M3 "Grease Gun" (ნაწ. 3)

სტატიის პირველი და მეორე ნაწილი შეგიძლიათ იხილოთ მოცემულ ბმულებზე:
ნაწილი პირველი à M3 "Grease Gun" (ნაწ. 1)
ნაწილი მეორე à M3 "Grease Gun" (ნაწ. 2)

მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ,  მორიგი საბრძოლო გამოცდა M3 -ს და M3A1 -ს ელოდა, როგორც ვიეტნამის, ასევე კორეის ომში, სადაც M3 და M3A1 გარდა ამერიკელი მებრძოლებისა, მტრის ბანაკის მხარესაც მოხვდა. ბუნებრივია ამ ეპიზოდებშიც იგივე განმეორდა და ამერიკელი მებრძოლების აზრი კვლავ ორ ნაწილად გაიყო. ნაწილი დადებითად ახასიათებდა  M3/M3A1-ს, ხოლო ნაწილს კი სძულდა.


როგორც უკვე ავღნიშნეთ სტატიის წინა ნაწილში, ამერიკის შეერთებული შტატები არ ყოფილა ერთადერთი ქვეყანა, რომელიც იყენებდა M3-ს და M3A1 -ს. მაგალითად 1944 წლის ნოემბრის შემდეგ M3 -ს იყენება ბრიტანეთის 78-ე დივიაზია. მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები გადაეცა 41-ე კომანდოს დანაყოფს, რომლებიც მას კორეაში იყენებდნენ.
პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების გარკვეული ნაწილი ლენდ-ლიზის პროგრამით მოხვდა საბჭოთა კავშირშიც. აქვე უნდა ვახსენოთ ერთი ცნბილი ისტორიული ფაქტი. 1961 წელს კუბის თავდაცვის მინისტრმა რაულ კასტრომ, საბჭოთა კავშირის თავდაცვის მინისტრს  რ.მალინოვსკის აჩუქა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი M3A1, რომელიც დღეს მოსკოვში შეიარაღების ცენტრალურ მუზეუმში ინახება.
მას შემდეგ, რაც 1942 წელს ბრაზილია შეუერთა ჰიტლერის საწინააღმდეგო (ანტიჰიტლერულ) კოალიციას, აშშ-სგან ბრაზილიის შეიარაღებულ ძალებს სამხედრო დახმარების პროგრამის ფარგლებში გადაეცა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევ M3-ის გარკვეული პარტია. დახმარების სახით მიღებული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევბი თავდაპირველად გადაეცა ბრაზილიის არმიის საექსპედიციო კორპუსს და შემდგომ მოხდა უკვე სხვა დანაყოფების მომარაგება.  მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ M3 და M3A1 დაახლოებით 1990-ანი წლების შუა პერიოდამდე წარმოადგენდა ბრაზილიის შეიარაღებული ძალებისა და პოილიციის ძირითად პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევს.
ნაცისტური გერმანია იყენებდა მეორე მსოფლიო ომის დროს ნაალაფარის სახით მოპოვებულ  პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევებს. ასეთ იარაღს მათი სტანდარტული ნომენკლატურის შესაბამისად მინიჭებული ჰქონდა სახელწოდება ინდექსის სახით „Maschinenpistole 763(a)“. ბუნდესვერის შექმნის შემდეგ აშშ-მ სამხედრო დახმარების სახით გადასცა გერმანიას პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების გარკვეული რაოდენობა, რომელიც ბუნდესვერის შეიარაღებაში ირიცხებოდა სახელწოდებით „MP.52“.
ვიეტნამის ომის პერიოდში ნაალაფარის სახით მოპოვებული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები M3A1 გამოიყენებოდა სამხრეთ ვიეტნამის გამათავისუფლებელი ნაციონალური ფრონტის ე.წ. „ვიეტ კონგის“ (Mt trn Dân tc Gii phóng min Nam Vit Nam) პარტიზანების მიერ და ვიეტნამის სახალხო არმიის მიერ.  სამხრეთ ვიეტნამის არმიის რიგებში პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევბის დიდი ნაწილი მოხვდა 1961 წლის 11 დეკემბრიდან.
მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ, იაპონიის თავდაცვის ძალებში და პოლიციის რიგებში მოხვდა სამხედო დახმარების პროგრამის ფარგლებში აშშ-ს მიერ გაგზავნილი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები, რომელთა გარკვეული ნაწილი შეიარარებაში ირიცხებოდა 1980-ანი წლების დასაწყისამდე.
1950 წლიდან 1970-ან წლებამდე M3 გამოიყენებოდა კოლუმბიის ნაციონალური არმიის და ნაიციონალური პოლიციის მიერ. 70-ანი წლების მიწურულს მისი ჩანაცვლება მოხდა უზიელ გალის კონსტრუქციის ებრაული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევით „UZI“.
1990-იან წლებში 1,472 ცალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი M3A1 დამხარების სახით მიღო მაროკოს არმიამ. 1998-1999 წელს აშშ-მ სამხედრო დახმარების პროგრამის ფარგლებში ჩრდილოეთ მაკედონიას გადასცა 707 ცალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი M3.
პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები M3 და M3A1 1975 წლამდე იმყოფებოდა ირანის შეიარაღებაშიც. გარკვეული ნაწილი მოხვდა სამხრეთ კორეის არმიის რიგებში. ასევე M3 და M3A1 გამოიყენებოდა საფრანგეთის, საბერძნეთის, ინდონეზიის, ავღანეთის, ავსტრიის, ბოლივიის, კუბას, დომინიკის რესპუბლიკის, ეკვადორის, გრენადას, გუატემალას, ნორვგიის, ტაივანის, ტაილანდის, თურქეთის და სხვა ქვეყნების არმიისა თუ პოლიციის მიერ.

პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი M3 ლულის ბოლოში დამაგრებული ალმქრობით და მჭიდების ჩასადები შალითებით. ასეთი იყო კორეის ომის დროს ამერიკელი მებრძოლის  ძირითადი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი

როგორც ხედავთ პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევ M3-ს და M3A1-ს საკმაოდ მდიდარი საბრძოლო გამოცდილება აქვს, რომელიც ბევრ სხვა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევს შეშურდებოდა. სწორედ ამიტომ M3 იმსახურებდა ჩვენი მხრიდან ამ ვრცელ სტატიას, რომელიც სიმბოლურად 3 ნაწილად დავყავით!

უცხო ქვეყნაში წარმოებული ვარიანტები

მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ, M3 და M3A1 მარტივი კონსტრუქციიდან გამომდინარე, სხვადასხვა ქვეყნების ინტერესის საგანი გახდა. შესაბამისად იმ ქვეყნებში, სადაც ომის შემდგომ იდგა იაფფასიანი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის შექმნის საჭიროება, ცდილობდნენ არ გამოეგონებინათ ველოსპიედი და პირდაპირ მოეხდინათ M3/M3A1- ის კოპირება და საკუთარი ძალებით წარმოების დაწყება.

