი დუგლუგი პისტოლეტისებური სახელურის დანიშნულებას

იარაღს ჰქონდა სწორკუთხოვანი მოყვანილობის ლულის კოლოფი, რომელიც  მარტივად მზადდებოდა ფოლადის ფურცლებისგან. მისი წინამორბედისგან განსხვავებით ППШ-45-ს გააჩნდა ლულის კოლოფზე დამაგრებული დამატებითი მოძრავი დეტალი პატარა ფარის სახით. მეტალის მოძრავი ფარი ზევით აწეულ მდგომარეობაში საიმედოდ ახდენდა გადასატენი სახელურის ბლოკირებას და იცავდა იარაღს ლულის კოლოფში ჭუჭყის/მტვრის  მოხვედრისგან.


ППШ-45 დამზადდა ორი საცდელი ვარიანტის სახით: 1. ვარიანტი, რომელიც სტანდარტულად იკვებებოდა, როგორც 35 ცალ ვაზნაზე გათვლილი სექტორული ტიპის მჭიდით, ასევე დისკისებური მჭიდით (71 ცალ ვაზნაზე); 2. ვარიანტი, რომელიც მხოლოდ სექტორული მჭიდებით იკვებებოდა. მთავარ სხვაობას ამ ვარიანტებში წარმოადგენდა მჭიდის მიმღებები. ორივე საცდელ მოდელს ჰქონდა 500 მეტრამდე სასროლად განკუთვნილი რეგულირებადი სექტორული სამიზნე მოწყობილობა.

საბოლოოდ ППШ-45 არ იქნა შეიარაღებაში მიღებული და მხოლოდ საცდელი ეგზემპლარების დამზადებით დასრულდა მისი ისტორია.

Reichsrevolver M1879 და Reichsrevolver M1883

1870-ანი წლების მეორე ნახევარში გერმანიის ხელისუფლებამ მიიღო გადაწყვეტილება, რომ მთლიანად გაძლიერებულიყო არმიის შეიარაღება. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე მოძველებული ცეცხლსასროლი იარაღი ან ახალი მოდელებით უნდა ამოეცვალათ, ან მოეხდინათ შეიარაღებაში არსებული ეგზემპლარების საფუძვლიანი მოდერნიზაცია. ცვლილება შეეხებოდა, როგორც მსხვილ შეიარაღებას, ასევე ხელის ცეცხლსასროლ იარაღს. ერთერთი მიმართულება, რომელზეც გერმანელები ყურადღებას ამახვილებდნენ იყო მოკლელულიანი ცეცხლსასროლი იარაღი. სწორედ აღნიშნულ პერიოდში გადაწყდა, რომ შექმნილიყო ძლიერი საარმიო რევოლვერი. 1873 წლიდან პრუსიაში დაიწყეს სხვადასხვა იმპორტული რევოლვრების გამოცდა, რომელთა შორისაც იყო ინგლისური ადამსი, ამერიკული კოლტი M1873, სმიტ ვესონის მოდელი ნომერი 3, ავსტრო-უნგრული გასერი M1870 და ლეფოშეს სარჭიან ვაზნებზე გათვლილი სხვადასხვა რევოლვერები. გამოცდები მიზნად ისახავდა ეგზემპლარების შესწავლას, რის შედეგადაც მათგან უნდა ამოკრეფილიყო საუკეთესო საბრძოლო/საექსპლუატაციო თვისებები და ამ ყველაფრის გათვალისწინებით მოეხდინათ გერმანული რევოლვერის შემუშავება. ახალი რევოლვერი გახდებოდა ერთგვარი სტანდარტული საარმიო მოდელი, რომლითაც შეიარაღდებოდა გერმანიის 4 სამეფოს (პრუსიის, ბავარიის, საქსონიის და ვიურტემბერგის) არმია.
1878 წელს შპანდაუს (გერმანიის ადმინისტრაციული ოლქი) მეიარაღეების მიერ დამზადებულ იქნა პირველი პროტოტიპი, რომელიც გამოცდების შემდეგ, 1879 წელს ოფიციალურად მიიღეს შეიარაღებაში.
 
„Reichsrevolver M1879“
რევოლვერს მიენიჭა სახელწოდება „Reichsrevolver M1879“ (ცნობილია ასევე სახელწოდებით „Reichs-Commissions-revolver Modell 1879“). გერმანიის არმიაში რევოლვერს ხშირად უწოდებდნენ  კავალერიულ რევოლვერს (Cavalry revolver), რადგანაც თავდაპირველად სწორედ დრაგუნებს (დრაგუნის განმარტება - ჯარისკაცი ან ოფიცერი ისეთი კავალერიული ნაწილებისა, რომლებიც განკუთვნილნი იყვნენ ქვეითად და ცხენდაცხენ საბრძოლველად) გადაეცათ.


„Reichsrevolver M 1879“ წარმოადგენდა საკმაოდ საიმედო იარაღს, რომელიც იყო მასიური წარმოებისთვის იოლი და ძალზედ მარტივად გამოსაყენებელი. მისი მონოლითური (მთლიანი) ჩარჩო მზადდებოდა ფოლადისგან. ჩარჩოს წინა ნაწილში შესრულებული ჰქონდა მსხვილი და დაკუთხული ცხვირი, რომლის ქვემოთაც  გაკეთებლი იყო დოლურის ღერძის ნასვრეტი. ჩარჩოს ცხვირში ჩამაგრებული იყო ფოლადის ლულა. ლულის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენდა მაღალი წინა სამიზნე მოწყობილობა. უკანა სამიზნე მოწყობილობის როლს ასრულებდა რევოლვერის ჩარჩოს ზემოთა მხრიდან გაკეთებული V-სებრი ჭრილი. ფოლადისგან დამზადებულ დოლურას გააჩნდა ვაზნებისთვის განკუთვნილი 6 ცალი კამერა. დოლურას წინა ნაწილში შესრულებული ჰქონდა ამონაჭრელებელი, რაც მისი საერთო წონის შემცირებისთვის იყო განკუთვნილი. დოლურას უკანა ნაწილში ჰქონდა ფიქსატორის ენისთვის გაკეთებული ღარები.
ვაზნების ჩასალაგებელი კარები
დოლურის ვაზნებით შევსება და გასროლის შემდეგ მასრების ამოღება ხდებოდა რევოლვერის ჩარჩოს მარჯვენა მხარეს დოლურის უკან დამაგრებული სპეციალური კარებიდან.

ფოტოზე ჩანს ბერკეტის სახით შესრულებული რევოლვერის ღერძის ფისაქტორი

დოლურაში ვაზნების ჩალაგების და მასრების ამოღების ალტერნატიულ გზას წარმოადგენდა რევოლვერის ჩარჩოდან დოლურის მოხსნა. დოლურის მოხსნა და რევოლვერისგან განცალკევება შესაძლებელი იყო მას შემდეგ, რაც მსროლელი 90 გრადუსით დაწევდა დაბლა დოლურის ფიქსტორ ბერკეტს, წინიდან მოქაჩავდა დოლურის ღერძს და მოხსნიდა მას ჩარჩოდან. რევოლვერის კონსტრუქციაში არ იყო გათვალისწინებული მასრების ამოყრისთვის განკუთვნილი რაიმე მოწყობილობა ან მექანიზმი. შესაბამისად მათ კომპლექტაციაში მოჰყვებოდა ხისგან, ან სპილენძისგან დამზადებული ღერო, რომელიც რევოლვერისგან განცალკევებით ინახებოდა და საჭიროების შემთხვევაში მსროლელი გამოიყენებდა მას დოლურის სავაზნე კამერებიდან მასრების ამოსაყრელად.
რევოლვერის საბრძოლო ზამბარა
 