P.A.M. 1 და P.A.M. 2 (არგენტინა)
1950 წლის ოქტომბერში არგენტინის ხელისუფლებამ აშშ-სგან შეიძინა M3-ის წარმოების ლიცენზია. გარკვეული წყაროების თანახმად აშშ-მ არგენტინას არ გადასცა სრული ტექნიკური დოკუმენტაცია და ნახაზები, ამიტომ არგენტინელებს დახმარება გაუწიეს იტალიელმა მეიარაღეებმა ბრეშადან (Brescia). ერთერთი მათგანი იყო Eduardo Sustercic, ხოლო დანარჩენი ორი დამხმარე პირის გვარებია Bergonzi და Ruggieri.        
1954 წელს  ქალაქ როსარიოში მდებარე ქარხანამ  FMAP-“DM” [Fábrica Militar de Armas Portátiles -“Domingo Matheu”] შეძლო M3A1 -ის საწარმოო ხაზის გამართვა და 1955 წელს წარმოებაში ჩაუშვა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევბის პირველი პარტია.
იარაღს მიენიჭა ოფიციალური სახელწოდება P.A.M. 1 (Pistola Ametrelladora Modelo 1). არგენტინაში პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევს მეტსახელად შეარქვეს „La Engrasadora“ (იგივეა რაც აშშ-ში Greaser).  არგენტინული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი ამერიკული წარმოების M3A1-სგან განსხვავებოდა უფრო თხელი ფოლადის ფურცლისგან დამზადებული ლულის კოლოფით. გარდა ზემოაღნიშნულისა  P.A.M. 1 გათვლილი იყო 9x19 Parabellum ტიპის ვაზნაზე და მის მჭიდში თავსდებოდა 30 ცალი ვაზნა. არგენტინული P.A.M. 1 ამერიკული M3A1 -ისგან ასევე განსხვავდებოდა რეგულირებადი უკანა სამიზნე მოწყობილობით, რომელსაც ჰქონდა  50 და 100 მეტრზე სასროლათ განკუთვნილი პოზიცია.
ავტომატიკის მსუბუქი დეტალების გამო სროლის ტემპი ამერიკულ პისტოლეტ-ტყვიამფრქვეთან შედარებით იყო უფრო მაღალი. შესაბამისად მაღალი სროლის ტემპი და იარაღის სიმსუბუქე ართულებდა ავტომატური ჯერებით სროლისას იარაღის დამორჩილებას. გარდა ზემოაღნიშნულისა თხელი ფოლადისგან დამზადებული ლულის კოლოფი ძალიან სწრაფად ხურდებოდა. ვინაიდან იარაღს არ ჰქონდა ერთეული სროლის რეჟიმებზე გადამრთველი და ამავდროულად სროლის ტემპი იყო მაღალი, სირთულეს წარმოადგენდა სასხლეტზე მსუბუქი დაჭერით ერთეული გასროლების შესრულება. ასეთი რამ თავისუფლად შეიძლებოდა ამერიკული წარმოების M3/M3A1 -ზე. P.A.M. 1 -ის წარმოება გაგრძელდა 1961 წლის ჩათვლით და სულ 1955-1961 წლებში დამზადებულ იქნა 34 600 ცალი (რიგი წყაროების თანახმად 34 636 ცალი) პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი.
ზემოაღნიშნული პრობლემებიდან გამომდინარე არგენტინაში განაგრძეს მუშაობა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის გადამუშავებაზე და 1963 წელს შექმნეს მოდიფიკაცია P.A.M. 2. 

არგენტინული წარმოების პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი P.A.M. 2. 


მას დამატებული ჰქონდა ბერკეტისებური მცველი, რომელიც მჭიდის მიმღების უკან იყო განთავსებული და მსროლელი მას ხელის მოჭერით თიშავდა. რამდენადაც ცნობილია აღნიშნული მოდელიდან უკვე შესაძლებელი იყო სასხლეტზე მოკლე დაჭერით ერთეული გასროლების განხორციელება. 
ფოტოზე ნათლად ჩანს მჭიდის მიმღების უკან დამაგრებული ბერკეტისებური მცველი

P.A.M. 2 არ იწარმოებოდა ცალკეული სახით. უბრალოდ იღებდნენ უკვე დამზადებულ მოდელს P.A.M. 1 და ახდენდნენ მის გადამუშავება/მოდიფიცირებას. 1963 -1972 წლების პერიოდში სულ მოდიფიცირებულ იქნა 16 500 ცალი (რიგი წყაროების თნახმად 16 544 ცალი) პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი. ბოლოს კი დამატებით დამზადებულ იქნა 1100 ცალი ახალი P.A.M.2. გარკვეულ წყაროებს თუ დავუჯერებთ, სულ ჯამში ორივე ვარიანტის (როგორც P.A.M. 1, ასევე P.A.M. 2) დამზადებულმა რაოდენობამ ჯამურად შეადგინა 47 688 ცალი.
P.A.M. 1 და P.A.M. 2 შეიარაღებაში ჰქონდა არგენტის არმიის ფეხოსნებს, ასევე სამხედრო-საზღვაო ძალებს, სამხედრო-საჰაერო ძალებს, ჟანდარმერიას და სხვადასხვა  საპოლიციო უწყებებს. P.A.M. 1 და P.A.M. 2 გამოიყენებოდა ბრიტანეთის წინააღმდეგ 1982 წელს ფოლკლენდის კუნძულების ომის დროს. ამ პერიოდში პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების დიდი ნაწილი ხელში ჩაიგდო ბრიტანეთმა.

ჩინური კლონები Type 36 და Type 37
1947 წელს ჩინეთში მუკდენის (Mukden) პროვინციაში მდებარე ქარხანამ „Shenyang Arsenal“ დაიწყო .45ACP ტიპის ვაზნაზე გათვლილი არალიცენზირებული M3A1 -ის კლონის წარმოება. პისტოლეტ-ტყვიამფრქევი იწარმოებოდა სახელწოდებით “Type 36”. ამერიკული M3A1 -ისგან განსხვავებით მას არ ჰქონდა ლულის დამჭერ მილისზე შესრულებული სიბრტყეები, რომლის წყალობითაც შესაძლებელი იქნებოდა დუგლუგის გამოყენება ქანჩის სახით. 

ჩინური წარმოების პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი “Type 36”

ამას გარდა ჩინურ Type 36 –ს ცეცხლის სამართავ პისტოლეტისებურ სახელურში არ ჰქონდა ზეთის კონტეინერი.  ჩინელებმა წარმოების გაიაფების კუთხით შეცვალეს შიდა დეტალების გეომეტრიაც, შესაბამისად Type 36 -ის დეტალები არ იყო თავსებადი ამერიკულ M3A1 -თან. დუგლუგი ჩინურ Type 36-ში მზადდებოდა უფრო წვრილი  და უხარისხო ფოლადის მავთულისგან, რაც ხშირად ხდებოდა დეფორმირების/გაღუნვის მიზეზი. ამერიკული M3A1 -ისგან განსხვავებით ჩინური პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის ლულის კოლოფზე შედუღების ადგილები ძალიან უხეშად იყო შესრულებული და ჰქონდა არასწორი კუთხები. გარკვეული წყაროების თანახმად ჩინელებმა Type 36 –ის საწარმოო ხაზის გამართვას მოანდომეს 6 თვე. წარმოება გაგრძელდა 1949 წლამდე და სულ ამ პერიოდში დამზადებულ იქნა 10 000 ცალი Type 36.
პარალელურად 1948 წელს, ნანკინთან (Nanking) ახლოს მდებარე ნომერ 60 ქრახანა ჯინლინგ არსენალში (N60 Jinling Arsenal) მცირე პარტიებად აწარმოებდნენ 9x19 Parabellum ტიპის ვაზნაზე გათვლილ პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის ვარიანტს, რომელიც ცნობილი იყო აღნიშვნით Type 37. შემდგომ მისი საწარმოო ხაზი გადატანილ იქნა ტაივანში და იწარმოება აღნიშვნით Type 39. მოგვიანებით ტაივანში ასევე აწარმოებდნენ .45ACP ვაზნაზე გათვლილ M3A1-ის კლონებს (აღნიშვნა Type 50).
ჩინური პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები Type 36 და Type 37 გამოიყენებოდა სამოქალაქო ომის პერიოდში. იგი ჰქონდათ როგორც კომუნისტებს, ასევე ნაციონალებს. გარდა სამოქალაქო ომისა, Type 36 და Type 37 ჩინელი მებრძოლების მიერ გამოიყენებდა კორეის ომის დროს.

M3 SpecOps Generation 2 (ფილიპინები)
ამაერიკაში დამზადებული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების M3 გარკვეული ნაწილი ასევე მოხვდა ფილიპინებში, სადაც მას სხვადასხვა ძალოვანი სტრუქტურის რიგებში იყენებდნენ. ამას გარდა ფილიპინებში ხდებოდა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევ M3 -ზე მაყუჩის დაყენაბაც. 


2004 წელს ფილიპინების საზღვაო ქვეითთა სპეცდანიშნულების რაზმისთვის შემუშავდა მოდერნიზირებული ვარიანტი, რომელიც 2005 წელს სახელწოდებით „M3 SpecOps Generation 2“  წავიდა შეიარაღებაში. ფაქტიურად M3-ის ისტორიაში ეს იყო ყველაზე ღრმად მოდიფიცირებული და წინ წასული ვარიანტი.

„M3 SpecOps Generation 2“ 

მოდერნიზრებული ვარიანტი შესრულებული იყო შემდეგნაირად: უკანა სამიზნე მოწყობილობას ხსნიდნენ და ლულის კოლოფზე ზემოდან ამონტაჟებდნენ პიკატინის ტიპის სამაგრ თამასას (ე.წ. „Weaver“-ს), რომელზეც დაყენებული იყო „Simmons“-ის წარმოების კოლიმატორული ან ღამის ხედვის ოპტიკური სამიზნე. ასევე იარაღს უკეთებნდნენ ლულაზე ინტეგრირებულ მაყუჩს და მთელ კორპუსს ღებავდნენ კამუფლირებულ ფერში. აღსანიშნავია, რომ 40 ცალი M3 -ის  მოდერნიზირებას ესაჭიროებოდა იმდენი თანხა, რაც დასჭირდებოდა 1 ცალი თანამედროვე პისტოლეტ-ტყვიამრქვევის H&K UMP45 შეძენას.