„Reichsrevolver M 1879“-ს ჰქონდა ერთმაგი მოქმედების (SA) სასხლეტი მექანიზმი, რომელიც ჩამონტაჟებული იყო ჩარჩოს შიგნით. საბრძოლო ზამბარა განლაგებული იყო მოგრძო და ამავდროულად მოღუნულ სახელურში. რევოლვერის ჩახმახი იყო ღია და გააჩნდა საკმაოდ გრძელი ნისკარტი. რევოლვერის ჩარჩოზე მარცხენა მხრიდან განთავსებული იყო დროშისებური მცველი.
რევოლვერის დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის მუშაობის ანიმაცია
რევოლვერის სახელურს გააჩნდა ხისგან დამზადებული ლოყები, რომელიც ხრახნის მეშვეობით მაგრდებოდა ჩარჩოზე.  სახელურს ქვედა ნაწილში დამაგრებული ჰქონდა ქამრისთვის განკუთვნილი ფოლადის რგოლი.


Reichsrevolver М1879 -ისთვის შემუშავებულ იქნა 10,6მმ კალიბრის ცენტრალური აალების ვაზნა, რომელიც დღეს ცნობილია აღნიშვნით „10,6x25mm R“ (10,8mm Officers revolver, 10.8x25 MRR, 10,55mm M1879). Reichsrevolver М1879 -ის შეიარაღებაში მიღების შემდეგ „10,6x25mm R“ ტიპის ვაზნა გახდა გერმანიის საშტატო რევოლვერის ვაზნა. იგი გეომეტრიულად და მახასიათებლებით ახლოს იყო .44 S&W Russian (.44 Russian) ვაზნასთან. გერმანული რევოლვერის ვაზნის ტაქტიკურ-ტექნიკური მახასიათებლები ასე გამოიყურებოდა:

აღნიშნული ვაზნა მზადდებოდა სხვადასხვა მწარმოებლების მიერ, მათ შორის გერმანიის საზღვრებს გარეთაც. კერძოდ: ავსტრიაში, ესპანეთში და მცირე რაოდენობით დანიაში. ვაზნა „10,6x25mm R“ გაყიდვაში იყო 1939 წლამდე, ხოლო შემდგომ შეწყდა მათი წარმოება.
რევოლვერის ვაზნები და ორიგინალური მუყაოს კოლოფი
Reichsrevolver M1879 გამოირჩეოდა კარგი სიზუსტით, იყო მარტივი კონტრუქციის და მასში გამოყენებული ვაზნა იძლეოდა კარგ შემაჩერებელ ეფექტს, თუმცა იგი იყო ზედმეტად დიდი ზომის. ასევე მისი სახელური სხვა რევოლვერებთან შედარებით იყო მოუხერხებელი.
რევოლვერი კომპლექტებოდა ტყავისგან დამზადებული შალითით (ბუდით), რომელსაც არ გააჩნდა სათადარიგო ვაზნების ჩასალაგებელი ჯიბე. შესაბამისად რევოლვერის მფლობელებს უწევდათ სათადარიგო ვაზნების ცალკე ტარება. 
რევოლვერის წარმოება ხდებოდა რამოდენიმე ქარხნის მიერ, რომელთა შორისაც აღსანიშნავია შემდეგი ცნობილი ქარხნები:
·         VC Schilling & Cie
·         Spangenberg & Sauer
·         C.G. Haenel & Cie
·     Franz V. Dreyse / Rheinische Metallwaren & Maschinenfabrik Sommerda
·         Gebrüder Mauser & Cie
ასევე დამატებით დეტალების წარმოების პროცესში ჩართული იყო საწარმო:
·         Königliche Gewehrfabrik Erfurt.
 
აღნიშნული ჩამონათვალით შეიძლება ითქვას, რომ ფაქტიურად ყველა მსხვილი იარაღის ქარხანა, რომელიც  იმ პერიოდში გერმანიაში ოპერირებდა, ჩართული იყო  Reichsrevolver M1879 -ის წარმოებაში.
რევოლვერების მიწოდება უნდა მომხდარიყო შემდეგი პრინციპით:
1. ქალაქ ზულის იარაღის კონსორციუმი (მასში შედიოდნენ Spangenberg & Sauer, VC Schilling & Cie  და C.G. Haenel & Cie) მოახდენდა რევოლვერების დამზადებას პრუსიისთვის, საქსონიისთვის და ბავარიისთვის.
პირველი კონტრაქტი გაფორმდა 1879 წლის 24 მარტს, რომლის თანახმად ჯამში პრუსიის კავალერიისთვის, ფეხოსნებისთვის და საველე არტილერიისთვის დამზადდა 41 000 ცალი რევოლვერი. 1882 წელს გაფორმდა ახალი კონტრაქტი, რომლის თანახმად კიდევ 9000 რევოლვერი დამზადდა პრუსიის კირასირებისთვის (აბჯროსნებისთვის). 1882 წლის 14 იანვარს მოხდა დაკვეთა 2795 ცალ რევლვერზე, რომელიც კონკრეტულად ბავარიისთვის უნდა დაემზადებინათ. ამავე წლის 11 ოქტომბერს დამატებითი შეკვეთის საფუძველზე ბავარიისთვის დამზადდა 428 ცალი რევოლვერი. საქსონიისთვის რევოლვერების დამზადება განხორციელდა 1882 წლის 16 მარტს დადებული კონტრაქტის თანახმად. რომელიც ითვალისწინებდა 2000 ცალი რევოლვერის დამზადებას, ხოლო  1883 წლის 28 თებერვალს გაფორმებულ იქნა ახალი კონტრაქტი დამატაებით 2200 ცალ რევოლვერზე. ზულის კონსორციუმის რევოლვერების მარკირება ხდებოდა ქარხნების ინიციალებით [S&S. / V.C.S. / C.G.H. / SUHL].
გარდა ზემოაღნიშნულისა 1879 წლის 24 მარტს პრუსიამ გააფორმა კონტრაქტი ფრანც დრეიზეს (Franz V. Dreyse) ფაბრიკასთან, რომლის თანახმად პრუსიისთვის დამზადდა 19 000 ცალი რევოლვერი. 1880 წლის 22 მაისს ამავე ქარხანას  ბავარიამ დაუკვეთა 545 ცალი რევოლვერი.
ძმები მაუზერების ფაბრიკამ (Gebrüder Mauser & Cie) კონტრაქტი გააფორმა 1879 წლის 31 ოქტომბერს, რომლის თანახმად ბავარიისთვის დაამზადა 5003 ცალი რევოლვერი. ასევე ამავე წლის დეკემბრის თვეში მაუზერის ფაბრიკამ გააფორმა კონტრაქტი ვიურტენბერგის სამეფოსთან, რომლის მიხედვით დაამზადა 3000 ცალი რევოლვერი.


რევოლვერების ჩარჩოზე მარცხენა მხრიდან, სასხლეტი კავის ზევით ხდებოდა მწარმოებელი ქარხნის წარწერის სახით დატანა, რომელიც  ოვალში იყო ჩასმული. ასევე ჩარჩოზე ლულის ჩამაგრების ადგილთან, ხდებოდა სპეციალური დამღის დატანა, რომლის მიხედვითაც შესაძლებელი იყო ამოცნობა, თუ რომელ სამეფოს ეკუთვნოდა რევოლვერი.

რევოლვერის გადამუშავება  და ახალი მოდელი "Reichsrevolver M1883"
რევოლვერის შეიარაღებაში მიღებიდან ძალიან მალევე, აღმოჩნდა, რომ იგი გარკვეული სამხედრო მოსამსახურეებისთვის იყო ზედმეტად დიდი და მოუქნელი. "Reichsrevolver M1879" კავალერიის რიგების მოთხოვნებს ასე თუ ისე აკმაყოფილებდა, მაგრამ ფეხოსანთა ოფიცრების, უნტერ-ოფიცრებს, სამხედრო მედ-პერსონალს (სანიტრებს) და სამხედრო-საორკესტრო მუსიკოსებს,  რომელთაც ეკუთვნოდათ ცეცხლსასროლი იარაღის ტარება, უფრო კომპაქტური მოდელი ესაჭიროებოდათ. შესაბამისად დაფიქრდნენ Reichsrevolver M1879 -ის გადამუშავებაზე, რაც გულისხმობდა მასში გარკვეული კონსტრუქციული ცვლილების შეტანას და გაუმჯობესებას.