ექსპერიმენტები კუთხიდან სროლისთვის განკუთვნილ მოწყობილობაზე
ისევე როგორც სხვა ხელის ცეცხლსასროლ იარაღებზე, პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევ M3 და M3A1-ზეც, ჩატარდა ექსპერიმენტები, რომელიც მიზნად ისახავდა კუთხიდან სასროლი მოწყობილობის შემუშავებას. აღნიშნული ფოტო გადაღებულია 1953 წელს და ასახავს კუთხიდან სასროლი ლულის საცმის დემონსტრირებას. 


M3 და M3A1-ისთვის განკუთვნილი ლულის საცმი სხვა მისი ანალოგების მსგვსად აზიანებდა ლულიდან გამოსულ ტყვიას და გამოირჩეოდა ძალიან დაბალი სიზუსტით, ამიტომ მისი დამზადება არ მომხდარა სერიულად. დღეს დაზუსტებული არ არის გამოიყენებოდა თუ არა იგი რეალურ საბრძოლო პრაქტიკაში, თუმცა გარკვეული წყაროების თანახმად იგი რამოდენიმე ერთეულის სახით შეიარაღებაში ჰქონდა აშშ-ს სტრატეგიული სამსახურის სამმართველოს OSS (Office of Strategic Services) და შემდგომში უკვე აშშ-ს ცენტრალურ სადაზვერვო ბიუროს CIA (Central Intelligence Agency). 

ფოტო კორეის სამხედრო მუზეუმიდან

ასევე კორეის ერთერთ სამხედრო მუზეუმში ინახება ნაალაფარის სახით მოპოვებული M3A1, რომელიც კუთხიდან სასროლი ლულის საცმით არის აღჭურვილი.

M3 სამოქალაქო ბაზარზე

დღეს სხვადასხვა ქვეყნებში კოლექციონერთა საკმაოდ დიდ ნაწილს შეხვდებით, რომელიც ცდილობს შეიძინოს ომის პერიოდში წარმოებული M3 და M3A1. სამოქალაქო ბაზარზე მათი ღირებულება მდგომარეობის და კომპლექტაციის მიხედვით რამოდენიმე ათასიდან 30 000 $ -მდე შეიძლება მერყეობდეს. ასევე არსებობენ სხვადასხვა მწარმოებლები, რომლებიც სამოქალაქო ბაზრისთვის შეკვეთით ამზადებენ პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის რეპლიკებს. მაგალითად გარკვეული პერიოდი (დაახლოებით 20 წლის მანძილზე) ვაშინგტონში მდებარე კომპანია „Valkyrie Arms“ აწარმოებდა M3A1 -ის რეპლიკებს სამოქალაქო ბაზრისთვის. მათ ასორტიმენტში იყო ასევე თვითდამტენი კარაბინის სახით შესრულებული M3A1 -ის ვარიანტი, რომლის ლულის სიგრძეც 16.5- ინჩს (420მმ) შეადგენდა. 

Valkyrie Arms“ -ის მიერ წარმოებული M3A1 -ის თვითდამტენი კარაბინის სახით შესრულებული რეპლიკა 

აღნიშნული კარაბინი ორიგინალური M3A1 –ისგან განსხვავებით დახურული საკეტიდან ისროდა. „Valkyrie Arms“ ასევე აწარმოებდა M3A1 –ის ვარიანტს პისტოლეტის სახით. ამ მოდელს არ ჰქონდა დუგლუგი და მისი ლულის სიგრძე შეადგენდა სტანდარტულ 8 ინჩს (203,2 მმ). ცნობისთვის „Valkyrie Arms“-ის მიერ წარმოებული M3-ის რეპლიკების ღირებულება დაახლოებით 3000 $-ს „უკაკუნებდა“.

ჯორჯ ჰაიდის მოკლე ბიოგრაფია

პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევ M3-ის შექმნაზე, მის შემდგომ განვითარებაზე და ისტორიულ საკითხებზე უკვე ვრცლად ვისაუბრეთ სტატიის პირველ და მეორე ნაწილში (ასევე სტატიის ზემოთ), ამიტომ ურიგო არ იქნება რომ სტატიის დასასრულისკენ, რამოდენიმე სიტყვით თავად კონსტრუქტორ ჯორჯ ჰაიდის შესახებაც დავწეროთ. ჯორჯ ჰაიდი (George J. Hyde)  დაიბადა გერმანიაში, კერძოდ აპფინგენში (Apfingen) 1888 წლის 4 იანვარს. მან თავისი სამუშაო კარიერა დაიწყო ჩარხთან და დაზგა-დანადგარებთან მუშაობით. 1917 წელს ჯორჯ ჰაიდმა ცოლად შეირთო ასევე გერმანიაში 1895 წელს დაბადებული გრეტა ლევი (Margaretta "Greta" Levy). 1918 წლის 9 მარტს მათ შეეძინათ პირველი შვილი ჯორჯ ჰაიდ უმცროსი, ხოლო 1924 წელს კი გოგონა ჟიზელი (Giselle Hyde). 1927 წელს უკვე გამოცდილმა ჯორჯ ჰაიდმა დატოვა გერმანია და წავიდა აშშ-ში, სადაც იგივე ტიპის სამუშაოზე გააგრძელა მოღვაწეობა. ერთი წლის შემდეგ კი (1928 წელს) მან აშშ-ში საცხოვრებლად გადაიყვანა თავისი ოჯახის წევრებიც. ჯორჯ ჰაიდი აშშ-ში თავდაპირველად მუშაობდა იარაღის მწარმობელ კომპანია „Griffin & Howe, Inc.“-ში, რომელიც ნიუ ჯერსის შტატში მდებარეობდა. 


მოგვიანებით იგი დაუახლოვდა ბრიტანელ მეიარაღე სემუელ ლეონარდს (Samuel A. "Harry" Leonard), რომელსაც ლონდონში, კერძოდ კი ლეგენდარულ კომპანია „James Purdey & Sons“ -ში ჰქონდა მიღებული მდიდარი გამოცდილება. 1935 წელს ჯორჯ ჰაიდმა დატოვა  „Griffin & Howe“ და სემუელ ლეონარდთან ერთად გახდა კომპანია „Leonard & Hyde“-ის თანადამფუძნებელი. აღნიშნული კომპანია, ისევე როგორც „Griffin & Howe“ ორიენტირებული იყო სანადირო და სპორტული იარაღის შეკვეთით დამზადებაზე. გარდა ამისა ჯორჯ ჰაიდი მუშაობდა მასაჩუსეცის შტატში (კერძოდ ვობურნში) მდებარე კომპანია  „Roberts & Kimball“ -ის გარკვეულ შეკვეთებზე. ამის შემდგომ ჯორჯ ჰაიდი დაინტერესდა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევბით და 40-ანი წლების დასწყისში გახდა ჯენერალ მოტორსის შიდა განყოფილების (Inland Division of General Motors) მთავარი მეიარაღე, სადაც შექმნა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი M2, ჩვენი სტატიის მთავარი გმირი M3 და ერთმუხტიანი პისტოლეტი „Liberator FP45“ . აქვე აღსანიშნავია, რომ ამ პერიოდში ჯორჯ ჰაიდი პარალელურად თანამშრომლობდა კორპორაციასთან „Bendix Aviation Corporation“-თან, სადაც შეიმუშავა თვითდამტენი კარაბინი. აღნიშნული იარაღი მონაწილეობას იღებდა 40-ანი წლების დასაწყისში აშშ-ში გამართულ მსუბუქი საარმიო შაშხანის კონკურსში, რომლის გამარჯვებულიც გახდა ვინჩესტერის მიერ შემუშავებული კარაბინი „M1 Carbine“. საბოლოო ჯამში ჯორჯ ჰაიდის ყველაზე დიდი პოპულარობა სწორედ ჩვენი სტატიის მთავარმა გმირმა M3-მა და მისმა მოდიფიკაციამ M3A1-მა მოუტანა. 1963 წლის დეკემბერში ჯორჯ ჰაიდი გარდაიცვალა, ხოლო იარაღის ისტორიაში საკმაოდ დიდი ასოებით ჩაიწერა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი M3, რომელიც სხვადასხვა ქვეყნებში დღემდე აგრძელებს სამსახურს! (აქ ისმის მუსიკა... აპლოდისმენტები... და ფარდა იხურება).