ფოტოზე გამოსახულია პირველი გადამუშავებული პროტოტიპი. ეგრედწოდებული გარდამავალი მოდელი "Reichsrevolver M1879/1883" (M79/83), რომელსაც შეუცვალეს ჩარჩოს წინა ნაწილი (იგი იქნა შემოკლებული) და შეუცვალეს ტარის ფორმა. ტარი გახდა უფრო მოღუნული და მომრგვალდა მისი ქვედა ნაწილი.

1883 წელს შეიარაღებაში წავიდა ახალი, გადამუშავებული მოდელი "Reichsrevolver M1883", რომელიც ძველი "Reichsrevolver M1879"-ისგან განსხვავებოდა შემდეგი ნიუანსებით:
1.      დამოკლდა რევოლვერის ლულა და ჩარჩო, რამაც განაპირობა რევოლვერის საერთო სიგრძის და წონის შემცირება;
2.      შეიცვალა დროშისებური მცველის მუშაობის პრინციპი. M1883 -ში მცველის გააქტიურებისას ხდებოდა ჩახმახის ბლოკირება ნახევრად შეყენებულ მდგომარეობაში;
3.      შეიცვალა პისტოლეტის სახელური, რომელიც გარდამავალი მოდელის მსგავსად მომრგვალდა ბოლოში და გახდა უფრო მოღუნული
4.      შეიცვალა დოლურაზე არსებული ამონაჭრელი ღარების ფორმა და რევოლვერის ჩარჩოზე დოლურის ფიქსაციის კონსტრუქცია;
5.      ლულის ცხვირიდან გაქრა რგოლისებური გაფართოვება;
6.      შიცვალა ლულის ჭრილების გეომეტრია;

ზევით ძველი Reichsrevolver M1879, ხოლო ქვევით გადამუშავებული Reichsrevolver M1883

გადამუშავების შედეგად Reichsrevolver M1883 გამოვიდა უფრო მსუბუქი, კომპაქტური და მოსახერხებელი, ვიდრე მისი წინამორბედი მოდელი. Reichsrevolver M1883 ძირითადად ოფიცერთა რიგებში ხვდებოდა. ასევე შესაძლებელი იყო, რომ მსურველს საკუთარი თანხით შეეძინა იგი. აქედან გამომდინარე სხვადასხვა წყაროებში Reichsrevolver M1883 მოხსენიებულია, როგორც ოფიცრების რევოლვერი. მიამორბეუხედავად ცვლილებებისა, ახალი რევოლვერი არ გადამუშავებულა ძირეულად და მას გააჩნდა მისი წინამორბედი მოდელისათვის დამახასიათებელი უარყოფითი ფაქტორები. ბევრი იარაღის ექსპერტი და ისტორიკოსი თვლის, რომ Reichsrevolver M1883 შეიარაღებაში მიღების დორს უკვე იყო მორალურად მოძველებული რევოლვერი.
ფოტოზე გამოსახულია "Reichsrevolver M1883", რომელიც განკუთვნილი იყო უნტერ-ოფიცრებისთვის, სამხედრო მედ-პერსონალისთვის და სამხედრო ორკესტრში მომსახურე პირებისთვის. იგი ოფიცრების რევოლვერისგან განსხვავდება უბრალო ხისგან დამზადებული გლუვი ტარის ლოყებით.
ფოტოზე გამოსახულია ოფიცრებისთვის განკუთვნილი ეგზემპლარი, რომელიც გამოირჩეოდა ტარის ლოყებზე შესრულებული რომბისებური ნაჭდევებით. ასევე ოფიცრებისთვის განკუთვნილი რევოლვერების დამუშავება და დაფარვა იყო უფრო მაღალ დონზე.
"Reichsrevolver M1883"-ის წარმოება
 ახალი რევოლვერის ძირითად მწარმოებლად ითვლებოდა ქალაქ ერფურტის (ERFURT)  იარაღის სამეფო ქარხანა, რომელმაც სულ ჯამში დაამზადა 92 500 ცალი რევოლვერი პრუსიისთვის და 2500 ცალი რევოლვერი ვიურტემბერგისთვის. ერფურტის მიერ დამზადებულ რევოლვერების ჩარჩოზე, მარცხენა მხრიდან დატანილი ჰქონდა ერფურტის იარაღის სამეფო ქარხნის დამღა გვირგვინის სახით.
დამზადებული რევოლვერების რაოდენობით მეორე ადგილზე იყო ზულის კონსორციუმი. კონსორციუმში შემავალი ქარხნების მიერ დამზადდა 10 000 ცალი რევოლვერი პრუსიისთვის, 8477 რევოლვერი ბავარიისთვის და 12 533 ცალი საქსონიისთვის.
ფრანც დრეიზეს ფაბრიკამ დამზდაა 13 000 ცალი რევოლვერი პრუსიისთვის და 860 ცალი ბავარიისთვის. რაც შეეხება ძმები მაუზერების ფაბრიკას, მათ მიერ მოხდა მხოლოდ 1500 ცალი "Reichsrevolver M1883"-ის დამზადება, რომლებიც ვიურტემბერგის სამეფოს გადაეცა.
"Reichsrevolver M1883" კომერციული ვარიანტები
გარდა სტანდარტული საარმიო "Reichsrevolver M1883"-ისა, კომერციული მიზნით იწარმოებოდა მისი საკმაოდ ბევრი ნაირსახეობა. აღნიშნული რევოლვერების ძირითადი ნაწილი მცირე სერიებად იწარმოებოდა არმიის ოფიცრებისთვის და ფლოტისთვის, რომელთაც საკუთარი სახსრებით შეეძლოთ მათი შეძენა. ასევე იწარმოებოდა რევოლვერები სამოქალაქო ბაზრისთვის.