M3 "Grease Gun" (ნაწ. 2)

სტატიის პირველი ნაწილი შეგიძლიათ იხილოთ ბმულზე --> M3 "Grease Gun" (ნაწ. 1)

1943 წლის მიწურულს და 1944 წლის დასაწყისში М3 უკვე სხვადასხვა საბრძოლო შეტაკებების მონაწილე გახდა. შესაბამისად რეალურმა საბრძოლო პრაქტიკამ ობიექტურად გამოავლინა, პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის როგორც დადებითი, ასევე უარყოფითი მხარეები.
ფოტოზე გამოსახულია ჯარისკაცი, რომელსაც ხელში უჭირავს ერთმანეთზე გადაბმული 3 ცალი მჭიდთ აღჭურვილი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი M3
1944 წლის თებერვალში აშშ-ს სხვადასხვა დანაყოფებმა, რომლებიც იმ პერიოში გადიოდნენ წვრთნებს, დააფიქსირეს უკმაყოფილება М3 თან დაკავშირებით. მთავარი უკმაყოფილება უკავშირდებოდა საკეტის შესაყენებელ (გადასატენ) ბერკეტს. მოგვიანებით იგივე ჩივილი წამოვიდა ბრიტანეთიდან, სადაც პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი М3 გარკვეული რაოდენობით ირიცხებოდა ბრიტანეთში დისლოცირებულ მებრძოლთა შეიარაღებაში. აღიშნული საკითხის გამოკვლევის შედეგად დადგინდა, რომ საკეტის შესაყენებელ ბერკეტს ჰქონდა კონსტრუქციული ნაკლოვანება. უარყოფით მხარეს დაემატა ასევე ლულის სამაგრის და უკანა სამიზნე მოწყობილობის პრობლემა, რომელიც მარტივად იღუნებოდა, ან საერთოდ ტყდებოდა ლულის კოლოფიდან.


M3 ადრეული ვარიანტი
ზემოაღნიშნულ ფაქტებთან დაკავშირებით გატარდა მთელი რიგი ტექნიკური და საწარმოო ღონისძიეენი, რომელიც მოიცავდა შემდეგ ცვლილებებს:
გადამუშავდა საკეტის შესაყენებელი ბერკეტის კონსტრუქცია და შეიცვალა მისი ზამბარა. აგრეთვე ახალი იარაღების დამზადებისას ხდებოდა საკეტის შესაყენებელი მექანიზმის შიდა დეტალების გაუმჯობესბული თერმოდამუშავება, რაც ზრდიდად ცვეთის მიმართ მედეგობას. შეიცვალა ლულის სამაგრის დამუშავების მეთოდი. ხოლო უკანა სამიზნე მოწყობილობას დაემატა დამცავი გვერდები, რომლის წყალობითაც მინიმუმამდე შემცირდა სამიზნე მოწყობილობის მოღუნვა ან გატეხვა.
ფოტოზე ნათლად ჩანს გადამუშავებული უკანა სამიზნე მოწყობილობა, რომელსაც დამცავი გვერდები დაემატა 
მოგვიანებით თავი იჩინა ასევე ახალმა პრობლემებმა, რომელიც უკავშირდებოდა მიმღებიდან მჭიდის თვითნებურ გამოვარდნას. გარკვეული დანაყოფებიდან წამოვიდა ჩივილები იმის შესახებ, რომ დაკეცილ მდგომარეობაში დუგლუგი არ ფიქსირდებოდა თავის ადგილას და გადაადგილების (მარშირების) დროს დუგლუგი  თავისით იშლებოდა. აღნიშნულ ფაქტებს მაშინვე მოჰყვა რეაგირება და 1944 წლის 31 აგვისტოს გამოცემული ბრძანების შესაბამისა წარმოებაში შევიდა რიგი ცვლილებები. ცვლილების თანახმად მჭიდის ღილაკ-ფიქსატორის გარშემო დამაგრდა ფოლადის ფურცლისგან შესრულებული დამცავი, ხოლო დუგლუგის ფიქსატორზე გაკეთდა სპეციალური დანამატი, რომლის მეშვეობითაც საიმედოდ ხდებოდა დუგლუგის დაფიქსირება დაკეცილ მდგომარეობაში.
ფოტოზე ჩანს მჭიდის ღილაკი, რომელსაც გარშემო დამატებული აქვს ფოლადის ფურცლისგან შესრულებული დამცავი

ცვლილებების შემდეგ ბრძოლის ველიდან კვლავ წამოვიდა ახალი მოთხოვნები, რის შედეგადაც 1944 წლის სექტემბერ-ოქტომბერში М3 -ის კონსტრუქციაში საბოლოოდ შევიდა გარკვეული ცვლილებები. გადამუშავებული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის შეიარაღებაში მიღების დოკუმენტს ოფიციალურად 1944 წლის 11 ოქტომბორს მოეწერა ხელი, ხოლო 1944 წლის 21 დეკემბერს დაიწყო მისი სერიული წარმოება. ახალ მოდიფიკაციას მიენიჭა სახელწოდება М3А1. რიგი წყაროების თანახმად M3A1 შეიარაღებაში წავიდა 1945 წლის 22 თებერვლიდან.
М3А1
განახლებულ მოდელში ცვლილებებს დაექვემდებარა შემდეგი დეტალები:

·         საკეტის შესაყენებელი (გადასატნი) სახელური, რომელიც მთავარ პრობლემას წარმოადგენდა ამოღებულ იქნა კონსტრიქციიდან. მის ნაცვლად საკეტს ზემოდან გაუკეთდა მრგვალი ჩაღრმავება, რომელშიც მსროლელი ჩაყობდა საჩვენებელ თითს და მოქაჩავდა საკეტს უკან;
·         გაიზარდა ვაზნების ამოსაყრელი ფანჯრის და მისი თავსაფრის ზომა. გარდა ამისა თავსაფრის სამაგრში შევიდა გარკვეული კონსტრუქციული ცვლილება;

·         ფოლადის მავთულისგან დამზადებულ დუგლუგს უკანა ნაწილში გაუკეთდა პატარა შვერილი, რომელსაც მსროლელი მჭიდში ვაზნების ჩალაგებისას სწრაფდამტენის სახით გამოიყენებდა;