ფოტოზე გამოსახულია კომერციული რევოლვერი, რომელიც სტანდარტული "Reichsrevolver M1883"-ისგან განსხვავდებოდა ორმაგი მოქმედების დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმით. აღნიშნულ მოდელი პოპულარობით სარგებლობდა ოფიცერთა რიგებში, რომლებიც საკუთარი ხარჯებით ყიდულობდნენ მას.

ფოტოზე გამოსახულია რევოლვერი, რომელსაც აქვს სასხლეტი კავის დამცავზე დამატებითი სათითური, ხოლო ლულის ქვემოთ დამაგრებული აქვს მილისებური ღერო. აღნიშნულ ღეროში ჩამონტაჟებული იყო ზამბარა და სახელურიანი ღერო, რომლის მეშვეობითაც ხდებოდა დოლურიდან მასრების ექსტრაქცია. ექსტრაქციის მსგავსი პრინციპი მანამდე გამოიყენებოდა კოლტის რევოლვერებში.
1884 წელს ფრანც დრეიზეს (Franz V. Dreyse) ფაბრიკამ დაიწყო რევოლვერების წარმოება, რომელსაც გააჩნდა სასხლეტი კავის დამცავზე დამატებითი სათითე, განსხვავებული ტიპის ექსტრაქტორი და 2 ცალი სასხლეტი.
ფოტოზე გამოსახულია რევოლვერი, რომელსაც გააჩნია 2 ცალი სასხლეტი და ჩარჩოზე ლულის ქვემოთ დამონტაჟებული მასრების საექსტრაქციოს ღერო.
2 ცალი სასხლეტის მქონე რევოლვერის მექანიზმი მუშაობდა შემდეგი პრინციპით: წინა სასხლეტი კავზე ხელის დაჭერისას ხდებოდა ჩახმახის შეყენება,  დოლურას გადაბრუნება და დოლურას ბლოკირება (ე.წ. გასროლისთვის ბლოკირება).
ამ შემთხვევაში მსროლელს აქვს ალტერნატივა გააგრძელოს წინა სასხლეტზე დაწოლა ბოლომდე და მოახდინოს გასროლა. ან აუშვას ხელი სასხლეტს, რის შემდეგაც ჩახმახი დარჩება შეყენებულ მდგომარეობაში და საჭიროების შემთხვევაში მოახდინოს გასროლა უკანა სასხლეტზე თითის დაწოლით. უკანა სასხლეტი არის უფრო რბილი და მგრძნობიარე, რაც იძლევა უფრო ზუსტი დამიზნებითი გასროლის შესაძლებლობას. ფაქტიურად ეს მექანიზმი წააგავს შაშხანებში და კარაბინებში გამოყენებულ პრინციპს, რომელსაც დამაჩქარებელს (გერმანულად შნელერს) ეძახიან.
ფოტოზე გამოსახულია .380 კალიბრის რევოლვერის ვაზნაზე გათვლილი კომპაკტური მოდელი