·         ლულის სამაგრ მილისზე (ე.წ. ვტულკაზე) გაჩნდა ორი ცალი ჩანაჭრელი, რომლის წყალობითაც მსროლელი იარაღიდან მოხსნილ დუგლუგს მარტივად გამოიყენებდა ლულის მოსახნელი ქანჩის როლში;
·         ლულის კოლოფის მარცხენა მხარეს განთავსებულმა ზეთის კონტეინერმა გადაინაცვლა ცეცხლის სამართავ პისტოლეტისებურ სახელურში;
·         ზეთის კონტეინერის თავსაფარზე გაკეთდა პატარა დამხმარე შვერილი, რომლის მეშვეობითაც შესაძლებელი იყო საკეტზე დამაგრებული ექსტრაქტორის ღერძის (ე.წ. პინის) გამოგდება.
ზევით მოყვანილი ცვლილებების შედეგად პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი გახდა უფრო მარტივი კონსტრუქციის, საველე პირობებში უფრო მარტივად გამოსაყენებელი და რაც მთავარია კიდევ უფრო შემცირდა მისი წარმოების ღირებულება. რიგ წყაროებს  თუ დავუჯერებთ ერთი ცალი М3А1 -ის წარმოება ჯდებოდა დაახლოებით 15$. (ცნობისთვის მაშინდელი 15$ დღეის მდგომარეობით შეადგენს დაახლოებით 220-225 აშშ დოლარს).
მიუხედავად იმისა, რომ М3 -ს ჯერ კიდვ გამოცდების ეტაპზე შეექმნა შეფერხებები არასათანადო მჭიდის გამო, ამ კუთხით არ განხორციელებულა არავითარი ცვლილება და წლების მანძილზე მჭიდი იწარმოებოდა პირვანდელი სახით. აღნიშნული მჭიდი შეიქმნა ბრიტანულ STEN-ში გამოყენებული მჭიდის გავლენით, რომელიც იყო ორრიგიანი და მის გამოსასვლელში ხდებოდა ვაზნების ერთ რიგად გადაწყობა. ასეთი მჭიდის დამუხტვა უფრო დიდ ძალისხმევას და დროს მოითხოვდა, ვიდრე პირდაპირ ორრიგიანი გამოსასვლელის მქონე მჭიდების დამუხტვას ესაჭიროებოდა. ერთადერთი რამ რაც მჭიდების კუთხით გაკეთდა იყო ის, რომ 1944 წლის ნოემბერში დაიწყეს მყარი პლასტმასის (კონკრეტულად მასალას, რომლისგანაც მზადდებოდა ერქვა Tenite) პატარა საცმების (თავსაფრების) დამზადება, რომელიც სავსე მჭიდის ვაზნების გამოსასვლელ ნაწილში მაგრდებოდა და იცავდა მჭიდის ტუჩებს, როგორც დეფორმირებისგან, ასევე მასში ქვიშის და მტვრის მოხვედრისგან. ეს თავსაფარები ცნობილი იყო სახელწოდებით Т2 (Tenite cap). 1960-ან წლებში თავსაფარის დამზადება ნაცვლად პლასტმასისა ხდებოდა კაუჩუკისგან. ვიეტნამის ნესტიან პირობებში ექსპლუატაციის დადგინდა, რომ მჭიდის გამოსასვლელზე წამოცმული კაუჩიკის თავსაფარი იწვევდა მჭიდის ტუჩების ჟანგვას და მჭიდში მოთავსებული ზედა ვაზნების კოროზირებას. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე მას ნაკლებად იყენებდნენ სამხედროები.
პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი M3A1
აერთო ჯამში M3A1 უმეტესობა ჯარისკაცების და საარტილერიო გათვლების მიერ იმსახურებდა უფრო კარგ შეფასებებს, ვიდრე მისი წინამორბედი ვარიანტი M3.
ნაკლოვანენებები
პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი M3 / M3A1 მიუხედავად მისი ეფექტურობისა, ფლობდა გარკვეულ თანდაყოლილ ნაკლოვანებებს. ერთერთი მათგანი იყო ლულის კოლოფი, რომელიც შედარებით თხელი ფოლადის ფურცლისგან მზადდებოდა და წვეტიან ქვაზე, რაიმე მყარ საგანზე ან ზედაპირზე დავარდნის შემთხვევაში იყო მისი ჩაჭყლეტვის/დეფორმირების ალბათობა, რაც შემდეგ საკეტის შეფერხების ან გაჭედვის მიზეზი შეიძლებოდა გამხდარიყო. დავარდნის შედეგად ასევე იყო ვაზნების ამოსაყრელი ფანჯრის თავსაფრის დაზიანების ან გაღუნვის რისკი. ფრონტიდან მოდიოდა ასევე ჩივილები იმასთან დაკავშირებით, რომ იარაღი დავარდნის დროს თავისით ისროდა. არსებობს ჩანაწერები, სადაც აღწერილია თვითნებურად გასროლის მაგალითი, რომლის თანახმად მყარ ზედაპირზე დავარნდის დროს მასრების ამოსაყრელი ფანჯრის თავსაფარი თავისით იხდებოდა, ხოლო საკეტი ინერციით ნაწილობრივ გადაადგილდებოდა უკან. ვინაიდან სკეტის უკან გადაადგილება ხდებოდა ნაწილობრივ და არა სრულად, ვერ ხერხდებოდა მისი დაჭერა სასხლეტის ჩურჩულას მიერ. შესაბამისად ინერციით უკან გადაადგილებული საკეტი ნახევრად შეკუმშული დამაბრუნებელი ზამბაის ხარჯზე ბრუნდებოდა წინ, რის შედეგადაც მჭიდიდან აწვდიდა ვაზნას ლულაში და ახდენდა თვითნებურ გასროლას.
9x19 Parabellum -ის ტიპის ვაზნაზე გათვლილი ვარიანტები და კალიბრის შემცვლელი კომპლექტი
ჯერ კიდევ 1943 წელს აშშ-ს საარტილერიო სამმართველომ მოითხოვა 25 000 ცალი კომპლექტი, რომლითაც შესაძლებელი იქნებოდა .45 ACP ვაზნაზე გათვლილი М3-ის კონვერტირება 9x19 Parabellum (9mm Luger) ტიპის ვაზნაზე.  დეტალები აღნიშნული კომპლექტისთვის უნდა დაემაზადებინა ორ სწარმოს RIA (Rock Island Arsenal) -ს და „Buffalo Arms“-ს, თუმცა 1943 წლის დეკემბერში დამკვეთვმა შეცვალა დასახელებული რაოდენობა და მოითხოვა მხოლოდ 500 ცალი ნაკრბის დამზადება. 1 ცალ ნაკრებში შედიოდა შემდეგი დეტალები: 9x19 Parabellum ტიპის ვაზნაზე გავლილი ლულა, საკეტი, დამაბრუნებელი ზამბარები, ბრიტანული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევ STEN-ის 32 ცალ ვაზნიანი მჭიდი და მჭიდის მიმღების გადამყვანი, რომლის წყალობითაც შესაძლებელი იქნებოდა იარაღზე ბრიტანული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევ STEN-ის მჭიდების მორგება. დღეს ზუსტად არ არის ცნობილი რამდენი ცალი ნაკრები იქნა დამზადებული. დღეს ოფიცალურად მხოლოდ ერთი ცალი М3А1-ისთვის განკუთვნილი კომპლექტი შემორჩა.
ვინაიდან .45 АCP ვანზაზე გათვლილი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის სამიზნე მოწყობილობა დარჩა უცვლელი, 9მმ-ანი ვაზნის გამოყენების დროს 100 იარდამდე სროლის შემთხვევაში ტყვია სამიზნეს ხვდებოდა ზევით. ეს გამოწვეული იყო 9მმ-ანი ტყვიის განსხვავებული ბალისტიკური მახასიათებლებით. ამას გარდა აღსანიშნავია, რომ .45АСР ტიპის ვაზნაზე გათვლილი საშტატო პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი M3 და მისი განახლებული მოდიფიკაცია М3А1 ეფექტური იყო 50 მეტრამდე სროლის შემთხვევაში, ხოლო 9x19 Parabellum (9mm Luger) ტიპის ვაზნაზე გათვლილი ვარიანტების ეფექტურად გამოყენების მანძლი 90 მეტრს შეადგენდა, რაც ასევე ვაზნის უკეთესი ბალისტიკური მახასიათებლებით იყო განპირობებული.
გარდა 9მმ-ანი კომპლექტისა, ჯენერალ მოტორსში შემავალი Guide Lamp-ის ცეხში დაამზადა დაახხლოებით 1000 ცალამდე პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი М3, რომელიც თავიდანვე გათვლილი იყო 9x19 Parabellum ტიპის ვაზნაზე. აღნიშნული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების მარცხენა მხარეს მჭიდის მიმღებთან შესრულებული იყო მარკირება წარწერის სახით [U.S. 9 mm S.M.G.]. ეს პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები 1944 წელს მოხვდა აშშ-ს სტრატეგიული სამსახურის სამმართველოს OSS (Office of Strategic Services) შეიარაღებაში. ცნობისთვის OSS მეორე მსოფლი ომის პერიოდში გახლდათ აშშ-ს სადაზვერვო სამსახური, რომელიც მოგვიანებით ტრანსფორმირდა ცენტრალურ სადაზვერვო ბიუროთ CIA (Central Intelligence Agency).
რისთვის იყო საჭირო 9x19 Parabellum ტიპის ვაზნაზე გათვლილი ვარიანტები ან კომპლექტები? - აღნიშნულ შეკითხვაზე პიდაპირი პასუხი არ არსებობს, თუმცა მარტივად შეიძლება მივხდეთ, რომ, ის მებრძოლები რომლებიც ასრულებდნენ დივერსიულ და სადაზვერვო საქმიანობას მტრის ტერიტორიაზე და მტრის ზურგში, მარტივად შეძლებდნენ 9x19 Parabellum ტიპის ვაზნების ხელში ჩაგდებას, რადგანაც იგი გერმანელების საშტატო ვაზნას წარმოადგენდა. გარდა ზემოაღნიშნულისა  9x19მმ კალიბრის ვაზნების მიღება მოკავშირეებისგანაც შეიძლებოდა. შესაბამისად აშშ-ს მებრძოლს არ მოუწევდა თან ვაზნების დიდი მარაგის გადატანა, რადგანაც დისლოცირების ადგილზე იქნებოდა შესაძლებელი ვაზნების მოპოვება.
მაყუჩით აღჭურვილი სპეციალური ვარიანტი
ინტეგრირებული მაყუჩით აღჭურვილი M3
გარდა 9მმ-ან ვაზნაზე გათვლილი ვაზრიანტისა, OSS -ის მიერ მოხდა დაახლოებით 1000 ცალამდე M3 -ის დაკვეთა, რომელიც აღჭურვილი იყო ლულაზე ინტეგრირებული უხმო და ალისგარეშე სროლის მოწყობილობით ე.წ. მაყუჩით. აღნიშნული მაყუჩი დაპროექტდა ნიუ ჯერსიში კომპანია „Bell Laboratories“ მიერ. პერფორირებული ლულა მაყუჩის სამაგრით მზადდებოდა Guide Lamp -ის მიერ, ხოლო  კომპანია „High Standard Firearms“ ამზადებდა მაყუჩის შიდა კომპონენტებს და ახდენდა იარაღის საბოლოო სახით აწყობას. გარკვეული წყაროების თანახმად Bell Laboratories მიერ შემუშავებული მაყუჩი იყო 80% -ით უფრო ეფექტური, ვიდრე ბრიტანული STEN Mk IIS -ის მაყუჩი. ინტეგრირებული მაყუჩით აღჭურვილი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი M3 იწონიდა 680 გრამით უფრო მეტს, ვიდრე სტანდარტული M3. 
პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი M3A1 ლულაზე ინტეგრირებული მაყუჩით
M3A1 -ის გამოჩენის შემდეგ ასევე დამზადდა მისი ინტეგრირებული მაყუჩით აღჭურვილი ვარიანტი.

დამზადებული ეგზემპლარების რაოდენობა
თავდაპირველად, როდესაც შექიმნა M3 იმედოვნებდნენ, რომ მისი დამზადება მოხდებოდა ფართო მასშტაბით და იმდენი რაოდენობით, რაც საშუალებას მისცემდა აშშ-ს გაეჩერებინა ძვირადღირბული ტომპოსნის სისტმის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების წარმოება, თუმცა საბოლოოდ ეს ასე არ მოხდა. Thompson -ების შესყიდვა 1944 წლის თებერვლამდე გაგრძლდა. მეორე მსოფლიო ომის მიწურულს სულ ჯამში დამზადებული იყო 622 163 ცალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი (ამაში შედიოდა როგორც ადრეულ M3, ასევე განახლებული მოდიფიკაცია M3A1 და 9მმ-ანი მოდიფიკაციები). შეიძლება ითქვას, რომ M3A1 არ გამოიყენებოდა ომის პროცესში, რადგანაც მისი წარმოების დაწყებიდან მალევე დასრულდა ომი. M3A1 ძირითადად გამოიყენებოდა კოერის და ვიეტნამის ომში. მეორე მსოფლიო ომის დასრულებამდე 1945 წელს დამზადებულ იქნა 15 469 ცალი М3А1. კორეის ომის პერიოდში კომპანია „Ithaca Gun Co“ -ს მიერ განახლდა M3A1 -ის წარმოება. აღნიშნული კომპანიის მიერ დამზადებულ იქნა 33 200 ცალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვვი M3A1, რომელიც კორეის და ვიეტნამის ომის დროს გამოიყენებოდა. გარდა M3A1-ისა კორეის ომის პერიოდში გამოიყენებოდა ძველი M3-ები, რომელიც ახალი დეტალების გამოყენებით  გადამუშავებულ იქნა M3A1-ის დონეზე. გადამუშავება მოიცავდა კონსტრუქციიდან საკეტის შესაყენებელი (გადასატენი) ბერკეტის ამოღებას ისე, რომ მის შიდა დეტალებს ტოვებდნენ ხელუხლებელს.
ალმქრობი
ალმქრობი Hider Flash M9
კორეის ომის პერიოდში პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევ M3A1-ის ლულის ბოლოში გამოჩნდა მოხსნადი ტიპის კონუსური ალქმრობი ე.წ. „Hider Flash M9“, რომელიც ღამით სროლის დროს რიგ შემთხვევბში ამცირებდა მებრძოლის აღმოჩენის ალბათობას. შესაბამისად მზვერავები, გამნაღმველები და სხვადასხვა დანაყოფების წევრები აქტიურად იყენებდნენ კონუსურ ალმქრობს. ალმქრობი ცალუღისებური (ცალუღი არის ქართული ტერმინი და ნიშნავს ხამუტს) სამაგრის გადაჭერით მარტივად მაგრდებოდა ლულის ცხვირზე და ასევე მარტივად იხსნებოდა. გარკვეული წყაროების თანახმად ალმქრობი M3-ისთვის ჯერ კიდევ მეორე მსოფლიო ომის დროს შეიმუშავეს, თუმცა არ არსებობს ოფიციალური ცნობები, რომელიც დაადასტურებს მის გამოყენებას მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში.
ალმქრობით აღჭურვილი M3A1
ომის შემდგომი კარიერა
M3 და M3A1 აშშ-ს შეიარაღებაში ქვეითთა საარმიო პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის სახით იმყოფებოდა 1959 წლამდე, ხოლო 1959 წლიდან და 1960-ანი წლების შუა პერიოდამდე დაიწყო მათი შეიარაღებიდან ამოღების პროცესი, თუმცა იგი ნაწილობრივ მაინც დარჩა სხვადასხვა დანაყოფების შეიარაღებაში. მაგალითად M3 და M3A1 გამოიყენებოდა კორეის და ვიეტნამის ომში. 1970-ანი წლების შუა პერიოდში აშშ-ს I ბატალიონის 67 ჯავშანსატანკო დივიზიის ტანკისტებს გადაეცათ პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი M3A1, რაც მისი გაბარიტებით და პორტატულობით იყო განპირობებული.

1983 წელი ამერიკელი ტანკისტი ხელში უჭირავს პისტოლეტ ტყვიამფრქვევი M3A1 
საერთო ჯამში M3 და M3A1 1990-ანი წლების შუა პერიოდამდე გამოიყენებოდა აშშ-ს რიგ დანაყოფებში. ძირითადად მას იყენებდნენ ჯავშანმანქანების საბორტო იარაღის სახით. გარდა ზემოაღნიშნულისა M3A1 იყო პირველი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი, რომელიც 1977 წლიდან გამოიყენებოდა აშშ-ს ლეგენდარული სპეცრაზმ Delta Force-ის მიერ.
აშშ- არ იყო ერთადერთი ქვეყანა, რომელიც M3 -ს იყენებდა. იგი სხვა ქვეყნის არმიის რიგებშიც წარმატებით მსახურობდა. ასევე რიგ ქვეყნებში საკუთარი ძალებითაც აწარმოებდნენ M3 –ის კლონებს, რომელთა შესახებ სტატიის დასკვნით (მესამე) ნაწილში ვისაუბრებთ.
გაგრძელება იხილეთ ბმულზე -> M3 "Grease Gun" (ნაწ. 3)

M3 "Grease Gun" (ნაწ. 1)