1886 წელს დრეიზეს ფაბრიკამ დაიწყო კომპაქტური რევოლვერის წარმოება, რომელსაც ქჰონდა 2 ცალი სასხლეტი, ჩარჩოზე დამონტაჟებული მასრების ექსტრაქტორი, დამოკლებული ლულა და ტარი. ასეთ მოდელის კონსტრუქციიდან ამოღებული იყო დროშისებური მცველი და რევოლვერი გათვლილი იყო .380 კალიბრის რევოლვერის ვაზნაზე. დროშისებური მცველის მაგივრად რევოლვერს ჩახმახის უკან ჰქონდა მცოცავი ღილაკი, რომელიც ჩახმახისკენ მიწევის შემთხვევაში ახდენდა ჩახმახის ბლოკირებას. ასეთი კომპაკტური რევოლვერი სულ რამოდენიმე ათეული ეგზემპლარის სახით იქნა დამზადებული.
ბელგიური რევოლვერი გადასახსნელი ჩარჩოთი
"Reichsrevolver M1883"-ის ბაზაზე ბელგიაში დამზადებულ იქნა გადასახსნელი რევოლვერი, რომელიც გათვლილი იყო .450 კალიბრის რევოლვერის ვაზნაზრე.
ასეთი რევოლვერის გადახსნისას ვარსკვლავისენური ექსტრაქტორის მეშვეობით ხდებოდა დოლურის კამერებში არსებული ვაზნების/მასრების ერთდროული ამოყრა.
ზემოთ მოყვანილი ჩამონათვალი, არ წარმოადგენს კომერციული ეგზემპლარების სრულ დახასიათებას, რადგანაც ძალიან ბევრი ექსპერიმენტული სახის "Reichsrevolver M1883" იწარმოებოდა. არსებობდა სპეციალური შეკვეთით დამზადებული ეგზემპლარები გრავირებით და მოსევადებით. ასევე მზადდებოდა ეგზემპლარები სხვადასხვა არასტანდარტული სიგრძის ლულით.
1908 წელს გერმანიის არმიამ შეიარაღებაში მიიღო გეორგ ლუგერის ლეგენდარული თვითდამტენი პისტოლეტი „Parabellum P08“, რამაც გამოიწვია Reichsrevolver -ების წარმოების შეწყვეტა და უკანა ფლანგზე გადასვლა, თუმცა გარკვეული ნაწილი მაინც რჩებოდა შეიარაღებაში. პირველი მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ Reichsrevolver -ების დიდმა ნაწილმა უკვე საწყობებში და საცავებში გადაინცვლა, ხოლო ნაწილი კი ჩამოიწერა. მეორე მსოფლიო ომის მიწურულს, როდესაც გერმანიის შეექმნა იარაღის დეფიციტი, მოხდა დასაწყობებული რევოლვერების ამოღება. 1944-1945 წლებში Reichsrevolver-ების უმეტესობა გადაეცა Volkssturm-ს.  იქიდან გამომდინარე, რომ ამ პერიოდში აღარ იწარმოებოდა გერმანული ვაზნები „10,6x25mm R“ და იყო საკმაოდ დეფიციტური, რევოლვერების გარკვეული ნაწილს შეუცვალეს დოლურა ისე, რომ მასში შესაძლებელი გახდა ამერიკული .44 S&W კალიბრის ვაზნების გამოყენება.