მეორე მსოფლიო ომის საწყის ეტაპზე, აშშ-ს არმიის საარტილერიო დეპარტამენტის ყურადღების ობიექტი გახდა ევროპის ქვეყნებში დამზადებული სხვადასხვა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევბი, რომლებიც საკმაოდ ეფექტურად გამოიყენებოდა, როგორც აღმოსავლეთ, ასევე დასავლეთ ფრონტზე. განსაკუთრებულ ყურადღებას იმსახურებდა გერმანული მოდელები MP.38,  MP.38/MP.40, MP.40 და ბრიტანული STEN.  გარკვეული დაკვირვებების შემდეგ აშშ-ში გადაწყვიტეს, რომ შეემუშავებინათ ბრიტანული STEN-ის მსგავსი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი, რომელიც რიგ დანაყოფებში სრულად, ხოლო ზოგგან ნაწილობრივ ჩაანაცვლებდა შეიარაღებაში არსებულ ტომპსონის სისტემის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევს.
1942 წელს აშშ-ს საარტილერიო დეპარტამენტმა, როგორც ფეხოსანთა, ასევე საკავალერიო დანაყოფებიდან გამოითხოვა გარკვეული ინფორმაცია ახალი იარღის საჭიროებასთან დაკავშირებით. სწორედ ამ ინფორმაციის დამუშავების შედეგად აბერდინის საგამოცდო პოლიგონმა (Aberdeen Proving Ground) ჩამოაყალიბა კონკრეტული მოთხოვნები, რომლის მიხედვითაც შეიმუშავებდნენ საცდელ პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევს სამუშაო სახელწოდებით T15”.
მოთხოვნების თანახმად უნდა შემუშავებულიყო:
·         მთლიანად მეტალის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი;
·         გათვლილი აშშ-ს საშტატო პისტოლეტის ვაზნაზე .45 ACP;
·         იარაღის დამზადება უნდა მომხდარიყო სწრაფად, იაფად და დეტალების მინიმალური მექანიკური დამუშავებით;
·         დეტალების დამზადებისას გამოყენებული უნდა ყოფილიყო ფოლადის ფურცლისგან დაშტამპვის (დაბეჭდვის) მეთოდი;
·         ცეცხლის წარმოება შესაძლებელი უნდა ყოფილიყო როგორც ერთეული, ასევე სრულიად ავტომატური ჯერებით;
·         სროლის ტემპი ავტომატური ჯერებისას არ უნდა ყოფილიყო წუთში 500 გასროლაზე მეტი;
·       ფეხზე მდგომი პოზიციიდან, 50 იარდზე ავტომატური ჯერებით სროლის შემთხვევაში ტყვიების 90% უნდა ჩამჯდარიყო 6x6 ფუტის (183 სმ) ზომის სამიზნეში;
·         საცდელ სროლებზე წარმოდგენილი იარაღის შედარება მოხდებოდა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევ Thompson M1928A1-თან
დავალება ახალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის შემუშავებასა და მის წარმოებაში ჩაშვებაზე მიიღო კომპანია „General Motors“ -ის განყოფილებამ "Inland Division" და სანათების განყოფილებამ "Guide Lamp Division". იარაღის შემუშავება უნდა მოეხდინა კონსტრუქტორ ჯორჯ ჰაიდს (George John Hyde), რომელსაც უკვე ჰქონდა დაწყბეული გარკვეული სამუშაოები და შეიმუშავა კიდევაც საცდელი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების გარკვეული სპექტრი. აღნიშნულის შესახებ ჩვენ უკვე ვისაბურეთ სტატიაში --> „Hyde-Inland M2 “. ახალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის საწარმოო ხაზის გამართვა დაევალა ჯენერალ მოტორსის მთავარ ინჟინერს ფრედერიკ სემპსონს (Frederick W. Sampson). იარაღის შემუშავებაში ასევე ჩაერთო საარტილერიო დეპარტამენტის ოფიცერი რენე შტადლერი (René Studler).
1942 წლის ოქტომბერში მოულოდნელად „T15“ -ისთვის განსაზღვრული მოთხოვნები შეიცვალა. ახალი მოთხოვნების თანახმად იარაღიდან ამოიღეს ერთეული გასროლებით (ე.წ. Semi Auto)  სროლის შესაძლებლობა და აუცილებელ მოთხოვნად დაამატეს იარაღის სწრაფად კონვერტირება  9×19mm Parabellum ტიპის ვაზნაზე. ანუ მარტივად რომ ვთქვათ, შესაძლებელი უნდა ყოფილიყო ლულის და გარკვეული დეტალების სწრაფად შეცვლა ისე, რომ საჭიროების შემთვევაში იარაღიდან მომხდარიყო 9მმ-ანი ვაზნების სროლა. ახალი მოთხოვნების შესაბამისად სამუშაო პროტოტიპს მიენიჭებოდა სახლწოდება “T20”.
ჯორჯ ჰაიდის, ფრედერიკ სემპსონის და რენე შტადლერის კოლაბორაცია საკმაოდ ნაყოფიერი აღმოჩნდა, რის შედეგადაც მათ დროულად შეძლეს ახალი იარაღის შემუშავება. ხოლო საცდელი სროლებისთვის კომპანია ჯენერალ მოტორსმა დაამზადა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის 5 ცალი ეგზემპლარი "T20" და მათთვის განკუთვნილი 5 ცალი ნაკრები, რომლის მეშვეობითაც შესაძლებელი იყო .45 ACP ვაზნაზე გათვლილი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის კონვერსია 9მმ-ან ვაზნაზე (9x19mm Parabellum).
აბერდინის საგამოცდო პოლიგონზე "T20"-მა აჩვენა ძალიან კარგი შედგები. გარკვეულ წყაროებს თუ დავუჯერებთ პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევმა 100 ბალიანი შეფასებიდან აიღო 97 ბალი. გამძლეობის ტესტზე იარაღიდან გაისროლეს 5000-ზე მეტი ვაზნა, რომლიდანაც მხოლოდ 2 შეფერხება დაფიქსირდა. ორივე შეფერხება უკავშირდებოდა ვაზნის არასათანადო მიწოდებას.
მომდევნო ეტაპს წარმოადგენდა "T20"-ის სამხედრო გამოცდები, რომელსაც დამოუკიდებლად განახორციელებდნენ სხვადასხვა დანაყოფები. მათ შორის შორის იყო: 1. საჰაერო დესანტი (Airborne Command); 2. საზღვაო დესანტი (Amphibious Warfare); 3. ფეხოსნები (Infantry); 4. ჯავშანსატანკო დანაყოფი (Armored Forces). სამხედრო გამოცდების შემდეგ, ოთხივე მიმართულებამ უარყოფით მხარედ დაასახელა შეფერხებები ვაზნის მიწოდებისას. საბლოოდ დადგინდა, რომ მჭიდში არსებული ვაზნების მიმწოდებლი იჭედებოდა ან არასათანადო კუთხით აწვდია ვაზნას.
გამოცდების დასრულების შემდეგ 1942 წლის 12 დეკემბერს, ამერიკის საარტილერიო დეპარტამენტმა (U.S. Army Ordnance) მიიღო გადაწყვეტილება "T20" -ის შეიარაღებაში მიღების შესახებ. ხოლო 1942 წლის 23 დეკემბერს იგი ოფიციალურად გაფორმდა შეიარაღების დოკუმენტში.
პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი M3
შეიარაღებაში მიღებისას პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევს მიენიჭა სახელწოდება „M3“ (Model 3), ოფიციალურად მისი დასახელება იყო „United States Submachine Gun, Cal. .45, M3“ (შემოკლებით U.S. SMG M3). იარაღის სერიული წარმოება უნდა დაწყებულიყო 1943 წლის იანვრიდან ჯენერალ მოტორსის მიერ, კერძოდ კი Guide Lamp Division-ის საწარმოო ცეხებში, რომელიც ინდიანას შტატში მდებარეობდა.
 
კონსტრუქცია და აგებულება
პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევ M3-ის ავტომატიკა მუშაობდა თავისუფალი საკეტის პრინციპით. სროლა წარმოებდა ღია საკეტიდან. მისი დამზადებისას გამოიყენებოდა 1,5მმ-ანი უბრალო ფოლადის ფურცლები. ლულის კოლოფი შესრულებული იყო 2 ცალი დაშტამპვის (დაბეჭდვის) მეთოდით დამზადებული ფურცლისგან, რომელიც შემდგომ შედუღების მეშვეობით ერთიანდებოდა და იქმნებოდა ერთგვარი მილისებური კოლოფი. იარაღს ჰქონდა მასიური საკეტი.
არასრულად დაშლილი M3
საკეტში ჩამაგრებული იყო უძრავი საცემი ნემსა. საკეტის უკანა ნაწილში შესრულებული იყო 2 ცალი გაბურღული ნასვრეტი. აღნიშნულ ნსვრეტებში თავსდებოდა მიმმართველი ღერძები, რომელზეც ჩამოცმული იყო  დამაბრუნებელი ზამბარები. საკეტის თავაკში ჩამონტაჟებული იყო ზამბარიანი ექსტრაქტორი.  იარაღი ისე იყო შემუშავებული, რომ მილისებურ ლულის კოლოფსა და მოძრავ საკეტს შორის რჩებოდა გარკვეული თავისუფალი სივრცე, რაც ზრდიდა იარაღის საიმედოობას და ამტანობას მაღალი დაბინძურების (ქვიშა, მტვერი, ტალახი, დენთის ნამწვი) პირობებში. ლულას დამზადების შემდეგ სავაზნის ნაწილთან ხისტად უმაგრდებოდა მრგვალი ხრახნიანი მილისი (ე.წ. ვტულკა), რომლითაც შემდეგ ხდებოდა ლულის დამაგრება ლულის კოლოფზე.
 M3 -ის შიდა აგებულების სქემა ნახაზის სახით
მილისებური ლულის კოლოფის ქვემოთ შესრულებული იყო სასხლეტი მექანიზმის ბუდე. სასხლეტი მექანიზმი შედგებოდა ფოლადის ფურცლისგან დაბეჭდვის მეთოდით დამზადებული სასხლეტისგან, სასხლეტის ზამბარისგან, სასხლეტის თამასისგან და გამშვები ბერკეტისგან (ე.წ. ჩურჩულა). ლულის კოლოფის ქვემოდან, სასხლეტის დამცავის წინ დამაგრებული იყო გადასატენი მექანიზმის ბუდე. კონსტრუქტორმა აღნიშნულ ბუდეზე  განათავსა გადსატენი სახლურის (საკეტის შესაყენებელი) ბერკეტი, რომელიც ჰაირემ მაქსიმის ტყვიამფრქვევის გადასატენი სახელურის მსგავსად უკან უნდა გადმოეწია მსროლელს. გადასატენი სახელურის ბუდეში თავს იყრიდა გადასატენი ბერკეტის ზამბარა და საკეტის შესაყენებელი შიდა მექანიზმი. 
მასრების ამოსაყრელ ფანჯარას ჰქონდა ზამბარიანი თავსაფარი. დაკეტილ მდგომარეობაში მასზე არსებული შვერილი მუშაობდა როგორც მცველი. თუ საკეტი იმყოფებოდა შეყენებულ მდგომარეობაში და თავსაფარი იკავებდა დახურულ პოზიციას, მაშინ სასხლეტზე თითის დაწოლის შემთხვევაში მასრების ამოსაყრელი ფანჯრის თავსაფარზე არსებული შვერილი არ მისცემდა საკეტს დაშვების (წინ გადაადგილების) საშუალებას. ხოლო თუ საკეტი იყო დახურულ მდგომარეობაში და თავსაფარიც იკავებდა დახურულ მდგომარეობას, შეუძლებელი იყო საკეტის შეყენება მანამ, სანამ მსროლელი არ ახდიდა თავსაფარს. სამიზნე მოწყობილობა შედგებოდა ლულის კოლოფზე მიდუღებული მარტივი წინა სამიზნისგან და ლულის კოლოფის უკანა ნაწილში მიდუღებული ნასვრეტიანი დეტალისგან, რომელიც დიოპტრული სამიზნის როლს ასრულებდა. ასეთი მარტივი სამიზნე მოწყობილობა გათვლილი იყო 100 იარდზე (91 მეტრი) სასროლად. პისტოლეტ-ტყვიამფრექვევს ჰქონდა ფოლადის მავთულისგან დამზადებული ტელესკოპურად გამოსაკეცი დუგლუგი. მსროლელს შეეძლო დუგლუგის მოხსნა იარაღიდან და მისი  ღეროს გამოყენება ზუმბას დანიშნულებით. ასევე დუგლუგი გამოიყენებოდა როგორც დასაშლელი ინსტრუმენტი და ლულის მოსახსნელი ქანჩი. მოგვიანებით დუგლუგს კიდევ ერთი დანიშნულება დაემატა. ამაზე სტატიის შემდგომ ნაწილში ვისაუბრებთ.
ლულის კოლოფის მარცხენა მხარეს სპეციალურ სამაგრში განთავსებული იყო მცირე ზომის ზეთის კონტეინერი. (მოგვიანებით ეს კონტეინერი ცეცხლის სამართავ პისტოლეტისებურ სახელურში გადაინაცვლებს). ამ დეტალის და პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის ვიზუალური იერის გამო M3 –ს შეერქვა ზედმეტსახელი «Grease gun» (საზეთური). გარკვეული წყაროების თანახმად ეს სახელწოდება ასევე უკავშირდება იმ ფაქტს, რომ  იარაღი საიმედოდ ფუნქციონირებდა მხოლოდ იმ შემთხვაში, თუ მისი დეტალები კარგად იყო დაზეთილი (გაპოხილი).
იარაღის სროლის ტემპი შეადგენდა 450 გასროლას წუთში, რაც  მიღწეულ იქნა მძიმე (მასიური) საკეტის წყალობით, რომელსაც ჰქონდა შედარებით გრძელი სვლა და შედარებით მსუბუქი დამაბრუნებელი ზამბარა. ამ ყველაფერს ასევე ხელს უწყობდა .45 ACP ტიპის ვაზნის გამოყენებისას ლულაში წარმოქნლი დაბალი წნევა. მიუხედავად იმისა, რომ M3 ისროდა მხოლოდ ავტომატური ჯერებით, დაბალი სროლის ტემპის ხარჯზე შესაძლებელი იყო სასხლეტზე თითის ოდნავი დაჭერით ერთეული გასროლების განხორციელება.
წარმოების დაწყება
ფოლადის ფურცლისგან დაშტამპვის მეთოდით დეტალების დამზადების და როგორც წერტილოვანი, ასევე ნაკერული ტიპის შედუღების გამოყენებით საგრძნობლად იქნა შემცირებული იარაღის წარმოებისათვის საჭირო კაც-საათის რესურსი. მხოლოდ საკეტი, ლულა და სასხლეტის მექანიზმის გარკვეული დეტალები საჭიროებდნენ მაღალი სიზუსტით დამუშავებას. ლულის დამზადება ხდებოდა ერთი ოპერაციის მეშვვეობით და გამოიყენებოდა ცივად ჭედვის მეთოდი.
როგორც უკვე ავღნიშნეთ სტატიის ზემოთ, იარაღის საწარმოო ხაზის გამართვა მოხდა Guide Lamp Division-ის ტერიტორიაზე, სადაც ხდებოდა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევისთვის საჭირო დეტალების დამზადება და აწყობა. გამონაკლის წარმოადგენდა საკეტი, რომელსაც ამზადებდა კომპანია „Buffalo Arms“ და აწვდიდა Guide Lamp Division-ს.
1 ცალი M3-ის თვითღირებულება თავდაპირველად შეადგენდა 20 დოლარს და 41 ცენტს (რიგი წყაროების თანახმად Guide Lamp Division-ს 1 ცალი იარაღის წარმოება უჯდებოდა 18,36$ რომელსაც შემდგომ ემატებოდა „Buffalo Arms“-ისგან მოწოდებული საკეტის ღირებულება 2,58$ და ჯამში გამოდიოდა 20,94$). შედარებისთვის 1942 წელს ტოპმსონის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი M1A1 ჯდებოდა 70$, ხოლო 1944 წელს მისი ღირებულება ჩამოვიდა 44-45 დოლარზე. გასათვალისწინებელია ასევე ის მომენტიც, რომ ტომპსონის პისტოლტ-ტყვიამფრქვვთან შედარებით M3 -ის დამზადებას ესჭიროებოდა ნახევარი დრო.
გარკვეულ წყაროებს თუ დავუჯერებთ, პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი დამზადების შემდეგ გადიოდა სიზუსტის დასადგენ ტესტს ე.წ. მისროლას. მისროლა ხდებოდა 30 მეტრზე, სადაც 5 გასროლიდან 4 უნდა ჩამჯდარიყო 76მმ-ან წრეში ან შეხებოდა წრის კონტურს. თუ იარაღი აღნიშნულ ტესტში აჩვენებდა ასეთ შედეგს, ესეიგი მისი სიზუსტე იყო დამაკმაყოფილებელი.
თავდაპირველად არ ხდებოდა იარაღისთვის დამატებითი სათადარიგო დეტლების დამზადება, რადგანაც იარაღის დაბალი თვითღირებულების გამო თუ მას დაუზიანდებოდა რომელიმე დეტალი, მოხდებოდა მისი უტილიზაცია. თუმცა მოგვიანებით გარკვეულ სამხედრო ცეხებში მაინც იქნა დაწყებული სათადარიგო დეტალების დამზადება.
1943 წლის მაისში აშშ-ს შეიარაღებულ ძალებში გამოჩნდა M3 -ის პირველი სერიული ეგზემპლარები, რომლებმაც გაიარეს რეალური საბრძოლო ნათლობა. ამერიკელ  მებრძოლთა შრორის 2 ბანაკი ჩამოყალიბდა: 1. მებრძოლების კატეგორია, რომელიც  დადებითად და გარკვეულ ასპექტებში ძალიან კარგად ახასიათებდა ახალ იარაღს; 2. კატეგორია, რომელიც მიწასთან ასოწორებდა მას და პირდაპირი გაგებით ეზიზღებოდა M3.  მიუხედავად ამისა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი M3 ნელნელა ფეხს იკიდებდა აშშ-ს არმიის რიგებში და წინ მორიგი თავგადასავალი ელოდა, რომელზეც სტატიის შემდეგ ნაწილში ვისაუბრებთ.
გაგრძელება შეგიძლიათ იხილოთ ბმულზე --> M3 "Grease Gun" (ნაწ. 2)